Gierzwaluwen Utrecht - stad

 

 

Oudste kolonie van Utrecht, sinds 1413 ?

 

Lutherse kerk, voorheen A. Doleklooster aan de Hamburgerstraat.

 

 

 

 

 

 

Andere pagina's - Contact

 

 

Aanvullende maatregelen voor lege nestkasten Hudson's Bay ?

 

11 januari 2020

Ut een monitoringsverslag is gebleken dat de 303 nestkasten voor gierzwaluwen aan het gebouw van het inmiddels gesloten Hudson's Bay evenals in 2018 ook in 2019 niet benut zijn. De voorwaarden voor de verleende ontheffing Wnb zijn met een jaar verlengd en dit voorjaar beslist de provincie of er aanvullende maatregelen moeten worden genomen om de bezetting te bespoedigen. Er wordt o.a. getwijfeld aan de kwaliteit van de kasten. Zie bericht DUIC, 10-1-2020 .

 

Alles over dit project V&D - Hudsons's Bay.

 

 

 

 

Zesde zoekseizoen Utrechtse gierzwaluwen

 

 

19 september 2019

In 2019 gingen tientallen vrijwilligers voor het zesde jaar de Utrechtse wijken in om nesten van gierzwaluwen te zoeken. Sinds 2014 zijn er t/m 2019 bijna 900 gevonden (inclusief hervondsten). Bij een aantal situaties is (verbouw)assistentie verleend en nestverlies voorkomen. Bewoners en omwonenden van nestpanden worden met een flyer ge´nformeerd en in de eerste jaren zijn enige tientallen nestkasten opgehangen.

 

Op 6 juni was de traditionele jaarlijkse startbijeenkomst bij Utrecht Natuurlijk, de organisator van het telproject, zie Utrecht Natuurlijk-gierzwaluw., in opdracht van de gemeente. Daar kun je je ook aanmelden als je wilt helpen, zie dan ook tips en trucs voor nesten zoeken en  methoden om broedgevallen vast te stellen. Astrid van den Broek van GBN verzorgde een presentatie van een aantal onderzoeken, zie gierzwaluwonderzoek.

 

 

De "hittekaart" met waarnemingsdichtheden in de gemeente Utrecht, 2019, data op  waarneming.nl

 

De resultaten van het onderzoek zijn op diverse plaatsen te vinden:

 

Kaart met nestlocaties. Rood is gevonden nest. Nog niet alle buurten zijn onderzocht.

 

Kaart met het voorkomen van de gierzwaluw in Utrecht op buurtniveau.

 

De natuurwaardenkaart van de stad. Je kunt soorten zoeken of kijken wat er allemaal in jouw buurt voorkomt.

 

Alle waarnemingen van "bezet gierzwaluwnest" in de gemeente Utrecht vanaf 2016.

 

Ontdekking waarschijnlijk 1e broedgeval Leidsche Rijn 2017. (geen kunstnest)

 

Meer over de stand van de gierzwaluw en het beleid in gemeente Utrecht in het Soortenmanagementplan 2016.pdf  en hier meer over beleid Utrecht voor de gierzwaluw.

 

Gesprek over 'diervriendelijk bouwen' met stadsecoloog Gitty Korsuize. Collega Gideon Vreeman werkt o.a. aan de realisering van kunstnestprojecten.

 

 

Bezetting van kunstnestprojecten gemeente Utrecht

 

Schrijver dezes houdt zich op eigen initiatief met een aantal vrijwilligers bezig met de monitoring van gerealiseerde kunstnestprojecten.

In 2019 werden van 650 bekende kunstnesten 39 nestkasten/neststenen als bezet gemeld. Bezetting betekent niet altijd (succesvol) broeden maar meestal dat er invliegende vogels gezien zijn. Broedbewijs is lastig en vergt nauwkeurige, specifieke waarneming. Het kan om slapers gaan (1 of 2 vogels in een kast) die het jaar erop terugkomen om te broeden. Kasten kunnen bezet zijn door andere soorten vogels, met name spreeuw en huismus.

 

- = nul

--- = zeer waarschijnlijk nog geen kastbezetting of broedgeval

niets ingevuld = onbekend

K = nestkasten    S = neststenen

 

 

 

Buurt / adres

Type / geveloriŰntatie

Start

1e

broed-

geval

 Beschik-

bare

kasten

2019

Bezette kasten

2018

2019

1

Voordorp

2-4 p.woning, K Voordorp

2006/13 st.

2010/63 st.

2008

58

8

9

2

De Lessepsbuurt      Foto

2-4 p. woning, K Zeist

2012/57 st.

