Gierzwaluwen in Maarssen en Maarssenbroek

 

 

Anddre pagina's - Contact

 

Op deze pagnia o.a.

 

- Tien neststenen voor Merenhoef

- Wijkrenovaties en gierzwaluwen

     - Schilderskwartier

     - Dichtersbuurt

     - Karel Doormanplein e.o.

     - Schildersbuurt

- Nestkastbezetting Maarssen

- Nestadressenlijst Maarssen

- Gierzwaluwen in Maarssenbroek

 

 

Broedplaatsen zoeken en beschermen

 

Om broedplaatsen te kunnen beschermen moeten we weten waar ze zitten. Bewoners van broedpanden krijgen deze folder in de bus. Tips en trucs voor nesten zoeken .

 

Broedseizoen in nestkast in fraai filmpje van 7 min.

 

Vereniging GBN (Gierzwaluw Bescherming Nederland) heeft een leuk boekje met de belangrijkste weetjes over de gierzwaluw, hier als .pdf te downloaden.

 

Wilt u helpen, weet u meer of heeft u een vraag ?

Neem even contact op met:

 

Jaap Langenbach, jaaplangenbach@ziggo.nl

Kemperstraat 8, 3601 WK Maarssen,

06 - 3849 7474

https://twitter.com/ApusNL

 

Jongen in nestkasten Schilderskwartier

 

30 juli 2019

In het Schilderskwartier zijn op zeven locaties totaal 60 nestkasten opgehangen voor gierzwaluw (40) en huismus (20) (allen zelfde type). Dat was nodig omdat bij dakrenovaties o.a. minstens 14 broedplaatsen gierzwaluw verloren gingen. Op de kopgevel van Dr. AriŽnslaan 48 zijn 12 nestkasten opgehangen. Tegenover deze gevel staan nog twee kopgevels met broedplaatsen gierzwaluw en spreeuw maar daar konden geen kasten opgehangen worden vanwege te grote zonbelasting. Veel concurrentie dus om deze twaalf kasten op nummer 48.

Na een week of twee met wanhopige pogingen om weer bij de verdwenen nesten achter de kantpannen te komen (waar ook de spreeuwen broedplaatsen hadden) kregen de gierzwaluwen de kasten in de gaten (o.a. omdat er inmiddels spreeuwen naar binnen gingen). Alle 12 kasten zijn door gierzwaluwen meerdere malen  bezocht/geÔnspecteerd.

 

 

Aan het eind van het seizoen was er in minstens vijf kasten een succesvol broedgeval. Zondag 21 juli werden daarvan de eerste bewijzen gezien: in de nestkastopening van nrs. 9 en 11 (nummering van links naar rechts) zaten jongen door de opening naar buiten te gluren. Ook op 22 juli zagen we een jong in kast 4 en even later twee jongen in kast 12. Op 23 juli twee jongen in de opening van kast 1. Totaal dus 5 broedgevallen gierzwaluw op deze gevel. In kast 7 werd twee maal een broedsel spreeuw groot gebracht. Ook aan de schone invliegopeningen is te zien dat in de overige kasten geen spreeuwen zaten.

Het rechter deel van de gevel was voor gierzwaluwen nauwelijks bereikbaar vanwege een boom. Het meest rechtse nest op de tekening kon in 2018 nauwelijks nog ingevlogen worden. De boom is in het voorjaar op ons verzoek verwijderd zodat nu ook de rechter kasten benut konden worden.

 

 

Jong in kast 4 op 22 juli. Dr. AriŽnslaan 48.

Tijdens de opname vloog ie uit !

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Op twee andere kopgevels (G. Terborschstraat 57 en Dr. AriŽnslaan 110) met totaal 22 kasten is er hevig met spreeuwen om de kasten gevochten. Daar hebben de spreeuwen gewonnen.

