Brilliant Bach serie in Luister

In Luister van januari 2000 is uitvoerig ingegaan op de diverse Bach series die door diverse maatschappijen dit Bach-jaar worden (her)uitgebracht, voor zover deze series reeds verkrijgbaar waren. De Brilliant serie is de enige die èn compleet is (voor zover enige serie "compleet" kan zijn - zie het boekje over Bach van Maarten 't Hart dat bij Kruidvat te koop is) èn goedkoop. Heel goedkoop: nog geen drie gulden per cd. De twee andere complete series zijn die op Teldec en die op Hänssler. Daarnaast is er een incomplete serie op Harmonia Mundi.

Ik verklap u direct de conclusie: tussen de andere complete series slaat Brilliant beslist geen slecht figuur, en die andere series zijn niet beter.

De Luister-cijfers hieronder ("8 - 7" betekent: uitvoering 8 - opname 7). Waar dit mogelijk is (voor zover door Luister in datzelfde januari-nummer aangegeven) noem ik daarnaast de hoger gewaardeerde alternatieve uitvoeringen: uitvoerende(n) - merk - cijfers; alleen de hoger gewaardeerde dus; een leeg vakje betekent dus: andere uitgaven werden niet hoger gewaardeerd, of werden niet besproken. Besef echter wel dat in dat nummer van Luister uitsluitend aandacht werd besteed aan uitgaven in het kader van Bach-series. De eveneens besproken uitgaven van Naxos (8 cd's, met uitsluitend de orkestwerken) en Capriccio (11 cd's) laat ik buiten beschouwing (beide werden gewaardeerd met 6 à 8 voor uitvoering, en een 8 voor opname). 

De prijzen van de alternatieven liggen in de orde van 10 tot 15 keer zo duur als de Brilliant-uitgaven (met als uitzondering de Harmonia Mundi uitgaven; bij voorbeeld de Brandenburgse concerten plus Suites door de Akademie für alte Musik Berlin kosten fl 55,--, 4 cd's). Los van deze series zijn er natuurlijk altijd nog afzonderlijke uitgaven van de meeste werken, en in veel gevallen zijn de echte toppers niet in een serie ondergebracht. Enkele goedkope losse uitgaven zijn in de tabellen (bij componisten) opgenomen.

Ik noem u waar volgens Luister de zwakke plekken in de drie complete series liggen (let wel: geen enkele serie is compleet besproken; van Brilliant was nog niet alles beschikbaar bij voorbeeld):

Brilliant: in de motetten, orgelwerken, de kleinere klavierwerken, de clavecimbelconcerten en het concert voor twee violen. Eventueel ook in de werken voor cello-solo door Cohen, maar de recensie in GramoFile is hier veel positiever over.
Teldec: in de missen, geestelijke cantates (60 cd's), kleinere klavierwerken, sommige fluitsonates (Rampal speelt "rampzalig" - en dat is niet: zalig), vioolsonates, cello-solo-werken, Die Kunst der Fuge, Ein musikalisches Opfer.
Hänssler: in de geestelijke cantates (66 cd's), sommige orgelwerken, luitmuziek, fluitsonates, cello-solo-werken, orkestsuites.

De Harmonia Mundi serie is wel de beste maar geen complete serie - verre van dat; het is een verzameling "losse" uitgaven, die niet tot één geheel gebundeld maar als kleine boxjes met meerdere cd's worden aangeboden. Veel van deze boxjes zijn relatief goedkoop, iets in de orde van 14 tot 20 gulden per cd. Deze uitgaven krijgen voor bijna alles een 8 of 9 voor zowel uitvoering als opname, afgezien van:

de bijdragen van de sopranen in de wereldlijke cantates (een 1/9 voor uitvoering), een 6 voor de orgelwerken (op Harmonia Mundi France) en een 6 tot 7 voor de clavecimbelwerken gespeeld door Gilbert.

In de tabel hieronder worden links de Brilliant uitvoeringen genoemd, en rechts de (betere) alternatieven.


