|
|
|
Janusz
Korczak and the rights of children
100 years of inspiration
1912 - 2012
*
Janusz Korczak - wereldwijd een begrip en een inspiratiebron voor iedereen die
met kinderen en jongeren leeft en werkt.
· 1878 geboren in Warschau als Henryk Goldszmidt
· opleiding tot (kinder)arts
in Polen, Parijs en Londen
· 1912 opening van Dom Sierot, Huis der Wezen, in
Warschau
· 1919/20 publicatie hoofdwerk Hoe houd je van een kind
· jaren 20 en 30 binnen en buiten Polen bekend als
pedagoog en verdediger van de rechten van kinderen
· 1939 nazi-Duitsland valt Polen binnen
· 5 of 6 augustus 1942: Korczak en de weeskinderen
worden afgevoerd naar Treblinka en daar vergast
· jaren 50/60 Korczaks wordt (her) ontdekt, eerste publicaties
· jaren 70/80 oprichting Korczak stichtingen in een
aantal landen,waaronder Nederland (1982)
· tot nu vele publicaties, internationale conferenties
en een wereldwijd netwerk voor de rechten van het kind, geïnspireerd door
Korczaks pedagogiek
* Op het social
network Linkedin.com
heb ik een groep “Janusz Korczak” opgericht. Je kunt daaraan deelnemen via Linkedin (ga naar “Groups”
en daarna “Janusz Korczak”) (aanmelden bij Linkedin.com is noodzakelijk).
* Op de website van de Nederlandse
Janusz Korczak Stichting is veel informatie over Korczaks leven
en werk beschikbaar, een overzicht van activiteiten in Nederland en daarbuiten,
actuele berichten en adressen/links naar zusterinstellingen over de hele
wereld. Ook is daar de digitale versie te vinden (in pdf-formaat)
van het Korczak Bulletin dat tweemaal per jaar verschijnt.
* Drie artikelen over de inspiratie van Korczak voor de participatie van
kinderen en de opvoeding tot burgerschap:
- over participatie
(Nederlands);
- over
participatie en de praktijk van burgerschapsopvoeding (Nederlands);
- over
participatie en opvoeding tot burgerschap (Engels).
* Op de Canon van het Sociaal Werk staan veel Nederlandse, Vlaamse en ‘internationale’ sleutelfiguren uit de vele werksoorten van het ‘sociaal werk’. Van Joke Kool-Smit tot Sigmund Freud, van Jane Addams tot Marga Klompé en van Elco Brinkman tot Michel Foucault. Sinds begin december 2010 heeft ook Janusz Korczak een eigen plek gekregen, nu nog even bij de aanvullingen maar binnenkort in de afdeling Internationaal. Klik hier voor Korczaks plekje in de Canon.
* Een nieuw artikel over de Korczak trainingen werd in mei 2011 gepubliceerd in het vakblad HJK/De wereld van het jonge kind, jaargang 38, nr 9, p. 12-15. De titel: Leren van Janusz Korczak. Het is hier als pdf te downloaden.
*
In oktober 2011 verscheen de bundel Grenzeloze
pedagogiek tussen wetenschap en praktijk. Hieraan leverde ik een bijdrage
met het artikel ‘Opvoeding, participatie en burgerschap. De inspirerende visie
van Janusz Korczak’. In N. Broer, H. de Deckere, M.
Meer, T. Notten & J. Stakenborg (red.). Grenzeloze pedagogiek tussen
wetenschap en praktijk (pp. 75-84). Gouda: VBSP. Zie www.vbsp.nl.
* In de zomer van
2011 werd ik tijdens de jaarvergadering van de
International Korczak Association (IKA) in Kazan op voordracht
van de Nederlandse Korczak Stichting
gekozen tot vice-secretaris-generaal. De international dimensie
van mijn werk over Korczak zal hierdoor nog
toenemen. Medio november 2011 nam ik deel aan
mijn eerste bestuursvergadering die plaats vond in Manchester. Op tafel lagen ideeën en plannen voor meerdere
internationale conferenties
en festiviteiten in 2012 en 2013. Zo
staan bijeenkomsten in Geneve (de vierde op rij!) in juni 2012, in Polen en in Caux op de rol. Op deze pagina en op www.korczak.nl zal ik hiervan te
zijner tijd verslagen publiceren.
* In het
Janusz Korczak Bulletin van voorjaar 2012 schrijf ik een
artikel over hoe mijn kennismaking met (het werk van)
Korczak verliep en over mijn
betrokkenheid bij de
(inter)nationale Korczak-beweging.