 

 

In een stuk of tien kasten zijn spreeuwen uitgevlogen, sommigen zelfs met twee broedsels. Er zijn maar een paar kasten waar in het begin mogelijk een gierzwaluwpaartje zat maar alleen in kast 3 van nr. 57 heeft dat uiteindelijk geresulteerd in een succesvol broedgeval: op 25 juli zat in de ochtendhitte om 12.15 een jong in de kastopening te hijgen.

 

Op de drie gevels met elk zes kasten onder de dakgoot van Meindert Hobbemastraat 1, 2 en 38 zijn van geen enkele vogelsoort broedgevallen vastgesteld. Bij een enkele kast ging een paar keer een spreeuw naar binnen. Aan de achterkant van Meindert Hobbemastraat met acht kasten waren alleen twee broedgevallen spreeuw.

 

Totaal dus zes uitgekomen broedsels gierzwaluw in de wijk op een totaal van 60 nestkasten. Voor een eerste jaar is dat een goed resultaat. De belangrijkste verklaring voor de snelle bezetting is dat de kasten vlakbij verloren gegane broedplaatsen zijn geplaatst.

 

Volgend jaar treffen de gierzwaluwpaartjes begin mei mogelijk een gekraakte woning aan met (jonge) spreeuwen en begint de oorlog opnieuw, ook om de nog lege kasten. Een aantal kasten zit tot de nok toe vol met nestmateriaal van twee spreeuwenbroedsels. Een paar kasten zijn fout opgehangen boven een raam zodat bewoners last hebben van spreeuwenpoep. Geen enkele kast wordt door huismussen benut terwijl 20 stuks daar wel voor bedoeld waren. In het geweld van spreeuwen en gierzwaluwen hadden ze geen kans.

 

Hitteslachtoffers ?

De kasten hangen op schaduwrijke noordoostgevels, de zon schijnt er na 12.00 niet meer op en een dagje hitte kunnen ze wel hebben. Toch is het opvallend dat na 25 juli met de recordhitte van 40,7 graden in Gilze Rijen, in geen van de zes kasten met jongen daarna nog jongen in de opening zijn gezien. Ze zullen toch niet voortijdig zijn uitgevlogen?  Op 26 juli zagen we de allerlaatste vijf gierzwaluwen boven de kolonie en boven het dorp. Weer  een erg vroeg en ook abrupt einde van het seizoen, net als in 2018. (meer over late aankomst en vroeg vertrek 2019.)

 

Meer over project Schilderskwartier.

 

 

Kolonie Dichtersbuurt herstelt zich

 

24 juni 2019

De 48 woningen in de Dichtersbuurt zouden dit najaar naar NOM (Nul Op de Meter) gerenoveerd worden. Broed- en verblijfplaatsen van 24 woningen werden in het voorjaar al dichtgepurd en minimaal elf paartjes gierzwaluw moesten daardoor verkassen en/of een broedseizoen overslaan. Maar de bewoners wezen het plan af en de nestplaatsen werden rond 20 juni weer 'ontpurd'. We weten dat dakloze broeders en andere zoekvogels (1e en 2e jaars, de zgn. ' bangers') tot wel twee jaar na verdwijning de broedplaatsen blijven controleren.

 

Zo ook nu en vanmorgen konden we zien dat een opnieuw geopende holte bij einde dakgoot (de favoriete broedplaats in deze buurt) werd opgemerkt. Bangers scheurden er langs en knalden er op en na een kwartiertje ging er eentje (of een broedvogel?) naar binnen en bleef binnen. Voor broeden natuurlijk veel te laat; jongen groot brengen kost twee maand en begin augustus moeten ze weer weg, o.a. omdat de insecten dan opraken. Maar volgend jaar komen ze ervoor terug. Meer ...........

