Gierzwaluwen in Maarssen en Maarssenbroek

Inhoud - Nieuwspagina's - Contact

 

Op deze pagnia o.a.

 

- Tien neststenen voor Merenhoef

- Wijkrenovaties en gierzwaluwen

     - Schilderskwartier

     - Dichtersbuurt

     - Karel Doormanplein e.o.

     - Schildersbuurt

- Nestkastbezetting Maarssen

- Nestadressenlijst Maarssen

- Gierzwaluwen in Maarssenbroek

 

 

Broedplaatsen zoeken en beschermen

 

Om broedplaatsen te kunnen beschermen moeten we weten waar ze zitten. Bewoners van broedpanden krijgen deze folder in de bus. Tips en trucs voor nesten zoeken .

 

Broedseizoen in nestkast in fraai filmpje van 7 min.

 

Vereniging GBN (Gierzwaluw Bescherming Nederland) heeft een leuk boekje met de belangrijkste weetjes over de gierzwaluw, hier als .pdf te downloaden.

 

Gierzwaluwwaarnemingen Maarssen en Maarssenbroek 2019

 

Wilt u helpen, weet u meer of heeft u een vraag ?

Neem even contact op met:

 

Jaap Langenbach, jaaplangenbach@ziggo.nl

Kemperstraat 8, 3601 WK Maarssen,

06 - 3849 7474

https://twitter.com/ApusNL

 

 

Kolonie Dichtersbuurt herstelt zich alweer !

 

24 juni 2019

De 48 woningen in de Dichtersbuurt zouden dit najaar naar NOM (Nul Op de Meter) gerenoveerd worden. Broed- en verblijfplaatsen werden in het voorjaar al dichtgepurd en minimaal elf paartjes gierzwaluw moesten daardoor verkassen en/of een broedseizoen overslaan. Maar de bewoners wezen het plan af en de nestplaatsen werden rond 20 juni weer 'ontpurd'. We weten dat dakloze broeders en andere zoekvogels (1e en 2e jaars, de zgn. ' bangers') tot wel twee jaar na verdwijning de broedplaatsen blijven controleren.

 

Zo ook nu en vanmorgen konden we zien dat een opnieuw geopende holte bij einde dakgoot (de favoriete broedplaats in deze buurt) werd opgemerkt. Bangers scheurden er langs en knalden er op en na een kwartiertje ging er eentje (of een broedvogel?) naar binnen en bleef binnen. Voor broeden natuurlijk veel te laat; jongen groot brengen kost twee maand en begin augustus moeten ze weer weg, o.a. omdat de insecten dan opraken. Maar volgend jaar komen ze ervoor terug. Meer ...........

 

Gierzwaluwexcursie vrijdag 7 juni in Maarssen

Ter viering van de eerste Wereld Gierzwaluwendag werd op 7 juni een excursie in Maarssen-dorp gehouden. Het weer was niet geweldig, want er was net een regenfront gepasseerd. De daklozen en nestzoekers waren een paar dagen weg dus helaas weinig vogels, slechts enkele giervluchten maar geen spektakel. We liepen door de Dichtersbuurt en Schilderskwartier, bespraken de problemen voor de gierzwaluwkolonie door de renovaties en de eerste resultaten met de gerealiseerde nestkasten. Na afloop was iedereen weer zwaar onder de indruk van de spectaculaire levenswijze van deze lange afstandstrekker en ging met een brochure van GBN  goed geÔnformeerd huiswaarts. Website World Swifts Day, met activiteitenkaart.

 

Tien neststenen in de gevel van zorgcentrum Merenhoef

 

19 maart 2019

Het kan snel gaan als alles meezit. Elf dagen nadat we de bouwers van zorgcentrum Merenhoef bij de Plesmanlaan vroegen (Koolstof Vastgoed en Leger des Heils Midden Nederland) of zij konden instemmen met het inmetselen van wat neststenen voor de gierzwaluw zaten ze er al in.

 

Onzichtbaar ingebouwde neststeen voor gierzwaluw (andere locatie)

 

Het moest ook wel snel want het metselwerk was op 8 maart, toen ik de locatie ontdekte, al halverwege de gevel van drie verdiepingen. En het was nog lastig om zo snel neststenen te pakken te krijgen. Dat lukte via Marjos Mourmans van Zwaluwen adviesbureau en haar contacten bij nestkasten leverancier Vivara. Ze werden gisteren bezorgd, vandaag kwam het metselwerk op hoogte en konden ze worden ingemetseld. Ik was daarvoor net te laat maar kon naast het al ingebrachte nestmateriaal nog wat veertjes toevoegen omdat ik een uurtje eerder een dode eend langs de weg vond (verkeersslachtoffer). Bedje volledig gespreid ! Voor de gierzwaluw is dit belangrijk omdat ze nooit op de grond komen en alle nestmateriaal al vliegend in de lucht moeten opvissen.

 

 Drie van de tien neststeeningangen.

 Klik voor vergroting.

 

De locatie lijkt vrij kansrijk om bezet te worden omdat er binnen honderd meter aan de Maarseveensevaart een aantal natuurlijke nesten aanwezig is, waarvan er overigens eentje in mei door dakrenovatie verloren ging. 's Avonds vliegen er 6 - 10 gierzwaluwen boven de buurt. Misschien dat er eerst een spreeuw gaat nestelen en als de gierzwaluwen dat zien nemen ze de nesten over en zullen geleidelijk ook de andere stenen bezet raken. Voor de bewoners is er dan leuk vertier te beleven aan de vliegcapriolen van de gierzwaluwen. Dit jaar is er echter nog geen belangstelling geconstateerd, ook niet door spreeuwen (want die zouden wel poepstreepjes onder de nestingang hebben achtergelaten).

 

We bedanken namens de gierzwaluwen (of andere vogels die de nesten gaan gebruiken, zoals spreeuwen, huismussen of een zwarte roodstaart) de opdrachtgevers voor de financiering en voorts alle uitvoerders, met name Bebouw- Midreth - nieuwbouw Merenhoef gestart voor hun medewerking. Soepel geregeld !

 

 

Kantpannesten populair in Maarssen

 

Zo'n 65% van de nesten in Maarssen-dorp zit achter kantpannen langs kopgevels. Voordat kantpannen vervangen en/of recht gelegd worden, moet dus goed nagegaan worden of er geen nesten achter zitten want die zijn jaarrond beschermd omdat de broedvogels elk jaar terugkomen naar hetzelfde nest.

 

Spreeuwen weten deze nestruimtes ook te benutten. Omdat ze eerder aankomen pikken ze soms de nesten van de gierzwaluwen in en ontstaan er vaak gevechten met de gierzwaluwen die later voor een "gekraakt" huis komen. De gierzwaluw wint vaak of broedt in hetzelfde nest nadat de spreeuwen zijn uitgevlogen. Soms ook wijzen de spreeuwen de weg voor de gierzwaluw die een paar pannen hoger of lager gaan nestelen.

 

 

Kantpannen met invliegopening

 

Het is vrij eenvoudig om de ingang voor een kantpannest te behouden of te maken. Zaag  er een hoekje uit.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Chaotische taferelen door renovaties in Maarssen

Schildersbuurt, Schilderskwartier, Dichterswijk, Karel Doormanplein e.o.

 

29 mei 2019

Op weg naar een klimaatneutraal 2050 en "van gas los" zal nagenoeg de hele bebouwde omgeving van Nederland in de komende 30 jaar grondig op de schop gaan (zie nieuwsbericht 2019).

