Tekening Ruïnekerk


Geschiedenis van Ruïnekerk Oude Niedorp

Aan de rand van de omstreeks in 1629 drooggemaakte Heer-Hugowaard ligt het dorpje Oude Niedorp dat reeds in de strijd van de Graven
van Holland tegen de Westfriezen wordt genoemd. Verscholen tussen het geboomte staat aan de Dorpsstraat de ruïnekerk, de voormalig
Nederlands Hervormde Kerk van de Heilige Werenfridus. Er bevindt zich een gemeentelijke begraafplaats aan de west en noordzijde,
welke in de vorige eeuw werd uitgebreid waardoor het natuurlijke aspect van een terphoogte verloren ging. De kerk stamt uit het midden
van de 13de eeuw, en is toen van steen gebouwd op een terp. In de 14de eeuw werd de kerk weer afgebroken want het veen klonk in en de
kerk verzakte. De toren bleef staan en de kerk werd nieuw opgebouwd. Men maakte sleuven tot een 10 tal centimeter boven de veenlaag
hetgeen een diepte betekende van 180 centimeter beneden de bovenzijde van de vloer. De fundatie werd ook nu niet onderheid.
Men stortte eenvoudig het afgekomen puin van het eerste kerkgebouw in deze sleuven en stampte dat vast aan. In de 15de eeuw
werd er meer ruimte gevraagd en werden er 2 zijbeuken aangebouwd. De ingang van de kerk zat toen aan de westkant van de kerk. Maar de kerk
bleef aan verzakking onderhevig. Kort na de Reformatie (laatste kwartaal 16de eeuw) moest hij alweer gerestaureerd worden.

De kerkmuren die nu zichtbaar zijn, zijn gebouwd in 1648, als een gotische pseudo basilliek, en gebruikt als protestantse kerk, met aangebouwd koor.
In 1738 moest de toren afgebroken worden (allemaal vanwege het inzakken van de grond en het inklinken van veengrond) en kwam er op
de oude fundering een nieuwe toren. Dit ging nogmaals fout en in 1800 ging de spits eraf en enkele jaren
later hierdoor ook de zijbeuken.
In 1814 werd de gehele toren eraf gehaald en vervangen door een licht houten torentje aan het westelijke gedeelte van de kerk.
De laatste restauratie was in 1953/1954.

Helaas sloeg 3 april 1977 het noodlot toe en door de blikseminslag ging de kerk grotendeels verloren. Bij deze brand
ging de preekstoel uit 1672 verloren; een eeuwenoude Hugenotenbijbel kon wel worden gered.

Ruïne anno 2013

Eind 2011 werd besloten de ruïne te conserveren en te behouden voor het nageslacht. Nog net voordat de gemeente Niedorp Hollands Kroon
werd is er geld vrijgemaakt voor de conservatie, onder andere mevrouw Anneke van Dok, voormalig burgemeester van Niedorp
en wethouder Enno Bijlstra hebben zich hier voor ingezet. De werkzaamheden zijn begeleid door Michiel Ooms en Willem Langedijk
die zorg dragen voor het gebouwenbeheer in de nieuwe gemeente. De dorpsraad is hier vrij nauw bij betrokken geweest.
De benadering voor het herstel van de kerk lag op behoud en consolidatie, dit betekent dat het noodzakelijke werd hersteld
en de kerk dus niet een "nieuw uiterlijk" heeft gekregen.
De ezelsrug op de bovenkant van de muren is verwijderd en vervangen door een licht bolle rug van specie die van onderaf niet is te zien,
zodat de muren niet kunnen inwateren.
Naast Oude Niedorp is er alleen in Ammerzoden en Bergen een zogenaamde "ruïnekerk" te vinden.
We zijn erg blij dat de ruïnekerk er nu weer zo prachtig bijligt, in eerste instantie werd er zelfs gesproken over slopen,
maar dat is er gelukkig niet van gekomen.

Verslag van de opening op 22 juni 2013.


De opening vond plaats door voormalig burgemeester Anneke van Dok. In de stromende regen onthulde zij een plaquette met daarop een foto
van de gedenksteen van ds. Numan, schoolopziener. De oorspronkelijke steen bevindt zich naast de foto, maar is onleesbaar.

                                     Plaquette    

Gelukkig maakte historicus Aad Wit al lang voor de brand een foto van de steen.
Dominee Marius de Geus vertelde over de dag van de ramp. Het was zondag 3 april en de zomertijd was die dag ingegaan.
Hij zat met een groepje zondagsschoolkinderen in de kerk. Toen hij na deze bijeenkomst naar huis reed, zag hij dat de
lucht een vreemde loodgrijze kleur had. Kort erna vielen zware onweersklappen.
De telefoon ging, hij nam op, een ouderling-kerkvoogd aan de lijn. Die zei maar twee zinnen. "Dominee, 't heb raaksloegen. De kerk".
De brand trok veel belangstelling, een bolbliksem leek de oorzaak te zijn. Mensen keken huiverend naar de plaats waar ze gedoopt waren,
trouwden, van waaruit hun ouders begraven waren. Alles ging in vlammen op. 's Avonds zei iemand tegen de dominee: "Wat was het
goed dat vandaag de zomertijd inging". Inderdaad, dan was het drama nog groter geweest, want een drama dat was het.

Officiële opening na de consolidatie    Veel belangstelling bij opening ruïne na de consolidatie

Stichting Ruïnekerk Oude Niedorp

Op 7 februari 2014 is de Stichting Ruïnekerk Oude Niedorp opgericht. De Stichting heeft als doel de ruïnekerk te promoten,
deze open te stellen voor publiek en evenementen mogelijk te maken met een sociaal, spiritueel en/of cultureel karakter.
Gedacht wordt aan exposities, concerten, themamarkten en festiviteiten. Ook voor huwelijksvoltrekkingen is de kerk zeer geschikt.
De ruïnekerk is in principe dagelijks opengesteld voor bezoekers.
[terug naar homepage]