Korczak voor
de vierde keer in Genève
* * Op 1
en 2 juni 2012 wordt voor de vierde keer een internationaal seminar gehouden in
Genève met leden van het VN-Kinderrechtencomité en Korczak-pedagogen uit verschillende landen. Centraal staat
deze keer artikel 3 van het Verdrag over de rechten van het kind. Ik houd een
presentatie onder de titel “A pedagogical reflection on the Annual Report and the first Children’s Rights Monitoring Report in the Netherlands”.
Dit naar aanleiding van het verschijnen van beide rapporten van de
Kinderombudsman op 15 mei.
Janusz Korczak in Warschau
* Van 28 april tot en
met 1 mei 2012 mei nam ik deel
aan een studiereis
naar Warschau. De groep bestond uit
enkele bestuursleden van de
Janusz Korczak Stichting, een
aantal donateurs, leiders van het Nash Dom kinderkamp
en een delegatie uit Vlaanderen (bestuurslid en studenten). We gingen op bezoek bij belangrijke
plaatsen uit het leven van Korczak. We bezochten
het weeshuis Dom Sierot dat
in 1912 onder leiding van
Korczak van start ging. Wonderlijk
genoeg heeft het de oorlog en de ontruiming van het getto in 1942 overleefd, is gerestaureerd en herbergt onder andere een
documentatiecentrum. Verder
gingen we naar de
Umschlagplatz, het terrein vanwaar
de treinen circa 300.000 Warschause Joden naar Treblinka vervoerden, zo’n 70 km naar het noord-oosten. Ook
Korczak, zijn college Stefania
en rond de 200 kinderen werden van hier weggevoerd. Een emotionerend bezoek.
Sinds enkele jaren kent Warschau een
magnifiek standbeeld/monument
van Korczak in het centrum vlabij
de zgn. Suikertaart (een monsterlijke kopie van een stalinistisch
gebouw in Moskou). Ook daaraan brachten we een bezoek. Zeer
indrukwekkend was ook het monument van Korczak op de Joodse begraafplaats, het is een van de bekendste monumenten. Door deze bezoeken,
het gesprek met Marta Cisielska
in het weeshuis en de gezamenlijke
ervaringen was dit een mooie en inspirerende
reis. Op Picasa
staan enkele foto’s als impressie,
meer volgt.
Korczak voor
het primair onderwijs
* Op 1 maart 2012 verscheen een gloednieuwe,
16 pagina full-colour brochure over Korczak: Janusz Korczak: inspirator
voor mensen in het primair onderwijs, van de
hand van Korczak-kenners én
praktijkmensen Arie de Bruin en Anouk Brink.
Aan de hand van zeven
kernbegrippen - respect - rechtvaardigheid - participatie - dialoog - vandaag -
kijken & luisteren en zelfreflectie - wordt op een heel toegankelijke en
praktische manier beschreven hoe je als leerkracht met de ideeën van Korczak
aan de slag kan. De brochure bevat vele aansprekende citaten van Korczak die
aanzetten tot nadenken.
Meer informatie over kosten en bestelwijze is te vinden op www.korczak.nl.
Korczak in Geneva 2011
* It is becoming a tradition: for the third time now members of the UN Committee of the Rights of the Child and members from multiple Korczak Associations across Europe gathered together on a Saturday in June to share their views on the rights of the Child. This time article 12 of the Convention was the central topic. This article states that the child has the right to express his or her own views freely, and has the right to be heard. For the experts this article is the core of the Convention of the Rights of the Child.
Members of the Committee presented their views on this article and its implementation in their own countries: Tunisia, Uganda, Hungary and so on. After these presentations there was a performance of the play ‘The 10 matchboxes’ by Israeli actor Amichai Pardo. He transformed into the figure of Janusz Korczak and in a dialogical way with the public told the story of the 10 matchboxes: one is lost and found, another turns into a 'ship', children quarrel about it and so on. A very moving experience. After the performance Amichai told us that he performed this play over a 1000 times, in many countries and that is was always different.
The program of the afternoon consisted of talks by Korczakians on the topic. Jonathan Levy talked about global citizenship and a new initiative to develop a program on children as teachers on children's rights. Anna Bystrzycka told a moving story about Korczak's life in the orphanage. And Kelvin Ravenscroft from the UK philosophized in a very spiritual, yet also practical manner about the social construction of meaning. As chair of this panel I concluded that the concept of space, both in a physical and in psychological sense is prime when we want to uphold article 12 and have the child be able to express himself or herself and be heard.
The last panel was also about
practice. Nelianne de Boo, head of primary school
Matthijsje in the Netherlands, told us how she tries to form a community with
parents and children. She showed that bringing Korczak into practice that does
not mean that you can't work towards good results; even better, because of the
positive and co-operative spirit. Sven Hartman from Sweden told us about a new
project with Roma children. His approach signifies the humane
spirit which was so characteristic for Korczak's
approach. The UN committee member from Uganda, Awich Pollar, told us about the tension between children 's
rights and culture, as can be seen in the case of genital mutilation. On the
other hand, also in African countries, the new social media give more and more
opportunities for young people to express themselves.