 

In seizoen 2019 doemen in Maarssen-dorp flinke problemen op omdat tegelijkertijd in drie aangrenzende wijken omvangrijke renovatieprojecten zijn gepland / uitgevoerd. In twee wijken (Dichterswijk en Schilderskwartier) huist verreweg de grootste kolonie van het dorp. In de Dichterswijk (geel en rood op het kaartje) gaat het om de realisatie van 48 NOM-keur woningen (Nul op de Meter). Er zijn 29 nesten bekend. 24 woningen (geel) zijn in januari dichtgepurd en de start van de verbouw was gepland voor augustus 2019, dus broedseizoen 2019 zou verloren gaan. Maar de bewoners hebben het plan inmiddels op 29 mei weggestemd, slechts 47 % was voor, 70% is vereist. De afdichtingen zijn rond 20 juni weer verwijderd, uiteraard te laat voor dit broedseizoen. Veel paartjes zijn al aan het verkassen.

Meer over deze wijk bij Dichtersbuurt.

 

In het Schilderskwartier (donkerrood op het kaartje) gingen door dakrenovatie minstens 14 nesten verloren. In maart / april 2019 zijn 60 vervangende nestkasten voor gierzwaluw (40) en huismus (20) opgehangen. Een extra probleem is dat gierzwaluw, spreeuw als huismus moeten concurreren om dezelfde plekken achter kantpannen aan de kopgevels en nu dus om de nestkasten. Broedplaatsen achter dakgoten van de lange huizenblokken zijn vroeger al door planken afgesloten. Meer bij Schilderskwartier.

 

In de aangrenzende wijk rond Karel Doormanplein (op kaartje oranje begrensd) zijn eind 2018 73 eengezinswoningen afgesloten met pur en gaas om de vestiging van gierzwaluwen, mussen en vleermuizen te voorkomen. De renovatie liep van eind 2018 tot zomer 2019. Er is een gierzwaluwnest gevonden op Klokjeslaan 42. Daar zijn ter compensatie vijf neststenen in de kopgevel (op zuidwest !) ingemetseld. Meer foutjes bij dit project: Karel Doormanplein e.o.

 

De Wet natuurbescherming bepaalt dat nestplaatsen die verloren gaan gecompenseerd moeten worden maar dat is een gecompliceerd proces waarbij vaak wat (goed) mis gaat. We houden het dorp in de gaten en horen het graag als er bij u in de buurt wat gaat gebeuren. We nemen dan contact op met de betrokken partijen en proberen bij te sturen als er iets niet goed genoeg dreigt te gaan.

 

Gierzwaluwnestkasten in Maarssen

 

In het kader van dakrenovaties zijn in de Dichtersbuurt in 2019 tien tijdelijke nestkasten geplaatst. In het Schilderskwartier zijn 60 definitieve kasten geplaatst (waarvan 20 bedoeld voor huismussen) en bij Karel Doormanplein e.o. 10 neststenen op twee gevels.

In 2011 werden in de Schildersbuurt 4 nestkasten opgehangen.

De kasten op J. Catsstraat 7, Klokjeslaan 16 en de neststenen bij Merenhoef zijn een initiatief van de bewoner / eigenaar, alle anderen zijn in opdracht van woningbouwcorporatie Portaal geplaatst.

 

Locaties en bezetting (per 13-7-'19) van 96 gierzwaluwnestkasten

 

Bezetting betekent  niet altijd (succesvol) broeden (zeker niet in dit geval van recent geplaatste kasten), maar alleen dat er invliegende vogels gezien zijn. Het kan (vooral in het 1e of 2e jaar van nieuwe kasten) om slapers gaan (1 of 2 vogels in een kast) die het jaar erop terugkomen om te broeden. Of het zijn zoekers die kasten inspecteren maar uiteindelijk een andere kast bezetten, of er helemaal niet in slagen een kast te bezetten (en een partner te vinden). Het is ook bekend dat soms nestmateriaal uit een kast 'gestolen' wordt om elders te gebruiken. Vergissingen in het 'huisnummer' zijn ook mogelijk.

 

Tot eind juni noteerden we alle kasten waar invliegers werden gezien als bezet. Dat waren er maximaal 19, van totaal 60. Maar het gaat natuurlijk om broedgevallen en vanaf juli noteren we alleen wat meer waarschijnlijker broedgevallen. Aanwijzingen / bewijzen daarvoor zijn invliegers overdag (om jongen te voeren; kastbezetters zonder broedsel zijn overdag 'op stap'), jongen die uit de kastopening kijken en invliegende vogels (twee per kast) in de laatste drie kwartier voor het donker is. Uiteindelijk noteren we alleen succesvolle broedgevallen als er jongen in de kastopening zijn gezien.

 

- = geen enkele vorm van bezetting geconstateerd (er wordt intensief gecontroleerd!)

NK = nestkast (76)  NS = neststeen (20)

OD = Onder Dakgoot (28)  KG = Kopgevel (68)

 *   = Dichtersbuurt

 *  =  Schilderskwartier

 *  =  Schildersbuurt

 &  = Karel Doormanplein e.o.

 

 Adres  Aantal  Type / Locatie  Sinds  Bezetting 2019 (voorlopig)
 J. Vermeerstraat 28 *

2

 NK - KG - W  2011   2 huismus met jongen
 Jan Steenstraat 14 *

2

 NK - KG - Z  2011   1 huismus met jongen, 1 gierzwaluw

Jacob Catsstraat 7 *

1

NK - OD - NW

2018-4

 1 gierzwaluw

 Zorgcentrum Merenhoef

10

 NS - KG - NO  2019-3   -
 Dr. AriŽnslaan 48 *

12

 NK - KG - NO  2019-3

  1 spreeuw, 6 gierzw. 1, 4, 9, 10, 11, 12.

 Dr. AriŽnslaan 110 *

12

 NK - KG - NO  2019-3   4 spreeuw, 2 gierzwaluw, kast  5, 8
 G. Terborchstraat 57 *

10

 NK - KG - NO  2019-3   4 spreeuw, 2 gierzwaluw, kast 3, 10
 M. Hobbemastraat 1 *

6

 NK - OD - NW  2019-4   -
 M. Hobbemastraat 2 *

6

 NK - OD - NW  2019-4   -
 G. Terborchstraat 38 *

6

 NK - OD - NO  2019-4   -
 M. Hobbemastraat 9-23 *

8

 NK - OD - NO  2019-3   2 spreeuw
 Jacob Catsstraat 5 *

2

 NK - KG - NO  2019-4   -  , tijdelijke kasten
 Jacob Catsstraat 17 *

4

 NK - KG - NO  2019-4   -  , tijdelijke kasten
 R.Visscherstraat 12 *

4

 NK - KG - NO  2019-4   -  , tijdelijke kasten
 Klokjeslaan 16

1

 NK - OD - NW  2019-3   -  , foute locatie achter bomen

Klokjeslaan 42  &

5

NS - KG - ZW

2019-6

 -  , foute locatie (zon)

M.H. Trompstraat 20  &

5

NS - KG - NW

2019-6

 -

               

 

 

 Huismus  Spreeuw  Gierzwaluw

Totaal

96

 Totaal bezet: 26

3 11 12

 

Weet u meer projecten, resultaten? Graag naar jaaplangenbach@ziggo.nl

 

Rond de derde week van mei 2019 zijn in 10-12 van de 60 kasten in Schilderskwartier jonge spreeuwen uitgevlogen. Diverse kasten werden bezet gehouden voor een tweede leg die eind juni uitvloog.

