Artikelen over visueel waarnemen en andere onderwerpen uit de amateurastronomie
InleidingDe afgelopen jaren heb ik een aantal artikelen geschreven, voornamelijk voor het Nederlandse tijdschrift 'Zenit' en het Belgische 'Heelal'. Deze artikelen zijn in .pdf format hier te downloaden. Het zijn verschillende artikelen over visueel waarnemen, waar zaken als donkeraanpassing, grensmagnitude, oppervlaktehelderheid, achtergrondhelderheid en contrast aan de orde komen. Verder onder meer een artikel over het collimeren van een Newtontelescoop en een over het bepalen en berekenen van de grootte van de vangspiegel van een Newtontelescoop. Door op de kop van het artikel te klikken wordt het artikel gedownload. In de tekst onder de kop kunnen soms nog andere, verwante artikelen of spreadsheets voor het maken van berekeningen worden gedownload.
1. Visueel waarnemen: grensmagnitude, achtergrondhelderheid en vergroting.In dit artikel (verschenen in Zenit, oktober 2007; Heelal, mei 2007) komen basisbegrippen aan de orde met betrekking tot visueel waarnemen. Het gaat vooral om het effect van vergroting op de achtergrondhelderheid (donkerte) en op de grensmagnitude, ofwel de zwakst waarneembare ster en het contrast tussen sterren en de hemelachtergrond. Klik hier voor download van het artikel in pdf format. Een spreadsheet waarmee berekeningen zoals voorkomen in het artikel kunnen worden gemaakt is te downloaden vanaf hier. 2. Visueel waarnemen: de zichtbaarheid van uitgebreide deepskyobjecten.Bij puntbronnen (sterren) kunnen we door vergroting het contrast tussen achtergrond en object vergroten om zwakkere objecten zichtbaar te maken. Bij uitgebreide objecten (nevels, galaxies) kan dat niet, omdat bij vergroting achtergrond en object in dezelfde mate worden uitgesmeerd en daarom het contrast tussen object en achtergrond gelijk blijft. In dit artikel wordt ingegaan op welke mechanismen dan wel werken om uitgebreide objecten en details in die objecten (beter) zichtbaar te maken. Verschenen in Zenit, december 2007; Heelal, januari 2008. Klik hier voor download van het artikel in pdf format. 3. Visueel waarnemen: het voorspellen van de zichtbaarheid van uitgebreide deepskyobjecten.Om niet teveel tijd te hoeven besteden aan het zoeken van objecten die met je telescoop niet te zien zijn, zou het handig zijn op voorhand de zichtbaarheid te kunnen voorspellen. Hiertoe zijn door verschillende mensen indices bedacht en programma's geschreven. In dit artikel (verschenen in Zenit, maart (deel 1) en april (deel 2) 2008; Heelal, februari 2008) worden de bekendste indices met elkaar vergeleken. Het artikel is vanaf hier te downloaden.
De "Deepsky Visibility Indicator"
4. Visueel waarnemen: aanpassing aan het donker.Om hele zwakke objecten te kunnen waarnemen, moeten je ogen goed zijn aangepast aan het donker en moet je ervoor zorgen dat die aanpassing niet steeds om zeep wordt geholpen door in het licht te kijken. Hierover schreef ik een uitgebeid artikel: Visueel waarnemen: het oog en het brein", voor Zenit (geplaatst in februari en maart 2009, in twee delen dus) en Heelal (Heelal, augustus 2008). Een verkorte versie van dit artikel is vanaf hier te downloaden.
5. Visueel waarnemen: Achtergrondhelderheid, contrast en oplossend vermogen van het oogHoe donkerder de achtergrond, hoe zwakker de objecten die je kunt waarnemen. Maar een donkere achtergrond heeft ook een nadeel: het oplossend vermogen (de resolutie) van het menselijk oog is slechter naarmate de achtergrond waartegen we een object zien, donkerder is. En laagcontrast objecten zien we nog weer minder goed. In dit artikel wordt nagegaan wat dit betekent voor visueel waarnemen. Het artikel is vanaf hier te downloaden.
6. Visueel waarnemen: NGC 770 en NGC 772 en de theorie.De theorie die aan bod komt in het artikel (2 hierboven) "Visueel waarnemen: de zichtbaarheid van uitgebreide deepskyobjecten", geillustreerd aan twee vlakbij elkaar gelegen galaxies: NGC 770 en NGC 772. Het artikel is vanaf hier te downloaden.