This seminar was once again hosted by the Polish mission to the UN.
An extensive report and more photos will follow.
Korczak in Alkmaar
* Op 9 juni 2011 nam Jan van der Born na een lange loopbaan in het hbo afscheid. Ter gelegenheid daarvan was er een symposium dat in teken stond van speelsheid, dialoog en levensloop. Ik mocht er een presentatie geven over Janusz Korczak waarin ik diens ‘speelse pedagogiek’ centraal stelde. Speelse moet niet alleen worden opgevat als ‘vrolijke’ want in de donkerste dagen, drie weken voor de ontruiming van het weeshuis, voerde Korczak met zijn weeskinderen het toneelstuk ‘Het postkantoor’ van Tagore op. Dit korte drama staat in het teken van (het wachten op) de naderende dood. Het bevat enkele intrigerende personages waaronder twee artsen met een heel verschillende kijk op leven en dood. Mogelijk lag hierin voor Korczak de aanleiding om het toneelstuk uit te kiezen voor wat vrijwel zeker de laatste gemeenschappelijke activiteit in het weeshuis zou zijn. Mijn power-point presentatie is hier te downloaden.
Korczak Jaarboek 2010
* Medio december 2010 verscheen het Jaarboek 2010 van de Janusz Korczak Stichting, onder de titel Kinderen zijn al burgers. Waar leren kinderen en jongeren actieve betrokkenheid en burgerschap? Het is gewijd aan de participatie van kinderen en jongeren op school en in de klas en aan ‘maatschappelijke activiteiten’. Deze bundel bevat 15 teksten, deels zijn deze theoretisch georiënteerd, deels beschrijven ze stimulerende praktijkvoorbeelden. Onder de auteurs zijn Gert Biesta, Theo Cappon, Anke van Keulen, Arie de Bruin en René Görtzen. Van mijn hand staat er een bijdrage in (pp. 11-20), getiteld ‘Participatie, burgerschap en gemeenschap; de radicale visie van Janusz Korczak’. Dit Jaarboek omvat 204 pagina’s, is verluchtigd met full-colour foto’s en kost slechts 17,50Euro, te bestellen via www.korczak.nl.
Korczak in Japan 2010
* In de eerste week van augustus 2010 vond er in Tokio een internationale conferentie plaats met “Korczakianen” uit andere landen (Israel, Duitsland, Zwitserland, Rusland en … Nederland). Gastheer was de Meiji University of Tokyo. Ik had de eer de Nederlandse Korczak Stichting en haar donateurs daar te vertegenwoordigen. Ik gaf een overzicht van al onze activiteiten in Nederland (en daarbuiten, zoals in Rusland en Ghana) en verzorgde een inhoudelijke lezing over Korczaks pedagogiek en haar toepassing met name in de kinderopvang. Een uitgebreid verslag staat op www.korczak.nl.
Zie ook http://korczak-japan.org
Korczak in Genève 2010
*
Na de succesvolle eerste aflevering van de Genève conferentie (zie onder)
bestond er bij alle deelnemers behoefte aan een follow-up. Deze vond plaats op
5 juni 2010, wederom in het gebouw van de Poolse vertegenwoordiging bij de Raad
van Europa in Genève. Het thema was ditmaal: het recht van het kind op
opvoeding en onderwijs (education), zoals neergelegd
in de artikelen 28 en 29 van het Verdrag en de consequenties daarvan voor de
opleiding en kwalificaties van leraren en andere mede-opvoeders.
Naast juridisch getinte verhalen was er, nog meer dan vorig jaar, veel ruimte
voor praktijkervaringen: een vernieuwende school in Israel, Korczak-activiteiten
op scholen in Kazan (Tatarstan),
contemplatieve opvoeding in de geest van Korczak. Mijn eigen bijdrage ging over
de trainingen die ik samen met Inge van Rijn en Inge Smit de afgelopen jaren
heb gegeven in de kinderopvang. Ik beschreef wat de ideeën achter deze
trainingen waren, hoe we uitvoerden en met wie en wat de bevindingen van de cursusten waren, ook met een follow-up na een jaar (een
stukje empirisch onderzoek zogezegd).
Daarnaast – en dat viel heel goed in de smaak – had ik een Engelse vertaling
laten maken van de in maart 2010 gepresenteerde brochure voor de kinderopvang.
Voor alle (45) deelnemers had ik een exemplaar meegenomen. Je kunt de Engelse
versie bekijken door te klikken op http://en.calameo.com/read/000261669230836b273c6.
Mijn presentatie (powerpoint) is hier te
downloaden.
Een foto-impressie (meer foto’s op de English page op deze site!).