Op 27 april werden de eerste gierzwaluwen gezien die vergeefs probeerden weggerenoveerde nesten te bereiken. Op 29 april stootte eentje 38 maal achtereen zijn hoofd en moest om 21.25 in de wolken gaan slapen. De invliegpogingen hielden ruim drie weken aan maar toen werden de nestkasten ontdekt (omdat ze zo dicht bij de verdwenen nestingangen hangen en waarschijnlijk omdat ze spreeuwen naar binnen zagen gaan)

Op 12 mei werd de eerste invlieger gezien bij Dr. Arienslaan 48 in kast 12. Dat is vroeg genoeg om dit jaar nog te broeden. Op deze gevel zijn nu (begin juli) ca. 5 kasten bezet met jongen. In kast 7 is twee maal een broedsel spreeuw uitgevlogen.

Op Dr. Arienslaan 110 hebben de spreeuwen gewonnen, maar toen die eind juni klaar waren begon de kastverkenning door gierzwaluwen. Op 29 juni werden de eerste invliegers gezien in kast 4, 5 en 10.

Op G, Terborchstraat 57 raakte tussen de spreeuwendrukte alleen kast 3 al vrij vroeg bezet door een gierzwaluw. Na vertrek van de spreeuwen gingen de gierzwaluwen ook bij deze gevel op kastonderzoek uit. Mogelijk zijn hier nu ook twee kasten in gebruik en zijn jongen uitgekomen.

Bij de 26 kasten op de overige vier locaties in Schilderskwartier is geen enkele activiteit van gierzwaluwen waargenomen. In twee kasten is daar door een spreeuw gebroed.

 

Veel tijd is er niet voor daklozen om een nieuwe broedplaats te vinden. Uiterlijk eind mei / begin juni moeten de eieren gelegd zijn want de jongen vliegen pas twee maand later uit en eind juli moeten ze eigenlijk wel weg, o.a. omdat dan het insectenaanbod vermindert. Slechts in enkele gevallen zal in een nieuw bezette nestkast dit jaar al gebroed worden.

 

 

Nestadressen in Maarssen

 

13 juli 2019

Op 20 adressen (in rood en paars) zijn in de winter/voorjaar/zomer 2018-2019 32 bekende broedplaatsen (maar zeer waarschijnlijk dus veel meer) in onbruik geraakt door dakrenovaties in vooral de Dichtersbuurt (*), Schilderskwartier (*) en Karel Doormanplein e.o. (&). In het Schilderskwartier zijn ter compensatie 40 nestkasten voor de gierzwaluw opgehangen (en 20 van hetzelfde type voor huismussen). In de Dichtersbuurt zijn van 18-20 juni de broed- en verblijfplaatsen bij 24 woningen die waren afgesloten (pur, hout) weer toegankelijk gemaakt omdat de geplande renovatie door de bewoners werd afgewezen. Op 24 juni werd de eerste invlieger weer gespot op P.C.Hooftstraat 18 ! In 2011 zijn bij renovatie van de Schildersbuurt (*) vier nestkasten geplaatst.

 

Er zijn nu nog 85 bekende gierzwaluwbroedplaatsen in Maarssen-dorp.

 

Achter het huisnummer staat tussen haakjes het totaal aantal nesten op het adres en verder een aanduiding van de exacte plek en het jaar waarin ze ontdekt werden.

* = nesten achter kantpannen.

 

Een gierzwaluwnest is in principe elk jaar opnieuw bezet, tenzij het verwijderd werd of ontoegankelijk geraakt. Mocht een van de twee partners niet terugkeren na het winterverblijf in Afrika dan vindt de overblijver snel een nieuwe. Mochten beide niet terugkeren dan wordt het nest bezet door niet-broeders van de kolonie, zoals 1e en 2e jaars vogels of dakloos geraakte broeders. Die kennen alle nestplekken van "de buurt" en nemen niet bezette nesten snel in gebruik.

 

'Broedplaats' of 'nest' betekent niet altijd dat er ook met succes is gebroed. We vinden in feite geen nesten maar alleen de invliegopening, de toegang tot het nest als er een vogel inschiet. Als de broedplaats te laat in het seizoen wordt bezet om nog te kunnen broeden (na ca. begin juni), kan het ook gaan om een enkele vogel of een paartje dat de plek bezet houdt en volgend jaar terugkomt om te broeden. Naar schatting gaat het echter in Maarssen bij meer dan 95% van de invliegopeningen om broedplaatsen.

 

Kaart nestadressen Maarssen-dorp , inzoombaar

 

* A. v. Ostadestraat 2 (1)*, kopgevel rechts, 2e pan van boven, 2019

* A. v. Ostadestraat 13 (1)*, kopgevel, 2019 ('al jaren')

Binnenweg 27a (1) linksboven bij dakkapel, 2018

Binnenweg 27b (1) naast dakkapel, 2018

Binnenweg 38a (1) linksboven bij rechter dakkapel, 2018

Blesenlaan 1 (1)*, Zandweg Oostwaard, kopgevel links, 2e kantpan van boven, 2016

* Brederostraat 22  (3)*, kopgevel rechts, 2016 en links 2016, 2019 onderaan bij dakgoot. Kopgevel rechts, 3e pan van boven, 2018, 2019

* Brederostraat 26  (1)*, rechtsonder bij dakgoot, 2016

* Brederostraat 28  (1)* kopgevel linksonder bij dakgoot, 2017

* Brederostraat 32  (1)*, linksonder bij dakgoot, 2016

Burg. Jhr. Strick v. Linschotenstraat 23  (1), rechtsboven  bij dakkapel, 2016

Burg. Jhr. Strick v. Linschotenstraat 46  (1), rechtsboven  bij dakkapel, 2016

Burg. Jhr. Strick v. Linschotenstraat 48  (1), linksboven  bij dakkapel, 2016

* Constantijn Huygenstraat 5 (2)*, links, 2019 en rechts onderaan, 2019 bij dakgoot

* Constantijn Huygenstraat 7 (1)*, rechts onderaan bij dakgoot, 2019.

* Constantijn Huygenstraat 11 (2)*, kopgevel rechts, 2016 en links onderaan bij dakgoot, 2017

* Dr. AriŽnslaan 24  (1)*, kopgevel links, 2e kantpan van boven, 2016 (Eind maart 2019 na dakrenovatie nest op straat gevonden )

* Dr. AriŽnslaan 48  (4)*, links 1e, 7e, 13e pan van boven, rechts 2e p.v.b., allen 2016

* Dr. AriŽnslaan 48 (6), nestkast 1, 4, 9, 10, 11, 12 (van totaal 12), 2019 (in ontwikkeling)

* Dr. AriŽnslaan 60  (2)*, rechts 4e pan van boven en links 6e pan van boven, 2016

* Dr. AriŽnslaan 110  (1)* kopgevel links, 5e pan van boven, 2016

Emmaweg 50 (2) daklijst boven, 3e pan van links, 2018. Daklijst midden, 2019

Frans van Mierisstraat 6  (1)* Nokpan, rechts, 2016

Gaslaan 12 (2), naast dakkapel rechts, 2016. Achterste dakkapel, 2018

* Gerard Terborchstraat 7 (4)*, kopgevel rechts: 2e pan van ond., links, 1e pan van bo, 2016 Links, 2e pan van onderen, 2018. Links, bovenste kantpan, 2019

* Gerard Terborchstraat 57  (2)*, links, 5e pan van boven. Links, 4e pan van boven, 2018

* Gerard Terborchstraat 57 (2), nestkast nr. 3 en 10, 2019

Herengracht 22 (1) onder lood van rechter schoorsteen, 2018. In 2017 jong op zolder

* Jacob Catsstraat 1  (2)*, kopgevel links, 6e pan van onderen, 2016. Achter bij uitlaat, 2019

* Jacob Catsstraat 5  (2)*, kopgevel links, onderaan bij dakgoot, 2016, 2019 en 6e pan van boven, 2016

* Jacob Catstraat 7 *, (2) kopgevel links en rechts onderaan bij dakgoot, 2018

* Jacob Catsstraat 9 (1) nestkast achterkant. In 2018 slapers maar nog geen broeders.

