iiiiii

INHOUDSOPGAVE

Wat is collimeren eigenlijk?
Theoretische achtergrond
 de optische onderdelen
 de optische assen
 collimatiefouten
 - type 1A fout
 - type 1B fout
 - type 2 fout
 - type 3 fout
 - type 4 fout
 Het collimeren
 inleiding
 1. zet de focuser haaks
 2. offset de vangspiegel
 3. centreer de vangspiegel
 4. kantel de vangspiegel
 5. Kantel de hoofdspiegel
 6. Check de optische as
 7. Doe de stertest
 8. Check de finder
 Vangspiegel: offset of niet?
 Collimatie gereedschap
 de stip op de hoofdspiegel
 het kijkgaatje
 de eenvoudige kijkbuis
 de kijkbuis met kruisdraad
 de cheshire
 de gecombineerde buis
 de laser collimator
 de autocollimator
 het centreermasker
 Maken van collimatie gereedschap

Praktijk: Het collimeren

Inleiding

Het op elkaar afstemmen of uitlijnen van de de optische componenten moet worden gedaan in een volgorde die zo eenvoudig en geordend mogelijk is. Ideaal gesproken begin je aan de ene kant van de optische keten en ga je van de ene stap naar de andere, zonder terug te hoeven keren naar een vorige stap om iets opnieuw af te stellen dat je al in een eerdere fase hebt gedaan. Met "real life" telescopen is dat niet (altijd) mogelijk: de afstellingen beinvloeden elkaar op verschillende manieren, afhankelijk van het preciese design. Zo is het bijvoorbeeld met de gebruikelijke vangspiegelmonteringen niet mogelijk om de stand van de vangspiegel te wijzigen zonder het optisch centrum ervan te verplaatsen.

Een praktische manier om te collimeren is de volgorde die hieronder wordt beschreven. Het kan ook in tegenovergestelde volgorde, maar dat is veel ingewikkelder. Het gaat in onderstaande beschrijving wel om een volledige collimatie, zoals nodig is in het geval de telescoop voor de eerste keer in elkaar wordt gezet. Al deze fasen hoeven in de meeste gevallen niet doorlopen te worden bij een bestaande en reeds eerder gecollimeerde telescoop die gereed moet worden gemaakt voor een nacht observeren. Hiervoor is stap 5 (en misschien stap 8) gewoonlijk voldoende.

Het gereedschap wordt op andere plaatsen in dit artikel beschreven (zie menu). De mogelijke fouten worden ook elders beschreven, namelijk in het theoriegedeelte.

1. Zet de focusser haaks op de buis of vangspiegelkooi

Als de focusseerinrichting op het zicht haaks op de telescoopbuis of de vangspiegelkooi staat, staat hij al redelijk goed. Als je zelf de telescoop bouwt kun je lijnrecht tegenover het centrum van de focusser een stip in de buis of vangspiegelkooi maken. Voordat de vangspiegel(houder) wordt geplaatst kan dan met behulp van een kijkbuis de focusseerinrichting haaks worden gezet. Hiervoor kan bijvoorbeeld een stuk buis gebruikt worden dat vanuit de focusseerinrichting tot (bijna) de andere kant van buis of vangspiegelkooi reikt. Ook een laser of een buisje met kruisdraden kan hiervoor gebruikt worden. Deze stap minimaliseert fout type 3.

2. Offset de vangspiegel

De vangspiegel hoort iets uit het midden van de buis te worden geplaatst, in de richting tegenover de focusser. Bereken de offset met de formule die bij de bespreking van de type 2 fout is gegeven en offset de vangspiegel. Er kan echter ook worden gewacht tot na stap 6. Als door de constructie van de spider en vangspiegelhouder de vangspiegel niet offset kan worden geplaatst is dat niet erg: het heeft geen ernstige gevolgen (zie ook hier). Het offsetten van de vangspiegel minimaliseert de type 4 fout.

volgende pagina

Go to: hoofdmenu Go to: Equatoriaal platform Go to: Scotch mount 
Go to: Verrekijkermontering Go to: De bouw van een sferometer
Go to: Astronomy links Go to: Dobsonian tips Go to: Een stip op de hoofdspiegel
Go to: een balhoofd type telrad/zoekermontering Go: Home   
Email to: Jan van Gastel