 

Gierzwaluwexcursie vrijdag 7 juni in Maarssen

Ter viering van de eerste Wereld Gierzwaluwendag werd op 7 juni een excursie in Maarssen-dorp gehouden. Het weer was niet geweldig, want er was net een regenfront gepasseerd. De daklozen en nestzoekers waren een paar dagen weg dus helaas weinig vogels, slechts enkele giervluchten maar geen spektakel. We liepen door de Dichtersbuurt en Schilderskwartier, bespraken de problemen voor de gierzwaluwkolonie door de renovaties en de eerste resultaten met de gerealiseerde nestkasten. Na afloop was iedereen weer zwaar onder de indruk van de spectaculaire levenswijze van deze lange afstandstrekker en ging met een brochure van GBN  goed geÔnformeerd huiswaarts. Website World Swifts Day, met activiteitenkaart.

 

Tien neststenen voor zorgcentrum Merenhoef

 

19 maart 2019

Het kan snel gaan als alles meezit. Elf dagen nadat we de bouwers van zorgcentrum Merenhoef bij de Plesmanlaan vroegen (Koolstof Vastgoed en Leger des Heils Midden Nederland) of zij konden instemmen met het inmetselen van wat neststenen voor de gierzwaluw zaten ze er al in.

 

Onzichtbaar ingebouwde neststeen voor gierzwaluw (andere locatie)

 

Het moest ook wel snel want het metselwerk was op 8 maart, toen ik de locatie ontdekte, al halverwege de gevel van drie verdiepingen. En het was nog lastig om zo snel neststenen te pakken te krijgen. Dat lukte via Marjos Mourmans van Zwaluwen adviesbureau en haar contacten bij nestkasten leverancier Vivara. Ze werden gisteren bezorgd, vandaag kwam het metselwerk op hoogte en konden ze worden ingemetseld. Ik was daarvoor net te laat maar kon naast het al ingebrachte nestmateriaal nog wat veertjes toevoegen omdat ik een uurtje eerder een dode eend langs de weg vond (verkeersslachtoffer). Bedje volledig gespreid ! Voor de gierzwaluw is dit belangrijk omdat ze nooit op de grond komen en alle nestmateriaal al vliegend in de lucht moeten opvissen.

 

 Drie van de tien neststeeningangen.

 Klik voor vergroting.

 

De locatie lijkt vrij kansrijk om bezet te worden omdat er binnen honderd meter aan de Maarseveensevaart een aantal natuurlijke nesten aanwezig is, waarvan er bovendien eentje in mei door dakrenovatie verloren ging. 's Avonds vliegen er 6 - 10 gierzwaluwen boven de buurt. Misschien dat er eerst een spreeuw gaat nestelen en als de gierzwaluwen dat zien nemen ze de nesten over en zullen geleidelijk ook de andere stenen bezet kunnen raken. Voor de bewoners is er dan leuk vertier te beleven aan de vliegcapriolen van de gierzwaluwen. Dit jaar is er echter nog geen belangstelling geconstateerd, ook niet door spreeuwen, want die zouden wel poepstreepjes onder de nestingang hebben achtergelaten.

 

We bedanken namens de gierzwaluwen (of andere vogels die de nesten gaan gebruiken, zoals spreeuwen, huismussen of een zwarte roodstaart) de opdrachtgevers voor de financiering en voorts alle uitvoerders, met name Bebouw- Midreth - nieuwbouw Merenhoef gestart voor hun medewerking. Soepel geregeld !

 

 

Kantpannesten populair in Maarssen

 

Zo'n 65% van de nesten in Maarssen-dorp zit achter kantpannen langs kopgevels. Voordat kantpannen vervangen en/of recht gelegd worden, moet dus goed nagegaan worden of er geen nesten achter zitten want die zijn jaarrond beschermd omdat de broedvogels elk jaar terugkomen naar hetzelfde nest.