* Jacob Catsstraat 17 (2)*, kopgevel links-, en rechtsonder bij dakgoot, beiden 2016, 2019

* Jan Steenstraat 14 (2) Nokpan *, 2016, 2017, 2019, rechter nestkast, 2019

Julianaweg 18 (2), daklijst plat dak, zijkant rechts, 2016. Dakkapel straatkant, li-bo, 2018

Julianaweg 26  (1), rechts naast dakkapel achter huis, 2016

& Karel Doormanplein 5 (1), kantpan (bewonersinfo), 2018

& Karel Doormanplein 1 (1), kantpan (bewonersinfo), 2018

Kennedylaan 4 (1)* nok 21-4, 1e invlieger van 2018

Kennedylaan 7 (1)* kantpan bij nok links, 2017

Kennedylaan 9 (1)* nok links, 2017, 1e invlieger van 2019 op 7-5.

Kerkstraat 38 (2) *, kopgevel  rechts, 2e pan van boven 6e van onderen, 2019

& Klokjeslaan 42, (1)* kantpan, 2018, onderzoek Movares

Kortelaan 34, (1), kopgevel rechts onderaan bij dakgoot, 2019

Kuyperstraat 11  (1)*, kopgevel rechter deel, 2e kantpan van boven, 2016

Kuyperstraat 21  (1)*, kopgevel nokpan, 2019

Kuyperstraat 29 (2)*, kopgevel links, 7e pan van onderen, 2016. Nokpan, 2018.

Langegracht 27  (1), rechts-boven bij dakraam op linker dakvlak, 2016

Langegracht 30  (1), linksboven bij dakkapel, 2016, 2018, 2019

Maarsseveensevaart 32  (1), linksonder dakraam linker dakvlak, 2016 en 2017

Maarsseveensevaart 38 (1) windveer bij nok vooraan, rechts, 2017. Dakrenovatie mei 2019

& M.H. Trompstraat 1 (1)*, kopgevel links, 5e kantpan van boven, 2018 ('al jaren')

Nassaustraat 70a (1), onder loodslab rechtsonder schoorsteen, 2016

Nassaustraat 105a, (1)*, kopgevel links, 2e pan van boven, 2019

Nassaustraat 151 (3), links '16, '19 en rechts '16 van schoorsteen, schuur 2e pvb/12e pvl '18

* P.C. Hooftstraat 15  (1), kopgevel, links onderaan bij dakgoot, 2019

* P.C. Hooftstraat 17  (2), onder dakpan boven klein raampje, '19, kopgevel einde dakgoot rechts, '19

* P.C. Hooftstraat 18  (1), rechtsonder bij einde dakgoot, 2016

* P.C. Hooftstraat 18  (1), links onder bij einde dakgoot, 24-6-2019 (3 dg. na ontpurren !)

* P.C. Hooftstraat 30 (1)*, links onderaan bij dakgoot, 2019

* P.C. Hoofdstraat 34  (1) *, kopgevel links, onderaan bij dakgoot, 2016

Raadhuisstraat 11c  (1), bovenaan dakkapel, links, 2016

* Rembrandtsingel 6  (1)*, links 2e p.v.o., (nest is al minimaal 22 jaar bezet), 2016

* Rembrandtsingel 8 (2)*, kopgevel links, 3e pan v.ond, '16, 5e pan v.boven, '18. Nieuw pannendak '19

* Rembrandtsingel 45 (2)*, kopgevel links, 2e kantpan van onderen, 2016. Nokpan, 2018

* Roemer Visscherstraat 2 (1), rechtsonder schoorsteenlood, 2016

* Roemer Visscherstraat 12 (1)*, kopgevel rechtsonder bij dakgoot, 2016, 2019

* Roemer Visscherstraat 14 (3), kopgevel, links en rechts onderaan bij dakgoot, 2019; achterkant onder uitlaat bij schoorsteen, 2018, 2019

* Roemer Visscherstraat 16 (1)  achter bij zwarte uitlaat, 2017

* Roemer Visscherstraat 17  (2)*, kopgevel links- en rechtsonderaan bij dakgoot, 2016

Schippersgracht 23 (1) onder daklijst, 2017

Schokkingstraat 15 (4)*, kopgevel links, 1e, 4e, 8e en 10e pan van boven, 2019.

Vechtensteinlaan 24 (1)* links, achter kantpan kopgevel, 2018

Vechtensteinlaan 26 (1)* kopgevel rechts, 3e pan van boven, 2018

Verdilaan 3 (1)* , nokpan rechts, 2016

* Willem v.d. Veldestraat 1 (1)* nokpan, 2018, 2019

* Willem v.d. Veldestraat  13 (1)*  kopgevel rechts, 2018

 

Gierzwaluwwaarnemingen Maarssen-dorp in 2019

(Klik op blauwe rondje aan begin van de waarnemingsregel voor alle details; een donker rondje heeft meer toelichtende tekst)

 

 

Project Schilderskwartier

 

update 7 juli 2019

De huizenblokken van woningbouwcorporatie Portaal aan de Dr. Arienslaan / G. Terborchstraat e.o. worden o.a. voorzien van dakisolatie. Een ecoloog ( Eric Janssen van http://ekoza.nl/ ) heeft de nesten van de gierzwaluw in kaart gebracht (waarbij de resultaten van mijn zoektochten in 2016-2018 goed van pas kwamen) en ter goedkeuring door de provincie een voorstel gemaakt voor compensatie van de broedplaatsen die verloren gaan achter de kantpannen langs de kopgevels. Er zijn 14-16 gierzwaluwnesten gevonden, verdeeld over vijf kopgevels.Verdeeld over zeven locaties (drie op kopgevels, vier onder dakgoten) zijn 40 gierzwaluwkasten type 'Maastricht' gehangen (en 20 van het zelfde type bedoeld voor de huismus). De kantpannen worden ook door mussen en spreeuwen gebruikt omdat bij de tussenwoningen de nestelmogelijkheden achter dakgoten door gevelplanken bij de bouw van de woningen ontoegankelijk werden gemaakt.

De twintig mussenkasten waren ook op de kopgevels gepland maar we hebben voorgesteld, wegens te verwachten conflicten met de gierzwaluwen en spreeuwen, om die onder dakgoten van tussenwoningen aan de Meindert Hobbemastraat en G. Terborchstraat te plaatsen. In de buurt van hoge dennenbomen waar de gierzwaluwen lastig kunnen invliegen. Aan de Hobbemastraat is dat gelukt met acht kasten (omdat de steigers er nog stonden) maar aan de G. Terborchstraat was woningbouwcorporatie Portaal daartoe niet bereid wegens te hoge kosten voor het opnieuw moeten opbouwen van een steiger.

 

Twee van de acht mussenkasten onder de dakgoot aan de achterkant van tussenwoningen aan de Meindert Hobbemastraat. Eentje werd in 2019 benut door een spreeuw maar huismussen hebben we er niet in aangetroffen.

 

Nestkast van Eternit (vezelbeton),

model Maastricht. Details op: Maastricht.pdf

 

 

 

 

 

 

 

 

G. Terborchstraat 57.

 

Spreeuwen, gierzwaluwen en huismussen werden door dakrenovatie achter de kantpannen verdreven. Twee dagen na de plaatsing, op 29 maart 2019, waren de eerste nestkasten al bezet door spreeuwen en rond 20 mei zijn er in ca 11 kasten jongen uitgevlogen. In een aantal daarvan is ook een tweede leg uitgevlogen. In kast 3 en 10 gaan waarschijnlijk jonge gierzwaluwen uitvliegen.

