Andere pagina's

  98 andere gierzwaluwsoorten    Bescherming    Broedvogelstand  

  Camerabewaking  Fenologie     GBN   Gierzwaluwen, algemeen   Gierzwaluw, Friesland    Gierzwaluw Woudsend  Kunstnesten    Leefwijze     Lokgeluiden   Nachtvliegen   Nesten zoeken    Nestkasten Woudsend   Nieuws 2018   Opvang    Tellingen Trekroute/geo-locators Webcams   Weblinks    Werkgroepen

 

Gierzwaluwen Maarssen en Maarssenbroek

 

 

Jaap Langenbach

jaaplangenbach@ziggo.nl

Kemperstraat 8

3601 WK Maarssen

06 - 3849 7474

 

Van 2006 t/m 2015 bestudeerde ik de gierzwaluwen in Woudsend.  Sinds kerst 2015 woon ik in Maarssen-dorp en houd ze hier in de gaten.

 

De landelijke vereniging voor de gierzwaluw GBN (Gierzwaluw Bescherming Nederland) heeft een leuk boekje uitgegeven met de belangrijkste weetjes over de gierzwaluw op een rijtje. Hier als .pdf te downloaden.

Broedplaatsen zoeken

Om broedplaatsen te kunnen beschermen moeten we weten waar ze zitten.

Tips en trucs voor nesten zoeken,

In 2016, 2017 en 2018 zijn in Maarssen-dorp en Maarssenbroek 69 nesten gevonden op 54 adressen.

Kaart nestadressen Maarssen-dorp (inzoombaar).

Geel is gevonden in 2016, rood in 2017.

 

Kaart nestadressen Maarssenbroek

 

 

  Bewoners van broedpanden krijgen deze info-folder in de bus.

Wilt u helpen of weet u meer?  Neem dan even contact met me op : jaaplangenbach@ziggo.nl 

 

Broedseizoen in nestkast samengevat in filmpje van 7 minuten.

 

Broedplaatsen Maarssen

* = nesten achter kantpannen  Tussen haakjes aantal nesten

 

Kaart nestadressen Maarssen-dorp (inzoombaar).

Geel is gevonden in 2016, rood in 2017.

 

Gevonden in 2018

Kennedylaan 4 (1) * , nok rechts. 1e invlieger van 2018

 

Gevonden in 2017

Brederostraat 28 (1) *, kopgevel linksonder bij dakgoot

Constantijn Huygensstraat 11 (1) *, kopgevel, links onderaan bij dakgoot

Herengracht 22 (jong gevonden op zolder)

Kennedylaan 7 (1) *, kantpan bij nok links

Kennedylaan 9 (1) *, nok links

Maarsseveensevaart 38 (1), achter windveer bij nok vooraan, rechts

Schippersgracht 23, onder daklijst

 

Zandweg Oostwaard:

Blesenlaan 1 (1) *, kopgevel links, 2e kantpan van boven.

 

Gevonden in 2016

In 2017 zijn een aantal broedplaatsen opnieuw gecontroleerd en bezet gevonden. Deze zijn met * aangegeven. Overigen zijn (nog) niet opnieuw gecontroleerd, maar normaal gesproken ook bezet.

 

Brederostraat 22  (1) *, rechtsonder bij dakgoot

Brederostraat 26  (1) *, rechtsonder bij dakgoot

Brederostraat 32  (1) *, linksonder bij dakgoot

Burg. Jhr. Strick v. Linschotenstraat 23  (1), rechtsboven  bij dakkapel

Burg. Jhr. Strick v. Linschotenstraat 46  (1), rechtsboven  bij dakkapel

Burg. Jhr. Strick v. Linschotenstraat 48  (1), linksboven  bij dakkapel

Constantijn Huygensstraat 11 (2) *, kopgevel rechts (2016) en links (2017) onderaan bij dakgoot.

Dr. AriŽnslaan 24  (1) *, kopgevel linker deel, 2e kantpan van boven

Dr. AriŽnslaan 48  (4) *, links1e, 7e, 13e pan van boven, rechts 2e p.v.b.

Dr. AriŽnslaan 60  (2) *, rechts 4e pan van boven en links 6e pan van boven..

Dr. AriŽnslaan 110  (1) * kopgevel links, 5e pan van boven

Frans van Mierisstraat 6  (1) * Nokpan, rechts

Gaslaan 10 (1), naast dakkapel rechts

Gerard Terborchstraat 7  (2) *, rechts 2e pan van onderen, links 1e p.v.b.

