Een zelfbouw sferometer

Om thuis de brandpuntsafstand van een spiegel die ik aan het slijpen ben te kunnen bepalen heb ik zelf een sferometer gemaakt die zonder geavanceerd gereedschap te maken is. Het idee heb ik van de website van Bob May. Het is, zoals hij dat noemt, een ‘2 leg spherometer with an outtrigger’.

Benodigdheden voor de sferometer op het bovenste plaatje:
1. Een meetklokje. Te koop voor €25,95 bij Conrad.
2. Een stukje aluminium van 6mm dik, 20 mm breed en een lengte van ongeveer 200 mm.
3. Ongeveer 120 mm metalen buis (ik heb RVS gebruikt) van 6 mm dik om de pootjes van te maken.
4. Enkele kogeltjes, die mooi op de metalen buis passen, waarmee de sferometer op de spiegel rust.
5. Enkele boutjes om het klokje vast te zetten (hiervoor moet draad worden getapt).
6. Wat metaallijm om de pootjes in de daarvoor geboorde gaten te lijmen en om de kogeltjes op de pootjes te bevestigen.

Bovenstaande spherometer is vrij smal (pootjes kort bij elkaar) zodat de resolutie niet erg groot is. Om nauwkeurig te kunnen meten bij een grotere spiegel, kan het nodig zijn een bredere te maken. Dat heb ik ook gedaan. De pootjes heb ik deze keer veel simpeler gemaakt: 3 M6 bouten met vleugelmoeren, waarop ik aan de onderkant de kogeltjes heb gelijmd. Draad tappen in de aluminiumdelen, de bouten erin en klaar. Kun je geen draad tappen: geen probleem. Boor gaten op de plaatsen waar de pootjes moeten komen, iets kleiner van diameter dan de doorsnee van een M6 moer en sla met een hamer een M6 moer in die gaten. Gaat prima en zit muurvast. De pootjes zijn nu in lengte afstelbaar. Hieronder staat hij.

Totale kosten (allebei ongeveer even duur), een beetje afhankelijk van wat voor materiaal je precies gebruikt en waar je het haalt: ongeveer €33,- per stuk. De afstand tussen de twee pootjes waar het klokje (midden) tussen zit is de diameter van de meetcirkel van de sferometer. Bij mij is dat 90.8 mm voor de smalle en 240.8 voor de brede sferometer. Het derde pootje staat ook op die (denkbeeldige) cirkel, maar dient alleen om ervoor te zorgen dat de sferometer niet omvalt en bij elke plaatsing dezelfde stand heeft.

De brandpuntsafstand van de spiegel bereken je met de formule: F = 1/2(s^2+r^2)/2s, waarin F is de brandpuntsafstand, s is de gemeten waarde met de sferometer en r is de radius van de meetcirkel van de sferometer, ofwel de halve afstand tussen de twee pootjes waartussen de meetklok zit.

Zet het meetklokje goed vast, zodat het niet heen en weer of van boven naar beneden kan bewegen.

Go to: hoofdmenu

Go to: 50 cm telescoop Go to: Building a 20 inch computerized trilateral Dobsonian Go to: A 20 inch f/3.6 Dobsonian
Go to: Project: vijf 30 cm lichgewicht Dobsons Go to: Equatoriaal platform Go to: Scotch mount
Go to: Verrekijkermontering Go to: Astronomie links Go to: Dobsonian tips Go to: Buigen van aluminium
Go to: Collimeren Go to: Het maken van een Krupa collimator Go to: Een stip op de hoofdspiegel
Go to: balhoofd type telrad/zoekermontering Go to: Logboek slijpen 300 mm spiegel Go: Home   

Email to: Jan van Gastel