 

 

Op 27 april kwamen de eerste gierzwaluwen terug die wekenlang 'wanhopig' probeerden om in de weggerenoveerde nesten te komen. Bijna drie weken later werden de nestkasten ontdekt.

 

 

De twaalf kasten op Dr. Arienslaan 48.

Op 10 mei werd voor het eerst een invliegend paartje in kast 12 gezien (nummering vanaf links) en kasten 1, 4, 9, 10 en 11 zijn waarschijnlijk ook bezet door een paartje met jongen. In nr. 7 zat de spreeuw.

In totaal zijn nu op drie kopgevels dus ca. 10 kasten bezet door een paartje met jongen.

 

 

De resterende twaalf mussenkasten hangen aan de kopgevels van G.Terborchstraat 57 en Dr. Arienslaan 110. Hier zullen dus de conflicten tussen spreeuwen en gierzwaluwen voortduren, nu niet om de broedplaatsen achter de kantpannen maar om de nestkasten, want al snel bleek inderdaad dat de mussen het verloren. Die broeden nog her en der op traditionele plekken achter dakpannen. Op drie gevels waar het isolatiewerk al klaar is, kon de plaatsing van 18 gierzwaluwkasten met een hoogwerker tot net voor de aankomst van de gierzwaluwen (eind april) uitgesteld worden, zodat de spreeuwen hier de kasten niet voortijdig kunnen bezetten.

 

Gerard Terborchstraat 57. Een dag na het ophangen van de kasten waren de eersten al door spreeuwen bezet.

 

Onder de kantpannen is nu een spiegelgladde metalen strip geplaatst. Dat maakt het aanhaken en achter een pan kruipen (als daar al ruimte voor is) onmogelijk maar een enkele mus is het nog gelukt.

 

 

 

 

 

Ontheffing Wet natuurbescherming: Pieter de Hooghstraat-e.o.13-11-2018.

Projectpagina van Portaal: Renovatie Schilderskwartier Maarssen .

 

 

Verhuisstress

Verhuizing naar nestkasten gaat met veel verstoring en uit- of afgesteld broeden gepaard. De paartjes zullen vanaf aankomst begin mei wekenlang proberen om de verdwenen nesten te bereiken. Misschien dat er (toevallig) eentje in een nestkast terecht komt. Maar dan moet de partner daar ook nog in gelokt worden. Waarschijnlijker is dat er een nieuwe partner gevonden zal worden die dus ook naar de nieuwe broedplaats gelokt moet worden. Pas zeer geleidelijk zullen in de loop van een jaar of twee, drie of nog langer, meer kasten bezet raken. Ook in het tweede jaar gaan de vogels die geen alternatieve plek hebben betrokken opnieuw op zoek naar de verdwenen nesten.

 

Plaatstrouw

Gierzwaluwen zijn lastig in een ander type nest te krijgen. Als ze kantpannen gewend waren blijven ze naar ruimtes onder kantpannen zoeken en ze herkenen een nestkast niet als broedplaats. De kans daarop wordt groter als die vlakbij de oude nestplek hangt en liefst ook dezelfde invliegrichting hebben (hier van onderen).  Een oplossing voor (snellere) bezetting van vervangende nestkasten of ingemetselde neststenen is het afspelen van lokgeluiden van soortgenoten. Alles over kunstnesten en lokgeluiden op de kunstnestenpagina .

 

 

NOM-project Dichtersbuurt

 

Er WAS een plan om de 48 woningen van de Dichtersbuurt te renoveren naar NOM (Nul op de Meter) met o.a. een nieuw dak met zonnepanelen, een warmtepomp en het plaatsen van een "isolatieschil" rond de woning, alles onder NOM-keur. Op 29 mei maakte Portaal echter bekend dat slechts 47% van de bewoners voor het plan waren, terwijl 70% vereist is. Er is geen alternatief plan voor renovatie. Dit betekent "dat er voorlopig geen andere renovatiewerkzaamheden worden uitgevoerd", aldus woningcorporatie Portaal in de brief aan de bewoners. De aanvraag omgevingsvergunning bij de gemeente is ingetrokken.

De aanpak zou veel lijken op wat in Woerden is gerealiseerd: 39 NOM-keur woningen in Woerden van BAM.

 

(Stroomversnelling, de brancheorganisatie voor NOM, bepleit handhaving van 70% toestemming maar wil wel modernisering, o.a. dat niet-reageerders niet langer als tegenstemmers worden geteld, zie:  waarom-de-70-procent-instemmingsregel-moet-blijven.)

 

Tuinbord van een ja-stemmer in de Dichterswijk

 

 

En een nee-stemmer vreest het geluid van de warmtepomp.

 

 

 

Er zijn minstens 11 broedplaatsen van de gierzwaluw verloren gegaan.

 

 

 

 

 

 

 

 

Voor de bescherming van huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen is voor dit type renovatie een speciale gedragscode "natuurinclusief renoveren" van toepassing, zie Stroomversnelling: Gedragscode-NOM-keur-natuurinclusief-renoveren-V8.pdf  De code is een alternatief voor het doorlopen van een ontheffingsprocedure in de Wet Natuurbescherming, is minder gedetailleerd en houdt meer rekening met vereisten voor de planning van de bouw. Bij deze gedragscode komen er standaard in iedere woning drie gierzwaluwnestkasten in het brede overstek van het nieuwe dak beschikbaar.

 

Specialisatie en "na-apen"

In deze wijk hebben de gierzwaluwen zich gespecialiseerd. Verreweg de meeste bekende nesten (70%) hebben de ingang bij de onderste pan van de kopgevel, bij het einde van de dakgoot. Ze nestelen daar waarschijnlijk op de buitenmuur of op het dakbeschot. De overigen zitten achter kant- of nokpannen op de kopgevel, onder schoorsteenlood (hier is de plek onderaan bij de dakgoot moeilijk/niet bereikbaar door bomen !) en onder het lood bij uitlaten. Zie lijst nestadressen.

 

 

Kantpaningang bij dakgoot,

Jacob Catsstraat 17

 

De nestzoekers kijken waar de broedvogels naar binnen gaan en komen zo ook zelf aan een dergelijk type broedplaats, hoewel er zeer waarschijnlijk ook ruimte is bij andere kantpannen en met name de nokpan. Er zijn in het wijkje totaal 12 woonblokken met 24 kopgevels en dus 48 nagenoeg identieke nestmogelijkheden onderaan bij de dakgoot. Vier zijn moeilijk bereikbaar door bomen. Nog 31 stuks vrij zou je zeggen. Geen tekort aan huisvestingsmogelijkheden, maar tekort aan gierzwaluwen. Of zouden die andere plekken toch net niet geschikt genoeg zijn? Of is er niet genoeg voedsel voor uitbreiding van het broedbestand ?

 

 

Om de start van de renovatie in augustus mogelijk te maken zijn eind januari alle mogelijke ingangen van broed- en verblijfplaatsen (gierzwaluw, huismus, vleermuizen) van 24 woningen dichtgepurd of afgesloten met gaaswerk of stukken hout. ( Klik voor vergroting).

 

 

 

De voorziene timing was niet optimaal. Broedseizoen 2019 zou voor de hele wijk verloren gaan. Na overleg met bouwer BAM, woningbouwcorporatie Portaal en de ecoloog van Aveco de Bondt is besloten om eerst alleen bij de woningen in de noordwestelijke helft de nest- en verblijfsingangen van mussen, gierzwaluwen en vleermuizen af te sluiten. In de zuidoostelijke helft (met de meeste gierzwaluwnesten, minimaal 14), waar in oktober met de verbouw zou worden begonnen, zijn dan geen afsluitingen nodig. Daar kan dus in 2019 nog normaal gebroed worden (afgezien van de extra druk van dakloos geworden broedvogels uit de andere helft).