Gerard Terborchstraat 57  (1) *, links 5e kantpan van boven

Jacob Catsstraat 1  (1) *, links op kopgevel, 6e pan van onderen

Jacob Catsstraat 5  (2) *, kopgevel, links, onderaan bij dakgoot en kantpan halverwege, 6e pan van boven

Jacob Catsstraat 17  (2) *, kopgevel links- en rechtsonder bij dakgoot

Jan Steenstraat 14  (1) * Nokpan  *

Julianaweg 18  (1), daklijst van plat dak, zijkant rechts

Julianaweg 26  (1), rechts naast dakkapel achter huis

Kuyperstraat 11  (1) *, kopgevel rechter deel, 2e kantpan van boven

Kuyperstraat 29  (1) *, kopgevel linker deel, 7e pan van onderen, *

Langegracht 27  (1), rechts-boven bij dakraam op linker dakvlak

Langegracht 30  (1), linksboven bij dakkapel

Maarsseveensevaart 32  (1), linksonder dakraam linker dakvlak *

Nassaustraat 70a  (1), onder loodslab rechtsonder schoorsteen

Nassaustraat 151  (3), links en rechts bij schoorsteen, schuur 2e p.v.b./12e p.v.l.

P.C. Hooftstraat 18  (1) *, rechtsonder bij dakgoot

P.C. Hoofdstraat 34  (1), kopgevel links, onderaan bij dakgoot.

Raadhuisstraat 11c  (1), bovenaan dakkapel, links

Rembrandtsingel 6  (1) *, links 2e p.v.o., (nest is al minimaal 22 jaar bezet)

Rembrandtsingel 8  (1) *, kopgevel linker deel, 3e kantpan van onderen

Rembrandtsingel 45  (1) *, kopgevel linker deel, 2e kantpan van onderen *

Roemer Visscherstraat 2  (1), rechtsonder schoorsteenlood

Roemer Visscherstraat 12  (1) *, kopgevel rechtsonder bij dakgoot

Roemer Visscherstraat 17  (2) *, linksonder en rechtsonder bij dakgoot

Verdilaan 3 (1) *, nokpan rechts.

 

 

Broedplaatsen Maarssenbroek 2016

 

Er zijn in 2016 zeven broedplaatsen gevonden. De wijk wordt waarschijnlijk nog niet zo lang gekoloniseerd. Maar een bewoner meldde dat het nest op Fazantenkamp 821 er minimaal al vijf jaar zit. Er zijn waarschijnlijk meer broedplaatsen want  ' s avonds vliegen er meer dan 40 vogels boven de wijk. Ze gaan allemaal achter de dakgoot naar binnen om op de spouwmuur te nestelen. Er hangt ca. 8 kilometer van die dakgoot in de wijk, dus ruimte genoeg voor de gierzwaluw, zou je zeggen. Maar ze gaan ook allemaal vlak naast de regenpijp naar binnen, op de scheiding tussen twee woningen. Van dat soort ingangen zijn er "maar" ca. 2.000.

 

Reigerskamp 315

Fazantenkamp 790

Fazantenkamp 815

Fazantenkamp 820

Fazantenkamp 821

Fazantenkamp 861

Fazantenkamp 881

 

Kaart nestadressen Maarssenbroek (inzoombaar, rood cirkeltje)

 

Waarnemingen van gierzwaluwen

 

Maarssen-dorp

Maarssenbroek

(klik op het blauwe rondje voor de waarnemingsregel voor meer details)

 

Gierzwaluwnieuws 2018

 

Natuurwaarnemingen in Maarssen (voormalige gemeente)

 

Broedseizoen 2018

 

Tijdens een extreem warme periode (diverse dagwarmte records) en zuidenwind rond 20 april was er een versterkte intocht van gierzwaluwen en in Maarssen werden de eerste vier vogels boven de kolonie in de Schildersbuurt gespot op 21 april.  Om 21 u. werd de eerste invlieger naar een nestplaats gezien, op Kennedylaan nr. 4 . Deze nestplaats was nog niet bekend, het is de 69e van Maarssen / Maarssenbroek.

 

 

Broedseizoen 2017

 

Op 29 april werden de eerste broedvogels van Maarssen-dorp gezien boven de kolonie van de dichterswijk. Yvonne Boshuis aan de Jacob Catsstraat zag drie vogels laag over de binnenterreinen vliegen en een aantal wat hoger boven de wijk. Op diezelfde dag zag ik er drie wat hoger langsvliegen over de Sttasliedenbuurt. Eentje maakte het V-teken (beide vleugels worden even stil gehouden, schuin omhoog stekend, een contactsignaal naar een andere vogel) wat duidt op een plaatselijke broedvogel.

 

Vanaf 15 april kwamen er op waarneming.nl opeens tientallen meldingen van gierzwaluwen binnen. Een vrij plotselinge intocht. Op 18 april werd de eerste in onze omgeving, in de Molenpolder, gesignaleerd.

Bekijk hier alle waarnemingen in NL van dit jaar.