---

43

-

-

 

Centrum

3

Stadhuisbrug 1 (Stadhuis)

10 K , 15 sleuven in dakgootombouw

2019-6

---

25

nvt

nvt

4

Hamburgerstr. - Luth. kerk

S - foto-NO

1412

1413 ?

25

15

15

5

Vredenburg, The Mall

S - NO

2016

---

24

-

-

6

Rijnkade 5, Hudson's Bay

Inbouwkasten

2018

---

303

-

-

7

Hartingstraat 101-227

S - Schwegler-NO

▒ 1995

2000 ?

13

12

12

8

Hartingstraat 1-100

S - Schwegler-NO

▒ 1995 

2000 ?

5 3 3
9

A. v. Schendelstraat

S - Schwegler-ZW !

▒ 1995 2000 ? 11    
10

A. v. Schendelstraat

S - Schwegler-ZW !

▒ 1995 2000 ? 7    

 

 Lombok

11

Palembangstr-Medanstr.

K - Noord

2018-4

---

7

-

-

12

 Vleutenseweg 420-422

K - NO - Voordorp

---

8

-

-

 

 Lauwerecht en omgeving

13

Lauwerecht 68a

K - Zeist, foute locatie

2019-5

---

2

nvt

-

14

van der Steenstraat 7

K - Zeist

2019-5

---

2

nvt

-

15

Balkstraat 4

K , Zeist

2019-5

---

3

nvt

-

16

Verheulstraat 1

K - Zeist

2019-5

---

2

nvt

-

17

Willen Arnztstraat

K - Zeist

2019-5

---

2

nvt

-

18

Verenigingsdwarsstraat 11

K - Zeist

2019-5

---

2

nvt

-

19

Goeman Borgesiusstr. 18

K - Zeist

2019-5

---

2

nvt

-

20

Talmalaan 197-313, flat 12 hoog

S - Schwegler

2013

---

36

-

-

Voormalig veemarktterrein

21

Lippezanerstr. 49

S

2016

---

5

-

-

22

Schoonebekerstr. 21, 37

S

2016

---

9

-

-

23

Flevolanderstr. 24

S

2016

---

5

-

-

24

Rijelandstraat 13-21, achterkant

S-Vivara-foto

2018

---

10

nvt

-

25

Bentheimerstr./Rijelandstr.

S - video NOM-keur

2018-11

---

31

nvt

-

   Elders

26

 Noordzeestraat 20  S 2019 - 9 --- 10 nvt nvt

 

 

Totaal

 

660

38

39

 

Opmerkingen

1, 2 en 10 t/m 16. Bezettingskans bij zeer verspreide plaatsing door een wijk / buurt is gering, zelfs als er bestaande nesten verdwenen zoals in De Lessepsbuurt. De kasten worden nauwelijks gevonden. Lokgeluiden bij elk huis met een paar kasten is niet te doen en goede monitoring is tijdrovend.

3. 15 ingangen in de gootombouw aan de stadhuispleinzijde, rechterkant. Twee groepjes van vier en zes nestkasten, zichtbaar vanaf de Ganzenmarkt; een onbruikbaar achter een boom.

4. Lutherse kerk, voorheen A. Doleklooster. Ingemetseld in kopgevels ZW (5),kopgevel NO (14) en onder dakgoot ZO (6, alleen zichtbaar vanaf binnenterrein, hek dicht na 18 u.). Buurman schat minstens de helft bezet. Op 4-7-'19 4 in/uitvliegers gezien. Op 19-7-'19 van 22.00-22.20 tien invliegers in zes verschillende kasten op de noordoostgevel (nrs. 3, 4, 7, 9, 12 en 14, zie foto met kastnummering). Bij restauratie in 1984 onderzocht, zie artikel  GBN Gierzwaluwenbulletin 2003-1 p. 10-11.

7 t/m 10. Op 23-7-'19 grote wolk van 100+ vogels boven de wijk. 15 ingevlogen kasten.

8. Twee stenen onbruikbaar door weggevallen schijfopening

9. Twee stenen onbruikbaar door hele dikke boom vlakbij, wel iets voor huismussen.

9 en 10. Ongeschikt wegens geveloriŰntatie op zuidwest; wordt veel te heet in de kast.

11. Op 25-7-'19 's avonds geen enkele activiteit in de wijk.

12. Waarschijnlijk een mitigatieproject gezien dakrenovatie in uitvoering juni 2019. Wel drie nesten bij regenpijpdoorvoer in dakgootbekisting dichtbij de nestkasten.