Jaarlijkse Korczak-dag 2010 voor donateurs en andere belangstellenden
*
Op 10 april 2010 was er de jaarlijkse dag voor donateurs en andere
belangstellenden, ditmaal in het prachtige gebouw van basisschool De Vuurvogel
in Amersfoort-Vathorst. Het programma van lezingen,
workshops, muziek en gezelligheid stond in het teken van het thema participatie
van kinderen en jongeren. Bijzonder was dat deze keer ook workshops werden
gegeven door kinderen van de Vuurvogel. Ze namen de volwassenen mee naar een
buurthuis en deden een workshop scheepsknopen leggen. Bovendien werd een van de
door hen gebouwde bootjes officieel gedoopt en te water gelaten.
Op deze dag vond ook de presentatie plaats van de nieuwe vertaling van het
eerste deel van Korczaks magnum opus Hoe houd je van een kind, namelijk
deel I: Het kind in het gezin. Vertaling en een uitgebreide proloog over
Korczaks Kleine Revue en een epiloog over Korczaks ervaringen tijdens de Eerste
wereldoorlog, alles van de hand van de onvolprezen René Görtzen. Ik had de eer
de teksten ‘mee te lezen’ en heb het eerste exemplaar officieel aan René
aangeboden.
En tenslotte werd de nieuwe Brochure voor de kinderopvang gepresenteerd
(zie onder).
Brochure voor de kinderopvang
*
In april 2010 kon ik samen met Inge van Rijn (Crèche Hermelijntje en Crèchendo Den
Haag) en Inge Smit (B4Kids Leiden) vol trots onze brochure Janusz Korczak
voor pedagogisch medewerkers in de kinderopvang presenteren. 8 pagina’s,
full colour, speciaal gemaakt voor deze beroepsgroep èn
voor leerlingen in het mbo. De brochure is helemaal gebaseerd op (a) de vijf
kernbegrippen van Korczaks pedagogiek en (b) de prakijkervaringen
die we met z’n drieën hebben opgedaan met het geven van trainingen over Korczak
in de kinderopvang. Er staan citaten in van Korczak, praktijkvoorbeelden,
uitspraken van cursisten en veel mooie foto’s.
De 1e oplage van 750 exemplaren was in 1,5 maand uitverkocht! Een
bewijs van de (nog steeds) (groeiende) belangstelling voor èchte pedagogiek in
de kinderopvang. De tweede druk is inmiddels verschenen. De brochure kan worden
besteld via www.korczak.nl
of door het zenden van een e-mail aan info@korczak.nl.
Op de genoemde website kan de brochure ook helemaal worden ingezien. Hier is
het omslag.
Korczak in Genève 2009
*
In juni 2009 organiseerde prof. dr Waltraut Kerber-Ganse (Berlijn) in samenwerking met de Raad
van Europa, het VN Comité voor de Rechten van het kind, de Poolse ambassade bij
de RvE èn niet te vergeten
een aantal “Korczak-ianen” uit verschillende Europese
landen een ontmoeting / seminar over een wederzijds belangrijk thema: de partcipatie van kinderen en jongeren. De Poolse ambassadeur
trad als gastheer op. Het was een prachtige conferentie met een zinvolle
uitwisseling tussen degenen die vooral vanuit juridische kaders denken en
werken en mensen die meer vanuit het pedagogische – en specifiek vanuit Korczak
– werken. In mijn bijdrage stond de participatie van kinderen in de
kinderopvang en in het basisonderwijs centraal. De tekst kan hier
worden gedownload.
Een deel van de
conferentiegroep
Plenaire discussie met panel
Korczak en kinderrechten
* Janusz Korczak is een van de grondleggers van
de rechten van kinderen. Het lectoraat 'Leefwerelden van jeugd' van Hogeschool
Inholland wijdde op 19 juni 2008 een zgn. kennisatielier
aan dit onderwerp. Jan Pieter Kleijburg, directeur
van DCI (Defence for
Children Internationaal) hield een lezing over kinderrechten en de manier
waarop Nederland omgaat met het Verdrag over de rechten van het kind. Ik
presenteerde Korczak en diens werk in het weeshuis in Warschau als een van de
voorlopers van dit verdrag. Beide verhalen sloten goed op elkaar aan. Aan de
hand van stellingen discussieerden we met de aanwezigen over de positie van
kinderen in ons land, hoe er vanuit 'het beleid' met hen wordt omgesprongen en
over de aandacht aan kinderrechten in (ped-agogische)
opleidingen.
Korczak Training in de kinderopvang
* Najaar 2006 deden zo'n achttien (groeps)leid(st)ers van Kinderopvang DAK in Den Haag mee aan een training
die ik samen met Inge van Rijn gaf. Centraal stonden de vijf kernbegrippen van
Korczak: respect - rechtvaardigheid - dialoog - participatie - zelfreflectie.
