Dvorák: Slavische dansen

De 16 vrolijke uitsmijters en het dansvolk.

Nee, dit is niet het onbekende sprookje van Grimm, de nieuwste Suske en Wiske, of een postuum avontuur van de heer Olivier B. Bommel en zijn jonge vriend. Dit is een korte toelichting bij hieronder vermelde de CD(s).

Dvorák schreef twee cycli van 8 Slavische dansen voor pianoduo, en hij orkestreerde deze werken zelf. Het materiaal voor deze dansen bestaat uit door Dvorák zelf bedachte melodieën. Hij baseerde zich dus niet op bestaande volksdansen of andere volksmuziek; maar hij gebruikte wel de in de Boheemse volksmuziek bekende dansvormen, zoals Polka en Furiant en diverse andere Boheemse en Slavische dansvormen waarvoor geen Nederlandse of Engelse termen bestaan. Het zijn dus min of meer volksdansen die niet van het volk zijn, maar gewoon door een componist zijn bedacht. Niet helemaal een "gewone" componist; Dvorák draaide bij wijze van spreken z'n hand niet om voor 10 melodieën meer of minder.

Beide cycli werden een wereldwijd succes, met name de orkestrale versie. In de orkestpraktijk komt het echter niet veel voor dat deze dansen als een cyclus worden uitgevoerd. Afgezien van de nieuwjaarsconcerten in Tsjechië is het het "lot" van deze dansen geworden om afzonderlijk als toegift of als uitsmijter te worden gespeeld, om de toehoorders vrolijk gestemd huiswaarts te zenden.

Tot dit laatste - vrolijk stemmen - is deze muziek erg goed in staat.

Altrichter, Praag Symfonie Orkest (Supraphon)

Dvorák: Slavische dansen Praag Symfonie Orkest o.l.v. Petr Altrichter Supraphon SU 3286-2 031

In de uitvoering van Petr Altrichter komt de charme van deze stukjes volledig tot z'n recht. De orkestrale virtuositeit is louter een middel en geen doel, zoals in diverse andere opnamen, die gemakkelijk de indruk kunnen geven dat een tot op het bot gedrild orkest onder leiding van een opjuttende dirigent ontzettend z'n best zit te doen energiek en opgepept te zijn. Ik ken diverse opnamen die daardoor op vele momenten iets onaangenaam militants krijgen.

Zo niet hier. In deze opname is ontspannen en plezierig musiceren te horen, relaxed waar de muziek relaxed moet zijn, en uitbundig waar ze uitbundig moet zijn. Altrichter biedt een uitmuntende mix van de door Dvorák voorgeschreven ingrediënten, zorgvuldig en met smaak gekruid. Steeds: gracieus; nergens: overdonderend. De dansen blijven dansen; het musiceren draait om het plezier van het dansen.

Met een Tsjechisch orkest en een zeer ervaren Tsjechische dirigent voor een Tsjechisch publiek tijdens enkele Tsjechische nieuwjaarsconcerten kan het eigenlijk ook niet verkeerd gaan.

Uiteraard is dit een persoonlijke opvatting. Voor mij vormt deze opname een soort 'geheimtip': een uitstekende opname die nauwelijks bekendheid geniet, en die miskend wordt door hen die deze muziek liever horen als een reeks 'orchestral showpieces'.

Ik werd op deze opname gewezen door iemand die als slagwerker heeft gespeeld in verschillende Engelse en Tsjechische orkesten, voor diverse dirigenten, waaronder Petr Altrichter. Volgens deze musicus is Altrichter - onder de vele dirigenten die opnamen hebben gemaakt van deze werken - zo ongeveer de enige die de juiste accenten plaatst èn de ritmes juist speelt. Ik kan dat niet beoordelen, en het is wellicht enigszins overdreven, maar ik geef het graag door.


Jan Depondt
februari 2009

Levi, Atlanta Symphony Orchestra (Telarc)

Dvorák: Slavische dansen Atlanta Symphony Orchestra o.l.v. Yoel Levi Telarc CD-80497

Nog mooier wordt het eigenlijk in de opname van Yoel Levi. Ook hij speelt deze muziek niet opgejut, en ook hij geeft de dansen wat ze als dansmuziek nodig hebben; maar hij is wat enthousiaster dan Altrichter, en het is daarnaast allemaal fantastisch mooi opgenomen. Het kan heel goed zijn dat er bij Levi een typisch Tsjechisch ingrediëntje ontbreekt, maar je komt hier absoluut niets tekort aan smaak of aan prachtige, liefdevolle vormgeving van alle details.