13. Zeer foute locatie in binnenhoek en achter hoge bomen.

15. Nooit kasten boven ramen (poep, botsingen) en ook niet naast naar buiten opengaande ramen plaatsen (vlieghinder)

19. Voor twee eenzame paartjes. Op de gevel is plaats voor 15 of 40 kasten. Met lokgeluiden groot feest binnen een jaar ! Kolonievogel !

20. Van een kast is de opening losgeraakt en afgevallen. Gezien de poepstrepen eronder heeft hier mogelijk een spreeuw genesteld.

21 t/m 25. Drie avonden bezocht in juni/juli 2019. Geen vogel in of boven de wijk gezien.

25. Aan het eind van de video zijn de (kennelijk later) ingemetselde neststenen langs de dakrand te zien. Onder NOM-keur gebouwd verplicht tot drie kasten/stenen per woning.

 

Helpen ?

Ook in 2020 willen we proberen weer projecten te monitoren op bezetting. Weet je meer projecten, wil je helpen met de monitoring.  Laat even de projectnummers weten die je in de gaten zou willen houden aan jaaplangenbach@ziggo.nl. Je krijgt dan info over de werkwijze. Neem in ieder geval even de pagina "Nesten Zoeken" door.

 

 

 

Veel fout bij V&D - Hudsons's Bay

 

14 augustus 2019

Bij het pand van voormalig V&D op Hoog Catharijne (tot begin december nog Hudsons's Bay), naast de 'theepotgarage' zijn op drie gevels 303 nestkasten voor gierzwaluwen ingebouwd omdat bij de renovatie van het gebouw veel nesten verloren gingen. Ze zijn na twee seizoenen nog steeds niet benut. De vraag is of en wanneer dat nog gaat gebeuren maar de kans lijkt klein.  Er zijn veel fouten gemaakt. 

 

29 van de 90 kasten met luifel op de zuidoostgevel

 

In 2018 kwamen op noordoost 123 kasten gereed en op zuidwest 90. Voorjaar 2018 zijn op NO en ZO elk 25 tijdelijke nestkasten met lokgeluiden opgehangen. Een aantal daarvan is bezet geraakt door slapers, geen broedgevallen. In 2019 kwam het volledige project gereed met nog eens 90 kasten op de zuidoostelijke gevel. De tijdelijke kasten zijn verwijderd. Het gebouw was tot december 2019 in gebruik door Hudson's Bay. Nu zit Primark er nog.

 

Lokgeluiden

Bij de kastenrijen op zuidwest en zuidoost staat ' smorgens en ' s avond enige uren  een lokgeluideninstallatie aan. Dit is nodig omdat de natuurlijke nesten zich op heel andere plaatsen van het gebouw bevonden, nl. in spleten onder ramen langs diverse lagere verdiepingen. Speakers hingen echter op de verkeerde plaatsen en werden niet op zuidoost geplaatst. Het geluid stond te zacht, o.a. vanwege mogelijke burenhinder.

 

Erg fout aan het project is verder ook de lange rijen opeengepakte kasten waardoor een individuele kast heel lastig is te herkennen. Bij lange rijen kasten worden alleen de uiteinden bezet, elders leidt het tot fout invliegen en 'burenruzies'. Het bleek helaas niet mogelijk om alsnog bepaalde herkenningspatronen (hier en daar een huisnummer, kleurvlakken ?) aan te brengen.

De eerste 213 kasten kwamen voor broedseizoen 2018 op noordoost en zuidwest beschikbaar, voor seizoen 2019 ook op zuidoost. Er zijn tot en met seizoen 2019 geen bezette kasten geconstateerd. De kosten zijn volgens de gebouweigenaar inmiddels voor hem opgelopen tot omgerekend Ç 1.000,- per nestkast (geen typefout).

 

Monitoring

Volgens de ontheffing Wet natuurbescherming moeten in 2019 de kasten o.a. drie maal gedurende twee uur op avonden tot zonsondergang worden waargenomen om succesvol broeden te registeren. Daarnaast heeft de gierzwaluwwerkgroep Utrecht aanvullende waarnemingen gedaan.

De kastenrij aan de korte zuidoostzijde is goed te observeren vanaf het bovenste parkeerdek N met de theepot (voor wandelaars/fietsers bereikbaar via Achter Clarenburg, roltrap bij Zeeman en bovenaan links met de kleine lift naar bovenste dek M/N).