Plenair, in groepjes en door middel van een huiswerkopdracht werd kennis
opgedaan en ervaringen uitgewisseld. Aan zulke bijeenkomsten merk je dat de
inspiratie van Korczak echt leeft in de kinderopvang.
Een uitgebreid verslag
is te vinden in de eerste KO-rczak
Nieuwsbrief voor de kinderopvang, een nieuwe uitgave voor iedereen die
geïnteresseerd is in werken in de kinderopvang vanuit Korczak.
* De tweede trainingsronde met veertien nieuwe deelnemers heeft inmiddels
plaatsgevonden in april en mei 2007. De tweede KO-rczak
Nieuwsbrief is verschenen, met een aantal 'levensberichten' en nieuwtjes.
Deze Nieuwsbrief vind je hier.
* Op 3 september 2007 is Nieuwsbrief nr 3 verschenen,
met een terugblik op drie trainingen, een aantal observaties van kinderen en Korczak-nieuwtjes.
* Het vakblad Kinderopvang wijdde in het juninummer een artikel aan de
pedagogiek van Korczak en de kinderopvang en besteedde daarin ook aandacht aan
de KO-rczak Nieuwsbrief. Ook werden
Inge van Rijn en ik geïnterviewd over Korczak en de training. Je kunt dit
artikel hier
en hier in
twee pdf-bestanden downloaden.
* In het septembernummer 2007 van het magazine van Kinderopvang DAK Den Haag,
de 'Dakrant', verscheen een artikel over de Korczak
trainingen, met bijdragen van twee deelneemsters, van mede-trainer
Inge van Rijn en mijzelf. Dit verhaal is als pdf hier te downloaden.
Korczak in Amsterdam
Op 21 april 2007 vierde de Janusz Korczak
Stichting haar 25-jarig jubileum met een feestelijke studiedag in Amsterdam.
Prof. dr. Luc Stevens sprak over de actualiteit van Korczak, Kees Waaldijk
vroeg zichzelf en de zaal 'Zou je anno 2007 een Korczak Stichting oprichten?'
(antwoord: JA!) en verder werd een nieuw deel in de reeks Korczakiana
van René Görtzen gepresenteerd: Het recht van het kind op respect, in een
nieuwe vertaling, samen met 24 andere opstellen. Een memorabel moment, want het
gaat hier om een sleutelwerk in het oeuvre van Korczak. Een verslag en foto's
vind je op de site van de Nederlandse Janusz Korczak Stichting.
Korczak in St. Petersburg
Op uitnodiging van Mischa Epstein,
directeur van een school in St. Petersburg, brachten Theo Cappon, Henk
Galenkamp en ik in februari 2007 een 'werkbezoek' aan deze Russische stad.
Mischa had het initiatief genomen voor een seminar en daar verschillende
scholen voor uitgenodigd. Twee dagen werkten we intensief met directeuren en
leraren van vier scholen en medewerkers van een joods cultureel centrum, in
totaal zo'n dertig mensen. Hun vraag was: willen jullie ons helpen helder te
krijgen wat onze problemen zijn en in welke richting we naar oplossingen moeten
zoeken? Geen gemakkelijke vraag, want de Russische onderwijssituatie verschilt
nogal van de onze (alhoewel we ook de nodige overeenkomsten vonden) en wie zijn
wij om Russische leraren iets wijs te maken. We gingen dus uit van partnerschap
en samenwerking en dat werd zeer op prijs gesteld. Door middel van
verschillende werk- en overlegvormen gingen we samen met de leraren aan de
slag.
De resultaten zijn zeer bemoedigend. Niet alleen maakte men zeer intensief
kennis met elkaar, wat leidde tot een aantal heel goede vervolgafspraken in en
tussen de scholen, maar ook kwamen de opvoedings- en
onderwijsproblemen goed op tafel. Elke school heeft nu een concreet plan waar
ze de komende maanden aan gaan werken, bijvoorbeeld het uitvoeren van een
project waarbij ook ouders goed worden betrokken. Of de organisatie van een
zomerkamp.
De samenstelling van het gezelschap was op zichzelf al interessant: zowel
staats- als particuliere scholen, waaronder ook een Montessorischool, waarvan
het hele team, acht man en vrouw sterk, aanwezig was. Wat ze gemeen hadden, was
een sterk verlangen het onderwijs meer kindgericht en kindvriendelijk in te
richten. Dat vraagt nogal wat van de organisatie én
van de leraren! Er bleek echter een enorme bereidheid van en met elkaar te
leren. Voor veel mensen is Janusz Korczak daarbij een inspiratiebron, zonder
dat die naam overigens steeds op tafel kwam. Wel namen 15 deelnemers de moeite
na afloop van het 'officiële' seminar nog mee te doen aan een twee uur durende
workshop over Janusz Korczak, geleid door Theo en mijzelf.