 

Nestkast Catsstraat

Op 6 april werd ik gebeld door Yvonne Boshuis op Jacob Catsstraat 9 met de vraag of er een nestkast opgehangen kan worden. Ze had geluk, want ik had er nog eentje op voorraad. (model Voordorp). Gelijk maar op bezoek geweest en in de namiddag was de kast al opgehangen. Dichtbij de nesten van de buren. Ze woont middenin de grote kolonie van de dichtersbuurt (met minstens 15 nesten). Dus misschien een redelijke kans op spoedige bezetting.

 

 

Nestkast Maarssenbroek.

Op Fazantenkamp 821, waar we vorig jaar in de buurt zeven nesten vonden, is onder de goot een nestkast type Zeist opgehangen door de bewoner.

 

Jongen stranden op zolder Herengracht 22

Op 18 en 19 juli werden (net als vorig jaar) twee jonge gierzwaluwen op zolder gevonden. Het lijkt erop dat ze het nest onder de pannen verlaten hebben omdat het er tijdens heet weer te warm wordt. Op 19 juli werd het bijna 30 graden. Maar het kan ook zijn dat ze bij de vliegoefeningen achter het dakbeschot verdwaald zijn geraakt. We zijn op zoek gegaan naar de nestplaats om daar bouwkundig wat aan te veranderen maar die werd dit seizoen helaas nog niet gevonden. Volgens jaar weer op de uitkijk naar de invliegplaats. De twee jongen waren waarschijnlijk redelijk volgroeid (maar ook voldoende ?) want zijn uit zichzelf weggevlogen. Ze moeten topfit zijn want gaan direct op weg naar de overwinteringsgebieden in zuidelijk Afrika.

Info over opvang van en omgang met gestrande en jonge gierzealuwen

 

Broedseizoen 2016

 

Op 30 april verschenen de eerste vier broedvogels boven het dorp. Eerst hoog maar later ook op dakgoothoogte in de buurt van Diependaalsedijk 40-46. Ze zijn er weer, het seizoen is begonnen !

 

Het aantal neemt geleidelijk toe en op 8 mei is er een (voorlopig) maximum van 25 stuks (tegelijkertijd te zien) boven de kolonie nabij Dr. AriŽnslaan 48 en 60. Daar zitten minstens zes nesten vrij dicht bij elkaar.

 

Op 4 mei vond ik ' s avonds de eerste broedplaats op Kuyperstraat 29 achter een kantpan, zie de melding op http://waarneming.nl/.

 

Rond 17 mei werden de eerste niet-broedvogels (1, 2 en 3-jarigen zonder nest) gesignaleerd. Die scheuren in "bendes", ook samen met de broedvogels, langs de dakranden en gevels waar de nesten zitten. Dat noemen we "giervluchten". Ze loeren naar de broedvogels die in hun nest schieten en proberen in de buurt een eigen plek te vinden of soms om die van een broedvogel in te pikken. Ze haken aan bij de nestingang, klappen op een dakpan of tegen een muur onder de dakgoot, laten zich weer vallen en vliegen luid schreeuwend verder. Deze "bangers" (op de deur kloppers) geven dus info over de locatie van nestplaatsen. Volg de "bangers" en vind de nesten.

Begin juli zagen we ' s avonds de eerste hoge "verzamelvluchten" boven de kolonies van rond de 30-50 vogels. Ze zweven dan wat rond, pikken insecten op en duiken dan weer naar beneden om langs de broedpanden te scheuren of jongen te voeren.

 

Het seizoenshoogtepunt lag rond 20 juli met verzamelvluchten in de avonduren van wel 80 vogels boven de grootste kolonie van het dorp in de dichterswijk. Maar toen was het ook snel gebeurd. Op 24 juli waren er nog 12 en sinds de 26e is er geen vogel meer te bekennen. In Maarssenbroek was het patroon ongeveer gelijk. Op de 21e nog 30-40 stuks boven de Fazantenkamp en op de 24e nog maar 15. Het aantal giervluchten en invliegers was al een week of twee sterk aan het verminderen.

 

Voor degenen die deze zomer weer naar de nesten hebben gezocht is het tijd om de administratie te verzorgen, rapporten te schrijven en mogelijk wat te doen aan het behoud van de nesten. Op waarneming.nl werden er 316 gemeld, zie details van 316 bezette nesten in 2016. Vanaf half april zullen weer duizenden met bewondering naar de eerste terugkeerders uitkijken en genieten van de zomerse capriolen.

 

 

 

==================

 

 

Kantpannesten

 

Zo'n 65% van de nesten in Maarssen-dorp zitten achter kantpannen zoals op de foto van Gerard Terborchstraat 7, bovenaan deze pagina.  Voordat kantpannen vervangen en/of recht gelegd worden moet dus goed nagegaan worden of er geen nesten achter zitten want die zijn jaarrond beschermd.