Vanaf de liftuitgang rechtsom kan ook de opbouw aan de noordoostzijde bekeken worden (en mooi overzicht over binnenstad), d.w.z. wel de vogelbewegingen erlangs maar geen invliegers want de kasten (rechts naast de rechter koker) zijn net niet te zien. Een gedeelte van deze kastenrij is te zien vanaf de hoek Lange/Korte Elizabethstraat, en helemaal vanaf Steenweg 52 voor de horlogezaak Bering (verrekijker nodig).

De rij aan de zuidwestzijde is deels (net) zichtbaar vanuit de Westerstraat (zijstraat van Rijnkade).

De gierzwaluwwerkgroep maakte afspraken met de beheerder voor waarnemingen vanaf de omloop rond de opbouw waar alle kasten goed van dichtbij zijn te overzien.

 

Resultaten monitoring door de gierzwaluwwerkgroep

 

2018

Er waren in 2018 ca. 200 definitieve kasten beschikbaar op de zuidwest- en noordoostzijde. De resterende 100 op de zuidoostzijde zijn voorjaar 2019 aangebracht. Er is in 2018 alleen lokgeluid afgespeeld bij de 50 tijdelijke aangebrachte kasten, 25 op zuidwest en 25 op noordoost. Alleen bij een vijftal tijdelijke kasten zijn invliegende gierzwaluwen gezien. Uit inspectie van de kasten na het seizoen door de ecologisch adviseur werden alleen wat veertjes in de kasten gevonden, geen poepjes. Dat wijst op bezetting en overnachting door een enkele vogel of een paartje en geen broedgevallen want dan zouden er poepjes achter moeten blijven.

 

2019

2 mei: ' s avonds van 20.30-21.15 nog geen vogels aanwezig. Geen lokgeluid hoorbaar.

14 mei: tussen 20.40 en 21:50 zo nu en dan een paar vogels, max 5, hoog boven gebouw. Geen belangstelling voor gebouw of nestkasten. Lokgeluid niet hoorbaar. (De aankomst van de hoofdmoot uit het winterverblijf is dit jaar rond de twee weken vertraagd, zie hierboven aankomstverloop 2019).

17 mei: tussen 20.45 en 21.40 zo nu en dan een paar gierzwaluwen, maximaal 12 tegelijk, hoog boven binnenstad. Geen belangstelling voor gebouw of nestkasten maar om 21.35 vliegt een vogel een keer of 6-7 vlak langs de bovenste verdieping van de zuidwestgevel. Duidelijk op zoek naar verdwenen nest (winter 2017). Lokgeluid niet hoorbaar.

24 mei: tussen 20.40 en 22.10 zo nu en dan een paar, maximaal 8 vogels hoog boven binnenstad en het gebouw. Om 21.55 vliegen vier vogels wat dichter langs de bovenbouw aan de ZW-zijde en vliegt dezelfde vogel twee maal tot vlakbij de plaats van de inmiddels verwijderde tijdelijke kasten van vorig jaar, zwenkend tussen de twee grijze kokers en eenmaal 'biddend' voor de bovenrand. Een paar tijdelijke kasten, waar lokgeluid bij draaide (maar niet bij de definitieve kasten op NW en NO) zijn in 2018 door slapers gebruikt maar er is waarschijnlijk niet gebroed (alleen wat veertjes gevonden). Tragische waarneming!

26 mei: tussen 20.15 en 21.00 max. 5 vogels boven en bij het gebouw. Lokgeluid gehoord vanaf het parkeerdek. 2-3 keer een vlucht van 1-3 vogels vrij dicht langs de kasten op NO en op groter afstand op ZO.

27 mei: 's Morgens rond 6 u. geen vogels aanwezig. Tussen 18.00 en 21.45 max. 10 gierzwaluwen tegelijk boven gebouw. Geen lokgeluid gehoord vanaf parkeerdek. Geen belangstelling voor verdwenen nesten of  nestkasten.

31 mei: tussen 20.30 en 21.50 u. zo nu en dan een paar vogels, 3 -14 en max. eenmalig 20 vogels hoog boven gebouw/binnenstad. Geen binding met gebouw. Om 20.50 eenmaal 7 vogels in giervluchtachtige vlucht langs ZW-zijde bovenbouw ter hoogte van kokers (op zoek naar verdwenen tijdelijke nestkasten?). Geen lokgeluid gehoord op ZW en NO.