Zowel aan Russische als aan Nederlandse zijde zetten we de resultaten nu
nauwkeurig op papier en daarmee gaat de Korczak Stichting onderzoeken of een
langduriger samenwerking in projectvorm mogelijk is. De basis is in elk geval
gelegd.
Hieronder een kleine foto-impressie van het seminar.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Korczak in Londen
* Op 5 december 2006 werd in het Jewish Museum in Londen de tentoonstelling "Champion of the Child - Janusz
Korczak" geopend. Dit is de eerste aan Korczak gewijde tentoonstelling in
Engeland. In de kerstvakantie bezocht ik samen met dochter Laurien deze
tentoonstelling, waaraan ik een kleine bijdrage had geleverd d.m.v. teksten.
Korczak wordt op veelzijdige en evenwichtige wijze gepresenteerd op een aantal
panelen, met foto's, uitspraken en begeleidende teksten. Aan bod komen Korczak
als kinderarts, als schrijver, als opvoeder en als voorvechter van
kinderrechten. Natuurlijk wordt ook aandacht besteed aan het joodse leven en
wordt gememoreerd hoe in augustus 1942 de nazi's Korczak en de weeshuiskinderen
vanuit het getto van Warschau op transport zetten naar Treblinka. Bijzonder
element op de tentoonstelling vormen de schilderijen van Yitzhak
Belfer, een oud-pupil uit Korczaks weeshuis. Deze man
leeft nog en heeft zijn ervaringen in een aantal prachtige aquarellen
neergelegd.
Het is al met al een 'kijk'-tentoonstelling, vooral gericht op volwassenen die
er de tijd voor (willen) nemen rustig alle informatie tot zich te nemen. Voor
kinderen en jongeren biedt het (te) weinig aanknopingspunten en
"actie" en dat is gezien de inzet van Korczak én
de actualiteit van zijn ideeën eigenlijk een gemiste kans.
Hieronder een foto-impressie.
|
|
|
|
Korczak Jaarboek 2006
* In december 2006 verscheen het Vijfde Jaarboek
van de Janusz Korczak Stichting. Het is gewijd aan het thema onderwijs. De
titel is:
Scholen voor het leven. De inspirerende visie van Janusz Korczak.
Met bijdragen van onder andere Luc Stevens, Henk Galenkamp, Ton Notten, Wouter
Pols en mijzelf.
Meer informatie is te vinden op www.korczak.nl. Klik voor de inhoudsopgave hier.
Hieronder het omslag.
Overig nieuws
* Amerikaanse gasten
Dat Korczak een internationaal fenomeen is, bewijst bijgaande foto. Theo
Cappon, voorzitter van de Korczak Stichting (rechts op de foto) en ik ontvingen
twee Amerikaanse vrienden, Dr. Kurt Bomze en zijn vrouw Nadline.
Kurt Bomze is voorzitter van de Amerikaanse Korczak Association. Van beroep is
hij tandarts gespecialiseerd in kinderen. In zijn praktijk staat de
kindvriendelijke, angstreducerende benadering van kinderen centraal. Korczak is
daarbij Bomzes inspiratie. Hij geeft regelmatig lezingen voor collega-(tand)artsen
over een kindvriendelijke praktijk. Frappant: ook Korczak was van opleiding en
professie (kinder)arts.
****
* In februari 2005 verscheen mijn boek In de
ban van het kind (feestelijke presentatie in april) en in juli 2005 was ik
op bezoek bij de "Kindertagesstätte Janusz
Korczak" in Jena.
Korczak in Jena
* Ook in Duitsland is Janusz Korczak geen
onbekende. Zo is er in Jena een kinderdagverblijf
naar hem genoemd. Op 13 juli 2005, tijdens de zomervakantie, bracht ik hier een
bezoek. Het kinderdagverblijf biedt plaats aan 130 kinderen tot zeven jaar,
verdeeld over meest verticale groepen. De hoofdleidster is mevrouw Anderl. Zij vertelde me dat de naam "Kindertagesstätte Janusz Korczak" zeer bewust is
gekozen. Men wilde na de "Wende" een duidelijk pedagogisch accent
geven aan het kinderdagverblijf. Het werd in de jaren negentig geheel verbouwd
en aangepast aan gebruik door kinderen. Zo kreeg elke groep een eigen
"kleur" en werden ruimtes beter op kinder"hoogte"
ingericht, zo ook de trapleuningen (geeft trouwens een gek effect als je de
trap opgaat en je even aan de leuning wilt vasthouden ...). Ik moest denken aan
Korczak die in zijn weeshuis van de trapleuning roetsjte ...