 

Spreeuwen weten deze nestruimtes ook te benutten. Omdat ze eerder aankomen pikken ze soms de nesten van de gierzwaluwen in en ontstaan er vaak gevechten met de gierzwaluwen die later voor een "gekraakt" huis komen. De gierzwaluw wint vaak of broedt in hetzelfde nest nadat de spreeuwen zijn uitgevlogen. Soms ook wijzen de spreeuwen de weg voor de gierzwaluw die een paar pannen hoger of lager gaan nestelen.

 

 

Kantpannen met invliegopening

 

Het is vrij eenvoudig om de ingang voor een kantpannest te behouden of te maken, of als de ruimte tussen pan en muur te klein is voor invliegen. Zaag  er een hoekje uit. Niet doen bij geÔsoleerde daken, daar wordt het te heet achter de pannen.

 

 

 

 

Chaotische taferelen door renovaties

Schildersbuurt, Schilderskwartier, Dichterswijk, Karel Doormanplein e.o.

 

29 mei 2019

Op weg naar een klimaatneutraal 2050 en "van gas los" zal nagenoeg de hele bebouwde omgeving van Nederland in de komende 30 jaar grondig op de schop gaan (zie nieuwsbericht 2019).

 

In seizoen 2019 doemen in Maarssen-dorp flinke problemen op omdat tegelijkertijd in drie aangrenzende wijken omvangrijke renovatieprojecten zijn gepland / uitgevoerd. In twee wijken (Dichterswijk en Schilderskwartier) huist verreweg de grootste kolonie van het dorp. In de Dichterswijk (geel en rood op het kaartje) gaat het om de realisatie van 48 NOM-keur woningen (Nul op de Meter). Er zijn 29 nesten bekend. 24 woningen (geel) zijn in januari dichtgepurd en de start van de verbouw was gepland voor augustus 2019, dus broedseizoen 2019 zou verloren gaan. Maar de bewoners hebben het plan inmiddels op 29 mei weggestemd, slechts 47 % was voor, 70% is vereist. De afdichtingen zijn rond 20 juni weer verwijderd, uiteraard te laat voor dit broedseizoen. Veel paartjes zijn al aan het verkassen.

Meer over deze wijk bij Dichtersbuurt.

 

In het Schilderskwartier (donkerrood op het kaartje) gingen door dakrenovatie minstens 14 nesten verloren. In maart / april 2019 zijn 60 vervangende nestkasten voor gierzwaluw (40) en huismus (20) opgehangen. Een extra probleem is dat gierzwaluw, spreeuw als huismus moeten concurreren om dezelfde plekken achter kantpannen aan de kopgevels en nu dus om de nestkasten. Broedplaatsen achter dakgoten van de lange huizenblokken zijn vroeger al door planken afgesloten. Meer bij Schilderskwartier.

 

In de aangrenzende wijk rond Karel Doormanplein (op kaartje oranje begrensd) zijn eind 2018 73 eengezinswoningen afgesloten met pur en gaas om de vestiging van gierzwaluwen, mussen en vleermuizen te voorkomen. De renovatie liep van eind 2018 tot zomer 2019. Er is een gierzwaluwnest gevonden op Klokjeslaan 42. Daar zijn ter compensatie vijf neststenen in de kopgevel (op zuidwest !) ingemetseld. Meer foutjes bij dit project: Karel Doormanplein e.o.

 

De Wet natuurbescherming bepaalt dat nestplaatsen die verloren gaan gecompenseerd moeten worden maar dat is een gecompliceerd proces waarbij vaak wat (goed) mis gaat. We houden het dorp in de gaten en horen het graag als er bij u in de buurt wat gaat gebeuren. We nemen dan contact op met de betrokken partijen en proberen bij te sturen als er iets niet goed genoeg dreigt te gaan.

 

Kuntsnesten in Maarssen

 

In het kader van dakrenovaties zijn in de Dichtersbuurt in 2019 tien tijdelijke nestkasten geplaatst. In het Schilderskwartier zijn 60 definitieve kasten geplaatst (waarvan 20 bedoeld voor huismussen) en bij Karel Doormanplein e.o. 10 neststenen op twee gevels.