 

 

De afdichtingen van broed en verblijfplaatsen (pur, hout, vides) werden 18-20 juni weer weggehaald, nadat eind mei het renovatieplan door de bewoners werd weggestemd.

 

We hebben via de dienst doende ecoloog bij BAM erop aangedrongen dat de oorspronkelijke nesten weer beschikbaar moeten komen, zoals de gedragscode vereist bij annuleren van een project. Ik kon mee in het bakje om te adviseren / informeren bij het herstel van de nestingang bij een bekend nest  Dat ging goed. Vervolgens is nogmaals bij de huizen langs gegaan die eerder minder goed werden opgeschoond. Het ziet er nu voor het oog weer redelijk uit en de meeste nestplaatsen lijken weer bereikbaar, in ieder geval de 11 bekende nestplekken die allemaal bij het einde van de dakgoot zaten, Daar zijn de holtes nu goed leeg gemaakt.

 

 

 

 

 

 

Kolonieherstel weer van start

 

Er was vrijwel direct effect van de "heropening": op P.C. Hooftstraat 18 zagen we al op 24 juni een invlieger naar binnen gaan.  Deze broedplaats was nog niet bekend maar waarschijnlijk al jaren in gebruik (ook einde dakgoot, met als alle andere 11). Bangers waren bezig ook andere weer beschikbaar gekomen nestplaatsen te controleren en mogelijk te bezetten. Voor broeden is het dit jaar te laat maar volgend jaar komen de daklozen en 1e /2e jaars pubers terug om oude plekken opnieuw te bezetten.

Diverse paartjes zijn al verhuisd naar de andere, niet dicht gepurde helft van de wijk of verder weg. Er zijn al een stuk of vijf (zeer waarschijnlijk) nieuwe invliegopeningen gevonden, o.a. aan de overkant van de buurt op PC.Hooftstraat 15 en 17. Maar we weten ook dat veel broeders (en begeleidende 1e en 2e jaars zoekvogels) volgend jaar opnieuw zullen zoeken naar de oude broedruimtes. Het zijn taaie beestje hoor, maar dat dit seizoen door klimaatneutraal een stressseizoen met slachtoffers was, moge duidelijk zijn.

 

Op 16 april werden tien tijdelijke nestkasten aan de kopgevels van J. Catsstraat 5 en 17 en R. Visscherstraat 7 opgehangen. Ze zijn niet bezet geraakt. Niet verwonderlijk; de vogels kennen dit nesttype niet en zoeken er niet naar zolang er nog 'natuurlijke' broedplaatsen beschikbaar zijn.

 

Twee tijdelijke kasten aan J. Catsstraat 5. De ingang zit aan de onderkant. Dat past bij de invliegrichting van de gierzwaluwen naar nesten achter de kantpannen. Maar ze zijn ongeschikt voor gierzwaluwen. Er zit geen voorgevormde nestvorm in de kast, geen opstaande rand rond het invlieggat en er is geen nestmateriaal (gedroogd gras, veertjes) ingebracht. Daardoor kunnen eieren al bij een paar vleugelslagen naar buiten rollen en zeker bij regelmatig voorkomende gevechten met indringers.

 

 

Nestkast bezet

Op 6 april 2018 werd ik gebeld door Yvonne Boshuis op Jacob Catsstraat 9 met de vraag of er een nestkast opgehangen kan worden. Ze had geluk, want ik had er nog eentje op voorraad.

 

Nestkast J. Catsstraat 9 (achterkant), model Voordorp. In 2018 bezet door een slapend, niet broedend paartje en in 2019 minstens een eitje, maar dat viel uit de kast, wellicht door een gevecht met een (dakloos geworden ?) indringer.

 

 

 

 

 

Gelijk maar op bezoek geweest en in de namiddag was de kast al opgehangen. Ze woont middenin de grote kolonie van de Dichtersbuurt wat de kans op bezetting groot maakt. En inderdaad, begin juli werden al de eerste invliegers genoteerd en eind mei 2019 bleek dat er een paartje was teruggekomen. Helaas werd op 18 juni onder de kast een kapot eitje gevonden. Er is veel onrust in de kolonie met dakloze broeders en jonge vogels die op zoek zijn naar een nieuw plek. Waarschijnlijk is er een gevecht in de kast geweest waarbij een eitje per ongeluk of expres uit de kast is geraakt.

 

In 2019 zag buurman en duivenhouder Wim al op 13 april (de 15e waarneming in Nederland) een gierzwaluw twee maal langs de kast vliegen, zie: De eerste 2019 van Maarssen.

 

Schilderswijk / Dichtersbuurt is eigenlijk de enig overgebleven kolonie van enig formaat in het dorp. Op mooie zomeravonden vliegen er meer dan honderd gierzwaluwen in  verzamelgroepen boven de wijk. Elders in Maarssen wordt alleen nog zeer verspreid genesteld met meestal maar een enkel en soms een paar nesten per gebouw (zie inzoombaar kaartje met nestadressen). Deze broedplaatsen zijn kwetsbaar. Als beide partners niet terugkomen na het winterverblijf in Afrika zijn er geen kolonievogels die het nest overnemen. (Als er een partner terugkomt vindt die snel een nieuwe).

 

 

Project Karel Doormanplein e.o.

 

De renovatie is nog volop aan de gang in juni 2019. De provincie heeft in een beschikking aangegeven hoe er met broed- en verblijfplaatsen van huismussen, vleermuizen en gierzwaluwen moet worden omgegaan. We wisten niet dat hier gierzwaluwen nestelen maar de ecoloog van bureau https://movares.nl/ heeft op Klokjeslaan 42 een nest gevonden. Maar er zijn er meer, in ieder geval op M.H. Trompstraat 1 en Karel Doormanplein 1 en 5, zo bleek inmiddels uit informatie van bewoners (en uit nu aanwezige vogels in de buurt).

Eind 2018 zijn de broed- en verblijfplaaten ontoegankelijk gemaakt met pur en/ of netten in de kantpankieren, spleten, langs dakgoten en over schoorstenen.

 

 

Kopgevel met 2 huismuskasten,

twee vleermuiskasten en

gaas/pur-afdichtingen langs kantpannen en schoorsteen.

 

 

Er zijn op kopgevels zes nestkasten voor de huismus geplaatst en 48 vleermuisverblijven. Ter compensatie van het verlies van de broedplaats van een gierzwaluw op Klokjeslaan 42 zijn daar eind mei vijf neststenen in de kopgevel geplaatst. Deze gevel is echter gericht op het zuidwesten en is dus niet geschikt vanwege te grote kans op oververhitting door zonbestraling (uitdrogende eieren, dode jongen).Volgens het kennisdocument gierzwaluw mogen alleen locaties aan gevels tussen noordwest en noordoost benut worden. We hebben de uitvoerder, opdrachtgever Portaal en de provincie op de fout gewezen en alternatieve plekken (Karel Doormanplein 1 of 5) voorgesteld. De provincie was in principe akkoord met een wijziging maar Portaal bleek niet bereid om een verzoek tot afwijking bij de provincie te doen. Ze zijn inmiddels geplaatst (juni 2019) en we moeten nu maar hopen dat ze niet bezet raken.

 

 

Vijf gierzwaluwneststenen M.H. Trompstraat 20.

 

Karel Doormanplein 1 of 5 was een betere locatie geweest. Op nr. 5 zat een verdwenen gierzwaluwnest en op nr. 1 (zeer waarschijnlijk) nog steeds een bezet nest (dit dak is niet gerenoveerd). Hier is dus een veel grotere kans dat de neststenen gevonden worden door broed- of zoekvogels.