Men kent hier ook het "open deuren"-beleid: de kinderen mogen in alle
ruimtes spelen, zelfs in de kelder waar speeltoestellen staan. Het buitenspelen
en de maaltijden zijn gezamenlijk en ook hier gaan alle kinderen tussen 12.30
en 15 uur "rusten". Er is een prachtige "snoezel"-ruimte
met o.a. een hangmat.
Het kinderdagverblijf baseert zich op Korczaks opvattingen over respect voor en
betrokkenheid van kinderen. Dit uitgangspunt is neergelegd in een document (zeg
maar het "pedagogisch beleidsplan") en daarover is en wordt gesproken
met de ouders. De ouders zijn merendeels afkomstig uit het "betere"
deel van Jena, veel artsen, advocaten e.d.
Net als in Nederland moeten kinderdagverblijven voldoen aan kwaliteitscriteria,
waaronder ook pedagogische. Voor deze laatste is door een groep experts een
handboek uitgebracht, getiteld "Pädagogische Qualität in Tageseinrichtungen für Kinder", een twee
centimeter dikke pil met honderden aanwijzingen. Niet erg stimulerend, zeker
niet voor groepsleiding. Gelukkig zijn er ook aantrekkelijker handboeken, zoals
het in Berljn ontwikkelde, landelijk gebruikte "Berliner Bildungsprogramm".
Dat is wel zeer toegankelijk en bruikbaar op groepsniveau.
)
Bij de ingang van kinderdagverblijf Janusz
Korczak in Jena
)
De inspiratie van Korczak
Presentatie van In de ban van het kind
|
|
*
Op 11 februari 2005 is mijn nieuwe boek over Korczak verschenen bij Koninklijke
Van Gorcum. |
Centraal
staat het werken in kindercentra (van baby- tot en met NSO-groepen)
vanuit de inspiratie van Janusz Korczak. Het boek staat vol met verhalen en
gebeurtenissen uit de praktijk van alledag: over het eerlijk en rechtvaardig
samenleven en samenwerken in de groep; over het betrekken van kinderen bij het
reilen en zeilen van de groep; over de betekenis van pedagogische kwaliteit. De
praktijkverhalen worden steeds verbonden met kerngedachten en prikkelende
citaten uit het rijke werk van Janusz Korczak. Het boek is bestemd voor mensen
in opleiding voor de kindercentra (met name spw-3) en ook voor groepsleiding,
hoofden van kindercentra en hun begeleiders en voor eenieder die het samenleven
en samenwerken met kinderen ter harte gaat. Bij elk hoofdstuk zijn denk-, discussie- en werkopdrachten opgenomen.
Inhoudsopgave: 1. Inleiding: in de ban van het kind 2. Rechtvaardigheid:
over het leven in en van een groep 3. Participatie: kinderen betrekken 4.
Respect: omgaan met verschillen 5. Privacy: het recht op een eigen plek 6.
Leefbaarheid: een goed pedagogisch klimaat 7. Het verhaal gaat verder
Meer informatie en/of bestellen? Koninklijke
Van Gorcum of mail de auteur.
Op vrijdag 8 april 2005 was de feestelijke presentatie van het boek in naschoolse-opvangcentrum Tobias in Den Haag. Zo'n veertig
geïnteresseerden uit de kinderopvang en andere sectoren waren hierbij aanwezig.
Het ge-netwerk was dan ook niet van de lucht. Theo
Cappon, voorzitter van de Janusz Korczak Stichting had voor hen een tafel
met veel materiaal van en over Korczak ingericht.
Er waren drie sprekers die ieder een facet van kinderopvang en Janusz Korczak
belichtten. Louis Tavecchio, hoogleraar
kinderopvang aan de Universiteit van Amsterdam, sprak over het belang van
pedagogische kwaliteit en stelde daarbij welbevinden en betrokkenheid als
kernbegrippen centraal. Het werk van Korczak bleek voor hem een ontdekking die
goed aansloot bij zijn eigen opvattingen over kwaliteit in de kinderopvang.
Inge van Rijn, pedagogisch begeleidster bij Kinderopvang DAK Den Haag
vertelde over haar ervaringen met het introduceren van Korczak in de
kindercentra die zij begeleidt. Haar belangrijkste boodschap: begin bij de
alledaagse ervaringen van de groepsleiding (dan kom je op een heel natuurlijke
manier bij de pedagogiek van Korczak uit).
Tenslotte hield ik een korte inleiding over de persoon, het werk en de
betekenis van Janusz Korczak voor de opvoeding anno 2005. 'Hebben we
Korczak vandaag nog nodig?', zo vroeg ik me retorisch af. Ja, als je over
onderzoek leest waaruit blijkt dat 80% van de vier- en vijfjarige kleuters te
maken heeft met pest- en treitergedrag, als dader of als slachtoffer, dan is er
alle aanleiding Korczaks ideeën over vreedzaam samenleven voor het voetlicht te
blijven brengen.