Brilliant alternatieven
titel uitvoerende(n) cijfers uitvoerende(n) merk cijfers
Hohe Messe BWV232 Christophers 9 - 9
Missae Breves BWV233-236, misfragmenten Flämig 8 - 8
Matthäus Passion Cleobury 8/9 - 8/9
Johannes Passion Cleobury 8 - 8 Herreweghe Harmonia Mundi 8/9 - 8
Markus Passion Goodman 8/9 - 8
Lukas Passion Rehm 7/8 - 7
Oster Oratorium Schweizer 7 - 7/8 Koopman Teldec 8/9 - 8
Herreweghe Harmonia Mundi 8 - 8
Motetten, Geistliche Lieder und Arien Schweizer, Corboz 5/7 - 6/8 Harnoncourt Teldec 8/9 - 8/9
Rilling Hänssler 7 à 8 - 6 à 7
Jacobs Harmonia Mundi 9 -9
cantates BWV 97, 132, 72, 80, 82, 61, 16, 170, 133 Leusink (de eerste cantates in deze serie) 7 - 8 Herreweghe *) Harmonia Mundi 9 -9
Wereldlijke cantates Schreier 10 - 8
orgelwerken Fagius 6 - 7/8 Johanssen Hänssler 8 - 8
Koopman Teldec 8 à 10 - 8/9
Partita's BWV825-830 Belder 8 - 8 Ross Teldec 9 - 8
Das Wohltemperierte Klavier Berben 7 - 7 Moroney e.a. **) Harmonia Mundi 9 - 9
Goldberg variaties, Italiaans concert, Franse Ouverture, Chromatische Fantasie en Fuga Belder 8 - 7 Goldbergvariaties: Leonhardt Teldec 8/9 - 7
Goldbergvariaties: Koroliov Hänssler 8/9 - 8
diverse kleinere klavierwerken Wuyts 5/6 - 6 Staier Teldec 8 - 9
Hill Hänssler 8 - 8
Hill Hänssler 9 - 9
Hill Hänssler 8 - 9
Barchi, Staier, Baumont Teldec 8/9 - 8/9
sonates en partita's voor viool-solo Lubotsky 8 - 6/7 Zehetmaier Teldec 8 -9
suites voor cello-solo Cohen 6/7 - 8 Ter Linden Harmonia Mundi 10 - 8
Brandenburgse concerten Clark 7 - 7 Akademie für alte Musik Berlin (met de Suites) Harmonia Mundi 9 - 9
Ouvertures (Suites) voor orkest Clark 7 - 7
clavecimbelconcerten Schornsheim + Glaetzner 6 - 7 Leonhardt ***) Teldec 8 - 8
concerten voor 2 en voor 3 clavecimbels Heiller + Janigro 5 - 6
viool- en overige concerten Verhey, Amsterdamse Bachsolisten, ea 7/8 - 7
5,7,8 - 7
Harnoncourt ***) Teldec 8 - 8
vioolconcerten     Rilling Hänssler 8 - 8
*) dit betreft twee dozen met andere cantates: 4 cd's met "Les Cantates de fêtes", en 5 cd's met "Les plus belles cantates"
**) met: Kunst der Fuge en Musikalischer Opfer, op 7 cd's

***)
Het is jammer dat DG (Archiv) geen reprise heeft gegeven van de Bach-mini-serie uit het vorige Bach-jaar, 1985, met de meeste concertante werken, door The English Concert o.l.v. Trevor Pinnock. Alle Pinnock-opnamen gebundeld had ook gemogen. Dat zou een mooier alternatief geweest zijn dan Leonhardt en Harnoncourt. Een wèl verkrijgbaar en mooier alternatief voor de concerten is Ton Koopman, op Erato, in een serie tijdelijke aanbiedingen van fl 19,95 per cd.

Correctie op deze voetnoot (29 oktober 2000). Inmiddels is een doos verschenen met de diverse concerten door Pinnock (7 cd's voor fl 70,--). Deze doos bevat NIET de Brandenburgse concerten en de Suites voor orkest.


 

  2009