3 juni: tussen 20.30 en 21.00 u. Met zuidenwind zijn ''bangers' aangekomen maar niet in Utrecht ?. Zeer weinig vogels boven gebouw en binnenstad; eenmaal maximaal acht hoog boven Domtoren en eenmaal zes stuks in los verband vanuit binnnenstad langs zuidwestzijde opbouw Hudson's en weer terug. Het leek alsof ze dachten: "Verrek, da' s waar ook, we hebben V&D ook nog, laten we nog even kijken. Maar oh ja, we hadden al gezien dat het niks meer was, gauw wegwezen".

5 juni: van 19.15-19.45 geen gierzwaluwen, geen lokgeluid. Van 21.00 - 22.05 alleen vogels hoog boven binnenstad/gebouw, maximaal 15 in verzamelvlucht. Een enkele giervlucht door de Lange Elizabethstraat. Geen lokgeluid.

11 juni: 21.15- 22.10. Afwisselend bij een/twee van de drie zijden gekeken met vier personen. Weinig vogels boven de stad, maximaal 20 boven binnenstad. Niets nabij gebouw, geen langsvliegers of giervluchten, wel eentje van twaalf door de Lange Elizabetstraat.

22.10-22.45: simultaan aan alle drie zijden gekeken door vier waarnemers. Zo  nu en dan een groepje van 8 - 15 hoog boven binnenstad, maximaal twee maal verzamelvlucht van 20 stuks ten noordwesten van gebouw; om 22.15 wegtrekkend richting zonsondergang. Geen vogels nabij het gebouw, geen reacties op lokgeluid.

 

Verbetering / wijziging lokgeluiden

Geluid is vandaag harder gezet en was nu hoorbaar vanaf parkeerdek. Er blijkt een speaker met lokgeluiden nabij de linkerkant van de kasten op zuidoost gemonteerd (geluid naar boven gericht en  achter een drempel en was daardoor op parkeerdek niet hoorbaar).  Een tweede speaker hing op een volstrekt zinloze locatie op ca. 30 m., rechts van de dichtstbijzijnde kast op zuidwest. Geen speaker op noordoost. Speakers zijn inmiddels verplaatst naar een kast in de rij op noordoost en op zuidwest. Geen lokgeluid meer op zuidoost.

19 juli: van 20.50 - 21.50 afwisselend gekeken op de drie gevels. Geen gierzwaluwen in de nabijheid van het gebouw. Lokgeluid (alleen op noordoost en zuidwest) is erg zwak en waarschijnlijk niet effectief. De dichtstbijzijnde gierzwaluwen waren een groep van ca. 25 boven en bij de kolonie in de Lutherse kerk aan de Hamburgerstraat (bangers en invliegers, blijkt later op de avond).

 

Samenvatting: Uit de waarnemingen kan opgemaakt worden dat de vogels niet weten van het bestaan van de definitieve nestkasten; ze worden niet ge´nspecteerd, laat staan bezet.  Er zijn nu bijna of helemaal geen ex-broeders meer in de buurt en ook geen begeleidende niet-broeders of daklozen die zoeken naar de verdwenen nesten of naar de verdwenen tijdelijke kasten. Voorzover er vogels in de buurt zijn (erg weinig, niet vaak en niet dichtbij het gebouw), is tijdens de waarnemingstijden niet gezien dat ze reageren op lokgeluiden. Bij de controle op invliegen in de schemering tot bijna donker op 11 juni zijn geen invliegers waargenomen. Het is uitgesloten dat er een kast bezet is en het is onwaarschijnlijk dat de kasten nog gevonden worden als het lokgeluid niet luider wordt gezet.

 

- Verbetervoorstellen gierzwaluwwerkgroep voor ex-V&D-Utrecht

- Reactie van Ecoquickscan op notitie gierzwaluwwerkgroep

- MinisteriŰle beschikking met voorwaarden 25-08-2017 voor ontheffing Flora en Fauna : Ontheffing voor "IEF Berlage Utrecht".

- Beschikking provincie Utrecht 3-4-2018 over uitstel plaatsing , andere kasten en afwijkende plaatsing: Beschikking 3-4-2018 prov Utrecht Rijndijk 5 (inclusief de ontheffing van 25-8-2017 en bijlagen 1 en 2 daarvan)

- Gierzwaluwwaarnemingen en pandfoto's op waarneming.nl - Utrecht binnenstad. (klik op blauwe rondje aan het begin van de waarnemingsregel voor alle details)

 

- Artikel over de problemen in DUIC, 13-8-2019

- EditieNL van RTL maakte er ook een item over, 14-8-2019

- Nieuws en meer info op nieuwspagina 2018

 

Jaap Lagenbach

Kemperstraat 8, 3601 WK Maarssen

06-3849 7474

jaaplangenbach@ziggo.nl