Aan het eind van de bijeenkomst overhandigde ik het 'eerste' exemplaar aan
Guus Permentier, algemeen directeur Kinderopvang
DAK Den Haag.
)
Guus Permentier
ontvangt het eerste exemplaar.
)
Een echte signeersessie ...
Vermeldingen, recensies en interviews In de ban van het kind
* Korte bespreking op http://www.jeugdinformatie.nl.
* Vermelding in Pedagogisch beleid 2006-2010
van de Stichting Kinderopvang Haarlemmermeer.
* Recensie in Eigenwijs. Tijdschrift voor groepsleidsters van Kinderopvang Humanitas, 4, nr. 10, april 2006, p. 8, door Leonie Heutz.
* Recensie in Tijdschrift voor welzijnswerk (Vlaanderen), door Noël De Rijcke, februari 2006, pp. 59-61.
* Korte vermelding in Educare, 5, 2005, p. 21.
* Hogeschool Rotterdam opleiding Pedagogiek, In de ban van het kind op
de verplichte literatuurlijst voor de module Opvoeding en ontwikkeling van het
jonge kind, 2005-2006; 2006-2007; 2007-2008; 2008-2009; 2009-2010.
* Korte vermelding op www.boekbesprekingen.nl.
* Korte bespreking op http://toptijd.vrouwonline.nl (ook in de gedrukte
versie).
* Bespreking in De Katholieke Schoolgids (Vlaanderen) door Carlos
Martens, jg. 59, nr. 4, augustus 2005, p. 190.
* Korte bespreking in de Nieuwsbrief Leiding & organisatie in de
kinderopvang van juli 2005, p. 26.
* Korte vermelding in 0/25, juni 2005, pp. 34-35.
* Vermelding op de website van De School Anno
(www.deschoolanno.nl/Signalement/signalenjrg21-30/si2302.htm) 30 juni 2005.
* Kort verslag van de presentatie onder de titel "Korczak nog altijd
actueel" in Contact, huisorgaan Koninklijke Van Gorcum, zomer 2005,
p. 25.
* Bespreking door de Nederlandse Bibliotheek Dienst (G. Crum-Timmerman), 26 mei 2005.
* Vermelding en korte inhoud in Schoolbestuur, nr. 4, mei 2005, p. 40.
* Recensie in Zorg en Welzijn, nr. 9, mei 2005.
* Bespreking door Inge van Rijn in Het kleine Korczak Bulletin, mei
2005, pp. 3-4 (met een samenvatting van mijn voordracht).
* Verslag van de presentatie op 8 april 2005, door Inge van Rijn in de
Nieuwsbrief voor personeel van Kinderopvang DAK Den Haag, april 2005. Een
uitgebreide versie verscheen in de DAKrant,
juni 2005, pp. 12-13.
* Recensie door Liesbeth Schreuder (NIZW) in
Management Kinderopvang, april 2005, pp. 14-15.
* Vermelding op de site van Edventure, landelijk
belangenbehartiger van de onderwijsbegeleidingsdiensten.
* Korte bespreking in het Rotterdams Onderwijs Magazine (27), nr. 3,
maart 2005, p. 33.
* Bespreking op de site van het Expertisecentrum Ontwikkelingsstimulering
(NIZW).
* Een interview met Caroline Rebel (gepubliceerd op
CED-Groep Intranet).
*****
Overige activiteiten
* Op de pagina Internationaal van de
website van de Janusz
Korczak Stichting werd een interessante discussie gevoerd over
de toekomst van de internationale Korczak-'beweging'.
De start werd gegeven door de Zwitser Gérard Kahn met zijn stuk Does Korczak have a future?. Ik heb daarop gereageerd onder de titel Korczak
has a past, a present ànd a future.
*****
* In mei 2005 verscheen in De Wereld van het Jonge Kind het artikel Kinderen
in de knel dat ik samen met Anouk Brink heb geschreven naar aanleiding van
de donateursdag op 23 april over het thema 'Kinderen
hebben wortels en vleugels nodig'. Anouk en ik schrijven over kinderen in de
knel en hoe leerkrachten vanuit het perspectief van Korczak daarmee om kunnen
gaan. We pleiten ervoor niet te snel etiketten op kinderen te plakken, maar de
tijd te nemen goed te observeren.
*****
* In juli/augustus 2005 verscheen in het Engelse blad Young Minds Magazine nr. 77 het artikel A man for our times,
over de actualiteit van Korczaks ideeën over participatie. Je kunt het artikel
ook direct lezen via A man for our times.
(pdf file)
Top