|
Spellingsvormen van de familienaam (van) Brandwijk |
De naam Brandwijk noemt men
een 'toponiem', dwz: genoemd naar een plaats of plek.
Alle spellingsvormen zoals Brantwijk, Brandtwijk, Brandtwijck,
Brantwijck en Brandtwijcker,Branker,Brancker en Braincker lijken bij de
invoering van de burgerlijke stand in 1811-1812 al voorgoed verdwenen.
Alleen de variant Brandwyk (en natuurlijk het voorvoegsel 'van') wordt
nog op kleine schaal gebruikt. In Australië en Canada wonen Brandwijken die hun
naam veranderd hebben in Brandwyk omdat men daar beter mee uit de voeten kan.
Ook de familienaam Braanker beschouw ik als een spellingsvariant en als zodanig
vallende binnen mijn genealogisch onderzoeksgebied.
De spellingswijze Brandwijk is bij de door mij bekeken doopacten gedurende de 18e eeuw al gemeengoed. Aanvankelijk wordt deze spellingswijze in die 18e eeuw gebruikt naast en tegelijkertijd met het patroniem. Dus Pieter Janszoon is een zoon van Jan Pieterszoon en de vader van een Jan Pieterszoon..de aanvulling (van) Brandwijk was dan handig voor het onderscheid tussen verschillende personen met dezelfde naam Het gebruik van patroniemen sterft in de 18e eeuw dus uit.
De manier waarop de naam van het dorpje Brandwijk werd gespeld veranderde tegelijkertijd. In 1557 komen we op kaarten de naam 'Braijnck' tegen. Later Brandtwijck. In de loop van de 18e eeuw werd het definitief Brandwijk.
In de jaren 1657 tot 1674
worden (bijvoorbeeld) te Streefkerk acht
kinderen gedoopt van ene Willem Ariensz Braincker. Verscheidene van die
kinderen komen later als Branker, (Den) Braanker (oa Oud Alblas en
Streefkerk) en Brandwijk voor, waarbij de naamsvarianten soms
afwisselend worden gebruikt. Elke nieuwe dominee, die soms niet afkomstig was
uit die streek, schreef de geboorte in het doopboek op zijn eigen manier in.
Wellicht heeft hij soms ook het dialect van de vader niet goed verstaan.
Oudere streekbewoners (in het
noorden van de Alblasserwaard) gebruiken
onder elkaar ook nu nog de uitdrukking: "hij is een Braanker"
;"Hij komt van Braank". Bij de volkstelling van 1947 werden er in
Nederland 98 personen geteld die Braanker heten. 91 daarvan waren gevestigd in
Zuid-Holland.
Op 5 februari 1616 koopt een
zeker Pieter Aertsz Brantwijck de 'vrije heerlijkheid Laag-Bloklant' en heet
dan vervolgens Pieter Brantwijck van Bloklant evenals zijn afstammelingen.
Drie generaties later trouwt zijn
afstammeling Anna Wilhelmina Brandwijck, vrijvrouwe van Blocklandt op negen
januari 1716 te Dordrecht met Gerart Beelaerts. Dit leidde tot de in stand
gebleven naam Beelaerts van Blokland. Deze geslachten zijn niet verwant met de
groepen die in de Alblasserwaard leefden.
Inmiddels (2007) heb ik gelezen
in een artikel in het tijdschrift ‘De Binnenwaard’ van de Historische Vereniging
Binnenwaard, dat er een overdrachtsacte bestaat uit 1424 waarin Engelbert,
graaf van Nassau en zijn vrouw Johanna van Polanen de ‘Brandwijkse Donk’, een
natuurlijke hoogte met klooster, schenkt aan het Schoonhovense klooster. Bij een
opsomming van alle toebehoren vinden we ook de zin ‘Parochien van Brandtwijck’.
Hierdoor kan ik het (ook) voorkomen van de naam Brandtwijck een behoorlijk stuk
terug in de tijd schuiven.