|
Hoe de Brandwijken zich (niet) verspreidden |
De verspreiding van de naam Brandwijk komt langzaam in beeld. Mijn cd-rom uit 1997 leverde 325 telefoonaansluitingen op in Nederland.. Ik heb die aansluitingen op een kaartje gevisualiseerd. Er lijkt nog steeds sprake van een karakteristiek verspreidingspatroon. Via zoekmachines vind ik maar weinig Brandwijkers in het buitenland/other countries.
In 1947 is er een volkstelling
geweest. Er werden 450 personen geteld die Brandwijk heten. De verdeling over
Nederland kun je zien in een tabel. Deze
volkstelling is iets concreter dan die telefoonaansluitingen. En tot slot: op de peildatum 1 januari
1900 heb ik tot nu toe 175 (dan) levende Brandwijkers in mijn database. Dat zal
nog wel oplopen tot zo’n 250.
Het Meertens instituut http://www.meertens.knaw.nl/nfb/ geeft een overzicht van de verspreidings-situatie rond 2007 Zoeken op Braanker en ‘van Brandwijk’ en Brandwijk geeft een goede indruk.
Verder lag en ligt de
Alblasserwaard ten Noorden en te Zuiden
ingeklemd tussen de Lek en de Merwede die slechts zelden werden overgestoken.
We zien honkvaste groepen Brandwijkers in de Giessen-streek al vanaf
(aantoonbaar) 1550. Verder rond Brandwijk/Streefkerk. Zeer oude
middenwaardse families zoals in Goudriaan. Aan het eind van de 18e
eeuw verschijnen er (Giessense) Brandwijkers in Sliedrecht en in de loop van de
19e eeuw Rotterdam/den Haag. Buiten de Alblasserwaard ben ik nog
maar op enkele gezinnen gestuit.
Voorzover er trek bestond is die vooral naar het westen geweest. De bewoning van Brandwijken in Alblasserdam komt bijvoorbeeld later op gang dan Giessendam en Sliedrecht.
Tijdens overstromingen, de
laatste was in 1953 vluchtten de mensen 'hogerop'. Voor plaatsen als
Wijngaarden, Blekskensgraaf e.d. welke relatief laag liggen betekende dat
vluchten richting het hoger gelegen Sliedrecht.
Voor Peursum, Schelluinen enzo
zal dat Giessendam zijn geweest. Tijdelijk inwonen bij familie en bekenden zal
dat zijn geweest. Wellicht dat de verspreiding van de familie hierdoor ietwat
beinvloed werd.
In het laatste kwart van de
19e eeuw zien we in het algemeen een trek van het platteland, dat sterk
verarmde, naar de grote steden waar de opkomende
-arbeidsintensieve- industrieen veel mensen nodig hadden.
wellicht heeft dit bij die eerder genoemde trek
naar het westen van veel Brandwijken ook een rol gespeeld.
In januari 2004 vond ik in de
‘klapper op de burgers van Utrecht’ In
het jaar 1355 Een
zekere Wouter Janszoon van Brandwijck. Mogelijk kreeg hij toen burgerrechten.
Een curieuze vondst die veel vragen oproept! Verder heb ik in Utrecht tot ver in de
19e eeuw niet één Brandwijker gevonden. Over verspreiding gesproken…..
De Dordtse Brandwijck-regenten
vormen een verhaal apart. We zien hen vooral in de turbulente 17e
eeuw snel rijk worden, uitwaaieren naar Gouda, Amsterdam, ‘sHertogenbosch, Zeeuws
Vlaanderen en misschien west Brabant. Overal zien we dan ook dat
familiewapen-kwartier met de drie vogels opduiken. De meeste takken zijn
uitgestorven.