In 2011 werden in de Schildersbuurt 4 nestkasten opgehangen.

De kasten op J. Catsstraat 7, Klokjeslaan 16 en de neststenen bij Merenhoef zijn een initiatief van de bewoner / eigenaar, alle anderen zijn in opdracht van woningbouwcorporatie Portaal geplaatst.

 

Locaties en bezetting (per 1-8-'19) van 96 gierzwaluwnestkasten

Tot eind juni noteerden we alle kasten waar invliegers werden gezien als bezet. Dat waren er maximaal 20. Maar het gaat natuurlijk om broedgevallen en vanaf juli noteerden we alleen wat meer waarschijnlijker broedgevallen. Aanwijzingen / bewijzen daarvoor zijn invliegers overdag om jongen te voeren (kastbezetters zonder broedsel zijn overdag 'op stap'), jongen die uit de kastopening kijken en twee invliegende vogels in de laatste drie kwartier voor het donker is. Aan het eind van het seizoen en dus in onderstaande tabel, noteren we alleen succesvolle broedgevallen waarvan als bewijs jongen in de kastopening zijn gezien en als er meerdere aanwijzingen in de loop van het seizoen waren. Alleen jongen in de opening zijn hard bewijs.

Hier info over aanwijzingen en bewijzen voor bezet nest en broedgeval.

 

- = geen enkele aanwijzing voor bezetting geconstateerd

NK = nestkast (76)  NS = neststeen (20)

OD = Onder Dakgoot (28)  KG = Kopgevel (68)

 *   = Dichtersbuurt

 *  =  Schilderskwartier

 *  =  Schildersbuurt

 &  = Karel Doormanplein e.o.

 

 Adres  Aantal  Type / Locatie  Sinds  Broedgevallen 2019
 J. Vermeerstraat 28 *

2

 NK - KG - W  2011   2 huismus met jongen
 Jan Steenstraat 14 *

2

 NK - KG - Z  2011   1 huismus met jongen, 1 gierzwaluw

Jacob Catsstraat 7 *

1

NK - OD - NW

2018-4

 1 gierzwaluw, broedsel mislukt, gevechten

 Zorgcentrum Merenhoef

10

 NS - KG - NO  2019-3   -
 Dr. AriŽnslaan 48 *

12

 NK - KG - NO  2019-3

 1 spreeuw - k7, 5 gierzwaluw kast 1, 4, 9, 11, 12

 Dr. AriŽnslaan 110 *

12

 NK - KG - NO  2019-3   6 spreeuw, kast 5, 6, 7, 8, 9, 12
 G. Terborchstraat 57 *

10

 NK - KG - NO  2019-3   5 spreeuw k. 2, 3, 4, 8, 10. 1 gierzwaluw k. 3
 M. Hobbemastraat 1 *

6

 NK - OD - NW  2019-4   -
 M. Hobbemastraat 2 *

6

 NK - OD - NW  2019-4   -
 . Terborchstraat 38 *

6

 NK - OD - NO  2019-4   -
 M. Hobbemastraat 9-23 *

8

 NK - OD - NO  2019-3   2 spreeuw
 Jacob Catsstraat 5 *

2

 NK - KG - NO  2019-4   -  , tijdelijke kasten
 Jacob Catsstraat 17 *

4

 NK - KG - NO  /font>   -  , tijdelijke kasten
 R.Visscherstraat 12 *

4

 NK - KG - NO  2019-4   -  , tijdelijke kasten
 Klokjeslaan 16

1

 NK - OD - NW  2019-3   -  , foute locatie achter bomen

Klokjeslaan 42  &

5

NS - KG - ZW

2019-6

 -  , foute locatie (te heet, zon)

M.H. Trompstraat 20  &

5

NS - KG - NW

2019-6

 -

               

