Gereedschappen (hulpmiddelen) om te collimeren
Welke gereedschappen of hulpmiddelen kunnen worden gebruikt om het collimeren een voudiger en nauwkeurig te maken? Hieronder worden er een aantal beschreven. Ze zijn met niet al teveel moeite zelf te maken, maar ook te koop. In sommige gereedschappen kun je ook toleranties inbouwen, zodat je in een oogopslag kunt zien of de collimatie goed genoeg is.
De stip op de hoofdspiegel
Dit is een kleine (maar ook weer niet te kleine) stip van verf of tape op het optisch centrum van de hoofdspiegel. Die kan rond zijn maar net zo goed vierkant of driehoekig. Zo'n stip is heel belangrijk. Hij zit in de schaduw van de vangspiegel, dus heeft geen enkele invloed op de prestaties van de telescoop. Meestal wordt zo'n stip er door de verkoper niet opgezet en het advies is: zet een stip op je hoofdspiegel. Omdat het optisch centrum niet altijd met het geometrisch centrum samenvalt, verdient een verplaatsbare stip de voorkeur. Hoe maak je zo'n stip? Markeer op twee plastic linealen of strips de rand en het centrum van de spiegel. Maak van de linealen een kruis en bevestig een stip van tape met een heel klein stukje tape exact in het gezamenlijke middelpunt. Leg de randmarkeringen precies op de rand van de spiegel en druk de stip van tape op het cenrum van de spiegel. Klik hier voor andere nauwkeurige manier om een stip van tape aan te brengen.
U vraagt zich wellicht af of zo'n stip per se nodig is en of het wellicht ook zonder kan. Het antwoord: met en stip collimeren is nauwkeuriger, maar het kan ook zonder (zie verder).
En de vangspiegel? Moet daar ook een stip op?
In tegenstelling tot de stip op de hoofdspiegel kan een stip op de vangspiegel wel invloed op het beeld hebben en zelfs het zicht op de stip die op de hoofdspiegel is aangebracht belemmeren. Het advies is danook om het niet te doen.
Het kijkgaatje
Dit is een kapje met een klein gaatje (1-2 mm) dat over het uiteinde van de focusser past en waardoor je in de telescoop kunt kijken. Hiervoor wordt vaak het doosje gebruikt van een fotorolletje. Je kunt de zaak afstellen tot het onderstaande er concentrisch uitziet (van buiten naar binnen):
het binnenste uiteinde van de focusseerbuis
de vangspiegel (niet zo goed te zien vanwege reflectie van de buis)
de hoofdspiegel gereflecteerd in de vangspiegel
de refelectie van de vangspiegel- deze (en alleen deze) is niet concentrisch met de rest
de reflectie van de focusseerbuis en kapje (als het doorzichting is) met kijkgaatje
de stip op de hoofdspiegel
Deze "op het zicht" collimatie is weinig precies en je hebt geen enkele controle op toleranties, die vooral voor telescopen met lage f/waarden nogal kritisch zijn. Met wat zorg en geluk is het in elk geval beter dan helemaal niets doen. Je kunt het ook helemaal zonder kijkgaatje doen en gewoon in de lege focusser kijken. Dit is echter nog onnauwkeuriger. Gebruik dus minstens een kijkgaatje, gevolgd door collimeren met de stertest.
|