 

Spreeuwen weten deze nestruimtes ook te benutten. Soms pikken ze de nesten van de gierzwaluwen in. Omdat ze eerder met broeden beginnen ontstaan er vaak gevechten met de gierzwaluwen die later voor een "gekraakt" huis komen. De gierzwaluw wint meestal of broedt in hetzelfde nest nadat de spreeuwen zijn uitgevlogen. Soms ook wijzen de spreeuwen de weg voor de gierzwaluw die een paar pannen hoger of lager gaan nestelen.

 

Het is vrij eenvoudig om de ingang voor een kantpannest te behouden of te maken. Zaag  er een hoekje uit en klaar is Kees.

 

Specialisatie en "na-apen"

 

In het wijkje rond de Roemer Visscherstraat hebben de giertjes zich gespecialiseerd. Op 11 van de 13 tot nu toe gevonden nestplaatsen gaan ze bij de onderste pan, boven de dakgoot naar binnen. Bij eentje nestelen ze onder een kantpan halverwege de gevel en bij eentje onder het schoorsteenlood (hier is de plek onderaan bij de dakgoot links moeilijk bereikbaar door bomen !)

 

 

Kantpaningang bij dakgoot,

Jacob Catsstraat 17

 

De nestzoekers kijken waar de broedvogels naar binnen gaan en komen zo ook zelf aan een dergelijk type broedplaats, hoewel er zeer waarschijnlijk ook ruimte is bij andere kantpannen en met name de nokpan. Er zijn in het wijkje totaal 12 woonblokken met 24 kopgevels en dus 48 nagenoeg identieke nestmogelijkheden onderaan bij de dakgoot. Vier zijn moeilijk bereikbaar door bomen. Nog 31 stuks vrij zou je zeggen. Geen tekort aan huisvestingsmogelijkheden, maar tekort aan giertjes. Of zouden die andere plekken toch net niet geschikt genoeg zijn? Of is er niet genoeg voedsel voor uitbreiding van het broedbestand ?

 

Kenmerken van de dertien "dakgootnesten":

Op gevel noordoost: 6 , op zuidwest: 4, op noordwest: 3, op zuidoost:1

Zeven van de elf nesten bij de dakgoot zitten achter een gave kantpan en  vier achter een min of meer beschadigde / ingekorte pan.

 

Renovatie en nestkasten Schildersbuurt

 

Aan de gevels van Johannes Vermeerstraat 28 en Jan Steenstraat 14 troffen we tijdens de excursie op 20-5-2016 in totaal vier nestkasten voor gierzwaluwen aan. Er broeden geen gierzwaluwen maar wel huismussen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nestingang achter nokpan bij Jan Steenstraat 14 en twee gierzwaluwnestkasten.

 

De kasten hangen op de verkeerde gevels (west en zuid) zodat het er binnen veel te warm kan worden. Ze moeten tegen gevels op de noordelijke richtingen hangen of onder brede dakgoten of overstekken. De kans op bezetting zou ook groter zijn geweest als ze vlakbij de oude nestingangen bij de kantpannen geplaatst waren.

De kasten zijn opgehangen in het kader van een ingrijpende renovatie en sloop van een aantal huizenblokken in 2011-2012. Daarbij zijn waarschijnlijk veel broedplaatsen onder kantpannen verloren gegaan. Maar bij Jan Steenstraat 14 hebben ze onder de nieuwe nokpan (zie pijl op foto) opnieuw een broedplaats weten te vinden.

 

Vleermuizen

Op diverse kopgevels van gerenoveerde blokken zijn verder ter compensatie van verblijfplaatsenverlies ook 12 vleermuiskasten in de spouw geplaatst (J. Vermeerstr. 14, J. Steenstr. 12 en J. van Ruysdaelstr. 1 en 2).  De vleermuizenwerkgroep van IVN-Vechtplassen onderzoekt momenteel de bezetting maar worden waarschijnlijk niet gebruikt. Bij Vermeerstraat 14 zitten ze zeer waarschijnlijk weer onder de kantpannen (gewone dwergvleermuis). In 2015 is daar een vleermuis boven op de slaapkamer gevonden.  Ze vliegen er 's avonds vanaf ca. 22.30 in ieder geval wel rond het huis en door de straat.

 

Conservatief

Gierzwaluwen zijn lastig in een ander soort nest te krijgen. Als ze kantpannen gewend waren blijven ze naar ruimtes onder kantpannen zoeken en zullen bijna nooit in een nestkast terecht komen, zelfs als die vlakbij de oude nestplek hangt. Een oplossing is het afspelen van lokgeluiden van soortgenoten met de luidspeaker vlakbij of in de kast. Alles over kunstnesten en lokgeluiden op de kunstnestenpagina .