 

 

 Huismus  Spreeuw  Gierzwaluw

Totaal

96

 Totaal bezet: 25

3 14 8

 

Weet u meer projecten, resultaten? Graag naar jaaplangenbach@ziggo.nl

 

Als een gierzwaluw in een nestkast vliegt betekent dat nog lang niet altijd (succesvol) broeden, zeker niet in het geval van recent geplaatste kasten. Het kan (vooral in het 1e of 2e jaar van nieuwe kasten) om slapers gaan (1 of 2 vogels in een kast) die het jaar erop terugkomen om te broeden. Of het zijn zoekers die kasten inspecteren maar uiteindelijk een andere kast bezetten, of er helemaal niet in slagen een kast te bezetten (en een partner te vinden). Het is ook bekend dat soms nestmateriaal uit een kast 'gestolen' wordt om elders te gebruiken. Vergissingen in het 'huisnummer' zijn ook mogelijk.

 

Veel tijd is er niet voor daklozen om een nieuwe broedplaats te vinden. Uiterlijk eind mei / begin juni moeten de eieren gelegd zijn want de jongen vliegen pas twee maand later uit en eind juli moeten ze eigenlijk wel weg, o.a. omdat dan het insectenaanbod vermindert.

 

 

Nestadressen in Maarssen

 

10 augustus 2019

In de winter/voorjaar/zomer 2018-2019 zijn op 17 adressen (in rood en paars) 28 bekende broedplaatsen (maar zeer waarschijnlijk veel meer) in onbruik geraakt door dakrenovaties in vooral de Dichtersbuurt (*), Schilderskwartier (*) en Karel Doormanplein e.o. (&).

In de Dichtersbuurt zijn van 18-20 juni minstens 9 broed- en verblijfplaatsen () die waren afgesloten met pur weer toegankelijk gemaakt omdat de geplande renovatie door de bewoners werd afgewezen.

 

Er zijn nu nog 80 bekende gierzwaluwbroedplaatsen in Maarssen-dorp.

 

Achter het huisnummer staat tussen haakjes het totaal aantal nesten op het adres en verder een aanduiding van de exacte plek en het jaar waarin ze ontdekt werden.

* achter aantal nesten = nesten achter kantpannen.

 

Kaart nestadressen Maarssen-dorp , inzoombaar

 

A. v. Ostadestraat 2 (1)*, kopgevel rechts, 2e pan van boven, 2019

* A. v. Ostadestraat 13 (1)*, kopgevel, 2019 ('al jaren')

Binnenweg 27a (1) linksboven bij dakkapel, 2018

Binnenweg 27b (1) naast dakkapel, 2018

Binnenweg 38a (1) linksboven bij rechter dakkapel, 2018

Blesenlaan 1 (1)*, Zandweg Oostwaard, kopgevel links, 2e kantpan van boven, 2016

* Brederostraat 22  (3)*, kopgevel rechts, 2016 en links 2016, 2019 onderaan bij dakgoot. Kopgevel rechts, 3e pan van boven, 2018, 2019

* Brederostraat 26  (1)*, rechtsonder bij dakgoot, 2016

* Brederostraat 28  (1)* kopgevel linksonder bij dakgoot, 2017

* Brederostraat 32  (1)*, linksonder bij dakgoot, 2016

Burg. Jhr. Strick v. Linschotenstraat 23  (1), rechtsboven  bij dakkapel, 2016

Burg. Jhr. Strick v. Linschotenstraat 46  (1), rechtsboven  bij dakkapel, 2016

Burg. Jhr. Strick v. Linschotenstraat 48  (1), linksboven  bij dakkapel, 2016

* Constantijn Huygenstraat 5 (2)*, links, 2019 (2x) en rechts onderaan bij dakgoot, 2019

* Constantijn Huygenstraat 11 (2)*, kopgevel rechts, 2016 en links onderaan bij dakgoot, 2017