 

 

 

 

 

 

 

 

Karel Doormanplein 5 met twee inbouwkasten voor de huismus

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Klokjeslaan 42, mei 2019

 

Sinds 23 april staat er een steiger en half mei gingen de pannen er af. De hier broedende gierzwaluw trof dus een dichtgepurde nestingang. De eind mei ingemetselde vijf vervangende neststenen zijn door de steiger (staat er begin juni nog steeds) onbereikbaar. Volgens de voorschriften in de ontheffing mag aan deze woning niet gewerkt worden tijdens het broedseizoen ("globaal van half april tot half augustus)". Hetzelfde is gaande op M.H.Trompstraat 1 waar volgens bewoners een nest zit achter een kantpan (links, 5e pan van boven). We kunnen de aanwezigheid van nesten helaas niet controleren want bouwer Trebbe bv wilde ons niet toelaten om even te kijken bij de verwijdering van de pannen.

 

Gierzwaluwen zijn zeer fanatiek om weer bij hun nest te komen, ze blijven er wekenlang mee bezig. Het zou niet de eerste keer zijn dat ze zich doodvliegen tegen een steigerpaal, in een afdichtnet of bij een dichtgepurde ingang.

 

Bewoners die de vogels in de gaten houden meldden dat er ' s zomers wel 15-20 vogels boven de wijk vliegen. Dat geeft aan dat er meer nesten dan die ene op Klokjeslaan 42 zijn. Nu valt het ze op dat dat ook overdag gebeurt, op zoek naar verdwenen broedplaatsen. Normaal zijn de vogels overdag ver weg om voedsel te zoeken. Hetzelfde zien we overigens in de Dichterswijk en Schilderskwartier. Het geeft een behoorlijk chaotisch beeld van paniekerende vogels die de hele dag op zoek zijn  naar een plek om te broeden. Nu, tweede week juni, is het eigenlijk al te laat om nog met broeden te beginnen. Jongen groot brengen vergt twee maand en half augustus moeten ze uiterlijk terug naar Afrika.

 

Projectpagina van Portaal: Karel Doormanplein e.o.

Beschikking Wet natuurbescherming met voorwaarden van provincie Utrecht (.pdf): Karel Doormanplein e.o. 21 augustus 2018. (Kies: externe bijlage)

 

 

Renovatie en nestkasten Schildersbuurt, 2011

 

Aan de gevels van Johannes Vermeerstraat 28 en Jan Steenstraat 14 troffen we tijdens de excursie op 20-5-2016 vier nestkasten voor gierzwaluwen aan. In 2019 bleek de rechterkast op de Jan Steenstraat door een gierzwaluw bezet, daarvoor niet een (d.w.z. niet opgemerkt vanaf 2016). Drie van de vier kasten huisvestten in 2019 een paartje huismus.

 

Nestingang achter nokpan bij Jan Steenstraat 14 en twee gierzwaluwnestkasten. In 2019 links bezet door een huismus en rechts een gierzwaluw.

 

De kasten hangen op de verkeerde gevels (west en zuid) zodat het er binnen veel te warm kan worden. Ze moeten tegen gevels op de noordelijke richtingen hangen. De kans op bezetting zou ook groter zijn geweest als ze vlakbij de oude nestingangen bij de kantpannen geplaatst waren. De kasten zijn opgehangen in het kader van een ingrijpende renovatie en sloop van een aantal huizenblokken in 2011-2012. Daarbij zijn waarschijnlijk veel broedplaatsen onder kantpannen verloren gegaan. Alleen bij Jan Steenstraat 14 hebben ze onder de nieuwe nokpan (zie pijl op foto) opnieuw een broedplaats weten te vinden.

 

Vleermuizen

Op diverse kopgevels van gerenoveerde blokken zijn verder ter compensatie van verblijfplaatsenverlies ook 12 vleermuiskasten in de spouw geplaatst (J. Vermeerstr. 14, J. Steenstr. 12 en J. van Ruysdaelstr. 1 en 2).  De vleermuizenwerkgroep van IVN-Vechtplassen onderzocht  de bezetting maar ze worden waarschijnlijk niet gebruikt. Bij Vermeerstraat 14 zitten ze zeer waarschijnlijk weer onder de kantpannen (gewone dwergvleermuis). In 2015 is daar een vleermuis op de slaapkamer gevonden. Ze vliegen er op zomeravonden 's avonds vanaf rond het huis en door de straat.

 

 

 

Jongen strandden op zolder Herengracht 22

 

Op 18 en 19 juli 2017 (en ook in een aantal jaren daarvoor) vonden de bewoners twee jonge gierzwaluwen op zolder. Het lijkt erop dat ze het nest onder de pannen verlieten omdat het er tijdens heet weer te warm wordt. Maar het kan ook zijn dat ze bij de kruip- en vliegoefeningen achter het dakbeschot verdwaald zijn geraakt. We zijn op zoek gegaan naar de nestplaats maar die werd in 2017 niet gevonden. Maar begin juli 2018 was het raak. De vogels gaan naar binnen onder het lood van de rechter schoorsteen aan de grachtkant. Het nest zit nooit verder dan een of twee pannen naast de vliegingang. Op zolder werd de oorzaak van de zolderlandingen snel duidelijk: de timmerman die het dakbeschot heeft aangelegd gebruikte voor de laatste plaat bij de schoorsteen een iets te kort stuk zodat er een spleet van ruim 10 cm open bleef waar de gierzwaluwen door naar binnen konden komen. Het gat is gedicht en dit jaar werden er geen jongen meer op zolder gevonden.

 

De twee zolderjongen waren waarschijnlijk redelijk volgroeid (maar ook voldoende ?) want zijn uit zichzelf weggevlogen. Ze moeten topfit zijn want gaan direct op weg naar de overwinteringsgebieden in zuidelijk Afrika en vliegen dan twee tot drie jaar onafgebroken door, dag en nacht.

Opvang gestrande (jonge) gierzwaluwen

 

 

 

Broedplaatsen Maarssenbroek

 

Er zijn in 2016 zeven broedplaatsen (invliegende vogels) gevonden en in 2018 drie. In 2017 is er niet gezocht. De wijk wordt waarschijnlijk nog niet zo lang gekoloniseerd. Een bewoner meldde dat het nest op Fazantenkamp 821 er minimaal vijf jaar zit. Er zijn waarschijnlijk wel wat meer broedplaatsen. ' s Avonds vliegen er 40-50 vogels boven de wijk (2016) en in 2018 rond de 70 in een hoge verzamelvlucht. Dat wijst op ca. 15 - 20 nesten. (Er is nog veel onzekerheid over de verhouding tussen aantallen in verzamelvluchten en aantal nesten). In andere wijken dan Fazanten- en Reigerskamp zijn nog geen nesten gevonden en ook geen nestindicerend gedrag (lage giervluchten langs dakgoten e.d.)

 

Ze gaan allemaal van onderen invliegend nabij de regenpijp achter de dakgoot naar binnen om (zeer waarschijnlijk) op de muurplaat te nestelen. Er zijn in Maarssenbroek vele honderden van dit type nestplaatsen beschikbaar.