7. Het visueel waarnemen van sterrenselsels uit de Arp catalog.We kunnen veilig stellen, dat elke waarnemende amateurastronoom Messierobjecten waarneemt. In iets mindere mate geldt dat ook voor objecten uit de Herschel 400 lijst. Veel minder is dat het geval met objecten uit de catalog van Halton Arp. Deze objecten zijn over het algemeen veel zwakker, maar heel wat kunnen ook al met relatief kleine telescopen worden waargenomen. In dit artikel wordt, onder andere aan de hand van een vergelijking met Messierobjecten, beschreven hoe deze objecten visueel waar te nemen. Het artikel (verschenen in Zenit, december 2009 en in Heelal, mei 2010) is vanaf hier te downloaden.
8. Testrapport 16 inch Meade LightBridge.In de periode januari-maart 2009, heb ik de 16 inch LightBridge getest ten behoeve van een artikel in Zenit. Omdat de test niet onverdeeld positief uitpakte en Meade (adverteerder) moeilijk deed, heeft de uitgever (De Koepel) de redactie van Zenit geen toestemming gegeven het artikel te plaatsen. Er is nog sprake geweest van het testen van een tweede LightBridge, maar dat idee is door Benel "in de ijskast gezet". Nooit meer wat van gehoord. Het artikel is te downloaden vanaf mijn website, klik hier
9. Formules voor conversie tussen verschillende voor visueel waarnemen relevante eenheden.In artikelen over grensmagnitude en achtergrondhelderheid worden zeer verschillende eenheden gebruikt: millimicrolambert (nanolambert), candela's per vierkante meter, magnituden per vierkante boogseconde, lux, magnitude, footcandle en noem maar op. Het is niet altijd duidelijk hoe die tot elkaar zijn te herleiden. Dit overzichtje wil hierin verandering brengen Het is te downloaden vanaf hier.
10. Waarnemen onder een donkere hemel: Midden en Zuid-Frankrijk.Een overzicht en beschrijving van donkere plaatsten in Frankrijk waar ik heb waargenomen vind je hier
11. Starparty in het Spaanse Aras de los OlmosIn augustus 2010 bezocht ik met Marijke de starparty en het 10-jarig jubileum van de Spaanse ATM-conferentie 'RETA', in Aras de los Olmos, waar ik een lezing hield over 'ATM in The Netherlands'. Ik ontmoette daar ook Mel Bartels. Een reisverslag staat hier
12. Het collimeren van een Newtontelescoop.Een korte, praktische handleiding Collimeren staat hier. Wil je je ook verdiepen in de theorie (zeer aan te raden!): een printversie van mijn vertaling van het internetartikel van Nils Olof Carlin vind je hier. Het artikel dat ik over collimeren schreef voor Zenit (en dat voor een belangrijk deel is gebaseerd op het artikel van Carlin), vind je hier.
13. Hoe groot moet mijn vangspiegel zijn?Als je zelf een Newtontelescoop bouwt, is de vraag naar de grootte van de vangspiegel een van de belangrijkste te beantwoorden designvragen. Op deze vraag wil dit artikel een antwoord geven. Het artikel is hier te downloaden. De berekeningen en de daarbij behorende figuren die in het artikel zijn verwerkt, zijn gemaakt met het spreadsheet dat vanaf hier te downloaden is. Het formaat van de vangspiegel en een aantal daarmee samengangende zaken, heb ik in februari 2002 behandeld in een presentatie over het 'Ontwerpen van een Newtontelescoop', bij sterrenwacht Almere. Deze presentatie is vanaf hier te downloaden.
14. Zoek de Palomars!Er zijn in totaal 15 'Palomar bolhopen'. Voor sommige heb je minimaal een 40 cm telescoop nodig, maar een aantal is ook te zien met een kleinere opening. De wat minder minder moeilijke, staan in een kort artikel, dat ik schreef voor de 'Pulsar', het blad van Sterrenwacht Almere. Het artikel is vanaf hier te downloaden. Tijdens Starnights, in augustus 2008 in Ieper (Belgie), hield ik een korte presentatie over het waarnemen van Palomar bolhopen. Deze presentatie is vanaf hier te downloaden.
15. Focuser baffles in een Newton trusstelescoop.Bij een trusstelescoop is het noodzakelijk goede baffles aan te brengen, omdat er anders ongewenst licht vanaf de zijde tegenover de focuser het beeldveld bereikt. Vanaf hier kun je een spreadsheet downloaden dat de afmetingen van de baffles berekent.
16. Review van het observatie planningsprogramma: Skytools 2.Niets is vervelender dan onvoorbereid onder een donkere, heldere hemel staan. Er zijn vele mogelijkheden je voor te bereiden. Een daarvan is het gebruik van een planningsprogramma. Het beste op dit gebied vind ik momenteel Skytools 2. In december 2008 is overigens Skytools 3 verschenen, in een standard en een pro versie. De pro versie is ook voor astrofotografen zeer interessant. Een bespreking van Skytools 2 is vanaf hier te downloaden.
|