* Dr. AriŽnslaan 24  (1)*, kopgevel links, 2e kantpan van boven, 2016 (Eind maart 2019 na dakrenovatie nest op straat gevonden )

* Dr. AriŽnslaan 48  (4)*, links 1e, 7e, 13e pan van boven, rechts 2e p.v.b., allen 2016

* Dr. AriŽnslaan 48 (5), nestkast 1, 4, 9, 11, 12 (van totaal 12), 2019

* Dr. AriŽnslaan 60  (2)*, rechts 4e pan van boven en links 6e pan van boven, 2016

* Dr. AriŽnslaan 110  (1)* kopgevel links, 5e pan van boven, 2016

Emmaweg 50 (2) daklijst boven, 3e pan van links, 2018. Daklijst midden, 2019

Frans van Mierisstraat 6  (1)* Nokpan, rechts, 2016

Gaslaan 12 (2), naast dakkapel rechts, 2016. Achterste dakkapel, 2018

* Gerard Terborchstraat 7 (4)*, kopgevel rechts: 2e pan van ond., links, 1e pan van bo, 2016 Links, 2e pan van onderen, 2018. Links, bovenste kantpan, 2019

* Gerard Terborchstraat 57  (2)*, links, 5e pan van boven. Links, 4e pan van boven, 2018

* Gerard Terborchstraat 57 (1), nestkast nr. 3, 2019

Herengracht 22 (1) onder lood van rechter schoorsteen, 2018. In 2017 jong op zolder

* Jacob Catsstraat 1  (2)*, kopgevel links, 6e pan van onderen, 2016. Achter bij uitlaat, 2019

* Jacob Catsstraat 5  (2)*, kopgevel links, onderaan bij dakgoot, 2016, 2019 en 6e pan van boven, 2016

* Jacob Catstraat 7 *, (2) kopgevel links en rechts onderaan bij dakgoot, 2018

* Jacob Catsstraat 9 (1) nestkast achterkant. In 2018 slapers maar nog geen broeders.

* Jacob Catsstraat 17 (2)*, kopgevel links-, en rechtsonder bij dakgoot, beiden 2016, 2019

* Jan Steenstraat 14 (2) Nokpan *, 2016, 2017, 2019, rechter nestkast, 2019

Julianaweg 18 (2), daklijst plat dak, zijkant rechts, 2016. Dakkapel straatkant, li-bo, 2018

Julianaweg 26  (1), rechts naast dakkapel achter huis, 2016

Kennedylaan 4 (1)* nok 21-4, 1e invlieger van 2018

Kennedylaan 7 (1)* kantpan bij nok links, 2017

Kennedylaan 9 (1)* nok links, 2017, 1e invlieger van 2019 op 7-5.

Kerkweg 36 (2) *, kopgevel  rechts, 2e pan van boven 6e van onderen, 2019

& Klokjeslaan 42, (1)* kantpan, 2018, onderzoek Movares

Kortelaan 34, (1), kopgevel rechts onderaan bij dakgoot, 2019

Kuyperstraat 11  (1)*, kopgevel rechter deel, 2e kantpan van boven, 2016

Kuyperstraat 21  (1)*, kopgevel nokpan, 2019

Kuyperstraat 29 (2)*, kopgevel links, 7e pan van onderen, 2016. Nokpan, 2018.