 

Ontdekt in 2018

Reigerskamp 816

Reigerskamp 862

Reigerskamp 883

 

Ontdekt in 2016

Reigerskamp 315

Fazantenkamp 790

Fazantenkamp 815

Fazantenkamp 820

Fazantenkamp 821, nestkast niet bezet

Fazantenkamp 861

Fazantenkamp 881

 

Gierzwaluwwaarnemingen Maarssenbroek 2019 en eerder

Klik op blauwe rondje voor de waarnemingsregel voor details

 

Kaart nestadressen Maarssenbroek (inzoombaar)

 

Broedseizoen 2019

 

Update 22 mei 2019

Op 26 april zagen we de eerste drie gierzwaluwen van het dorp boven de kleine kolonie aan de Kennedylaan. Op Koningsdag 27 april verschenen 's avonds om 20.30 de eerste vijf gierzwaluwen boven de kolonie Dichterswijk / Schilderskwartier. Al vrij snel zagen we er twee proberen om in de weggerenoveerde nestplaatsen aan G. Terborchstraat 7 en 57 en Dr. Arienslaan 48 , 60 en 110 te komen. Op 28 april dezelfde procedure opnieuw bij G. Terborchstraat 7.  Op 29 april werd maar liefst 38 keer achtereen geprobeerd in te vliegen maar ook 38 keer werd het hoofd gestoten. Akelig om te zien. Om 21.25 werd het te donker en vloog de vogel weg. In 10  van de 34 nestkasten aan de drie kopgevels nestelen spreeuwen met jongen die rond 20 mei uitvlogen.

 

Op 30 april de eerste schermutselingen tussen nestelende spreeuwen en gierzwaluwen op G. Terborchstraat 57. De gierzwaluw werd bij het afvallen na de vijfde invliegpoging minstens 150 meter lang, heel close op 50 cm afstand, achtervolgd door een spreeuw uit nestkast 6. De spreeuw vloog net zo snel als de gierzwaluw ! Deze procedures herhalen zich al wekenlang (spreeuwen zitten op wacht op het dak of steken hun scherpe snavel uit de nestkastopening) bij de drie kopgevels met nestkasten. Bij de andere drie met verdwenen nesten maar geen nestkasten, wordt ook al wekenlang naar de verdwenen nesten gezocht. Elke avond knallen ze onophoudelijk tegen de metalen plank onder de kantpannen. In de Dichterswijk gebeurt hetzelfde bij de minstens 12 dichtgepurde nesten, in afwachting van de mogelijke renovatie in augustus.

 

Op 7 mei zagen we op de Kennedylaan 9 de eerste invlieger van het dorp naar het nest achter de nokpan.

 

Op 12 mei werd duidelijk dat de eerste van 60 nestkasten in Schilderskwartier bezet was door een paartje gierzwaluw (Dr, Arienslaan 48 kast 12, rechts onder) en op 22 mei de tweede, nr 3 op hetzelfde adres.

 

In het dorp hangen nu 86 gierzwaluwnestkasten, zie tabel verderop.

 

Zie dit nieuwsbericht over de behoorlijk vertraagde aankomst dit jaar.

 

 

Broedseizoen 2018

 

Vertraagde aankomst

Tijdens een extreem warme periode (vier dagwarmte records) en zuidenwind van 19 t/m 22 april was er een versterkte intocht van gierzwaluwen en in Maarssen werden de eerste vier vogels boven de kolonie in de Dichtersbuurt gespot op 21 april. Om 21 u. werd de eerste invlieger naar een nestplaats gezien, op Kennedylaan nr. 4. Deze broedplaats was nog niet bekend. Maar daarna stagneerde de intocht en was er sprake van een vertraging in de hereniging van veel paartjes van een week of twee. De eerst aangekomen vogels gingen op zoek naar een nieuwe partner waardoor er veel vechtpartijen ontstonden toen de partner alsnog binnenkwam. Meer hierover op de Nieuwspagina 2018- late aankomst .

 

Bekijk hier alle gierzwaluwwaarnemingen 2018 in Maarssen (voormalige gemeente)

 

Broedseizoen 2017

 

Op 29 april werden de eerste broedvogels van Maarssen-dorp gezien boven de kolonie van de dichterswijk. Yvonne Boshuis aan de Jacob Catsstraat zag drie vogels laag over het binnenterrein vliegen en een aantal wat hoger boven de wijk. Op diezelfde dag zag ik er drie wat hoger langsvliegen over de Staatsliedenbuurt. Eentje maakte het V-teken. Beide vleugels worden daarbij even stil gehouden, schuin omhoog stekend. Het wordt altijd gedaan met een andere vogel in de nabijheid. Vermoed wordt dat het een contactsignaal is naar een andere vogel dat duidt op een plaatselijke broedvogel. Het betekent mogelijk iets als: "volg mij, ik heb een broedplaats".

 

Vanaf 15 april kwamen er op waarneming.nl opeens tientallen meldingen van gierzwaluwen binnen. Een vrij plotselinge intocht. Op 18 april werd de eerste in onze omgeving, in de Molenpolder, gesignaleerd.

Bekijk hier alle waarnemingen in NL van 2017.

 

Nestkast Maarssenbroek.

Op Fazantenkamp 821, waar we vorig jaar in de buurt zeven nesten vonden, is onder de goot een nestkast type Zeist opgehangen door de bewoner.

 

 

Broedseizoen 2016

 

Op 30 april verschenen de eerste vier broedvogels boven het dorp. Eerst hoog maar later ook op dakgoothoogte in de buurt van Diependaalsedijk 40-46. Ze zijn er weer, het seizoen is begonnen !

 

Het aantal neemt geleidelijk toe en op 8 mei is er een (voorlopig) maximum van 25 stuks (tegelijkertijd te zien) boven de kolonie nabij Dr. AriŽnslaan 48 en 60. Daar zitten minstens zes nesten vrij dicht bij elkaar.

 

Op 4 mei vond ik ' s avonds de eerste broedplaats op Kuyperstraat 29 achter een kantpan, zie de melding op http://waarneming.nl/.

 

Rond 17 mei werden de eerste niet-broedvogels (1, 2 en 3-jarigen zonder nest) gesignaleerd. Die scheuren in "bendes", samen met de broedvogels, langs de dakranden en gevels waar de nesten zitten. Dat noemen we "giervluchten". Ze loeren naar de broedvogels die in hun nest schieten en proberen in de buurt een eigen plek te vinden of soms om die van een broedvogel in te pikken. Ze haken aan bij de nestingang, klappen op een dakpan of tegen een muur onder de dakgoot, laten zich weer vallen en vliegen luid schreeuwend verder. Deze "bangers" (op de deur kloppers) geven dus info over de locatie van nestplaatsen. Volg de "bangers" en je vindt de nesten.

Begin juli zagen we ' s avonds de eerste hoge "verzamelvluchten" boven de kolonies van rond de 30-50 vogels. Ze zweven dan wat rond, pikken insecten op en duiken dan weer naar beneden om langs de broedpanden te scheuren of jongen te voeren.

 

Het seizoenshoogtepunt lag rond 20 juli met verzamelvluchten in de avonduren van wel 80 vogels boven de grootste kolonie van het dorp in de dichterswijk. Maar toen was het ook snel gebeurd. Op 24 juli waren er nog 12 en sinds de 26e is er geen vogel meer te bekennen. In Maarssenbroek was het patroon ongeveer gelijk. Op de 21e nog 30-40 stuks boven de Fazantenkamp en op de 24e nog maar 15. Het aantal giervluchten en invliegers was al een week of twee sterk aan het verminderen.

 

Voor degenen die deze zomer weer naar de nesten hebben gezocht is het tijd om de administratie te verzorgen, rapporten te schrijven en mogelijk wat te doen aan het behoud van de nesten. Op waarneming.nl werden er 316 gemeld, zie details bezette nesten 2016. Vanaf half april zullen weer duizenden met bewondering naar de eerste terugkeerders uitkijken en genieten van de zomerse capriolen.

 

+++++++++++++++

 

Jaap Langenbach

jaaplangenbach@ziggo.nl

Kemperstraat 8 3601 WK Maarssen

06 -3849 7474

https://twitter.com/ApusNL

  Begin pagina