Langegracht 27  (1), rechts-boven bij dakraam op linker dakvlak, 2016

Langegracht 30  (1), linksboven bij dakkapel, 2016, 2018, 2019

Maarsseveensevaart 32  (1), linksonder dakraam linker dakvlak, 2016 en 2017

Maarsseveensevaart 38 (1) windveer bij nok vooraan, rechts, 2017. Dakrenovatie mei 2019

& M.H. Trompstraat 1 (1)*, kopgevel links, 5e kantpan van boven, 2018 ('al jaren')

Nassaustraat 70a (1), onder loodslab rechtsonder schoorsteen, 2016

Nassaustraat 105a, (1)*, kopgevel links, 2e pan van boven, 2019

Nassaustraat 151 (3), links '16, '19 en rechts '16 van schoorsteen, schuur 2e pvb/12e pvl '18

* P.C. Hooftstraat 15  (1), kopgevel, links onderaan bij dakgoot, 2019

* P.C. Hooftstraat 17  (2), onder dakpan boven klein raampje, '19, kopgevel einde dakgoot rechts, '19

* P.C. Hooftstraat 18  (1), rechtsonder bij einde dakgoot, 2016

* P.C. Hooftstraat 18  (1), links onder bij einde dakgoot, 24-6-2019 (3 dg. na ontpurren !)

* P.C. Hoofdstraat 34  (1) *, kopgevel links, onderaan bij dakgoot, 2016

Raadhuisstraat 11c  (1), bovenaan dakkapel, links, 2016

* Rembrandtsingel 6  (1)*, links 2e p.v.o., (nest is al minimaal 22 jaar bezet), 2016

* Rembrandtsingel 8 (2)*, kopgevel links, 3e pan v.ond, '16, 5e pan v.boven, '18. Nieuw pannendak '19

* Rembrandtsingel 45 (1)*, Nokpan aanbouw rechts, 2018

* Roemer Visscherstraat 2 (1), rechtsonder schoorsteenlood, 2016

* Roemer Visscherstraat 12 (1)*, kopgevel rechtsonder bij dakgoot, 2016, 2019

* Roemer Visscherstraat 14 (3), kopgevel, links en rechts onderaan bij dakgoot, 2019; achterkant onder uitlaat bij schoorsteen, 2018, 2019

* Roemer Visscherstraat 16 (1)  achter bij zwarte uitlaat, 2017

* Roemer Visscherstraat 17  (2)*, kopgevel links- en rechtsonderaan bij dakgoot, 2016

Schippersgracht 23 (1) onder daklijst, 2017

Schokkingstraat 15 (4)*, kopgevel links, 1e, 4e, 8e en 10e pan van boven, 2019.

Vechtensteinlaan 24 (1)* links, achter kantpan kopgevel, 2018

Vechtensteinlaan 26 (1)* kopgevel rechts, 3e pan van boven, 2018

Verdilaan 3 (1)* , nokpan rechts, 2016

* Willem v.d. Veldestraat 1 (1)* nokpan, 2018, 2019

* Willem v.d. Veldestraat  13 (1)*  kopgevel rechts, 2018

 

Gierzwaluwwaarnemingen Maarssen-dorp in 2019

(Klik op blauwe rondje aan begin van de waarnemingsregel voor alle details; een donker rondje heeft meer toelichtende tekst)

 

Een gierzwaluwnest is in principe elk jaar opnieuw bezet, tenzij het verwijderd werd of ontoegankelijk geraakt. Mocht een van de twee partners niet terugkeren na het winterverblijf in Afrika dan vindt de overblijver snel een nieuwe. Mochten beide niet terugkeren dan wordt het nest bezet door niet-broeders van de kolonie, zoals 1e en 2e jaars vogels of dakloos geraakte broeders. Die kennen alle nestplekken van "de buurt" en nemen niet bezette nesten snel in gebruik.

 

'Broedplaats' of 'nest' betekent niet altijd dat er ook met succes is gebroed. We vinden in feite geen nesten maar alleen de invliegopening, de toegang tot het nest als er een vogel inschiet. Als de broedplaats te laat in het seizoen wordt bezet om nog te kunnen broeden (na ca. begin juni), kan het ook gaan om een enkele vogel of een paartje dat de plek bezet houdt en volgend jaar terugkomt om te broeden. Naar schatting gaat het echter in Maarssen bij meer dan 95% van de invliegopeningen om broedplaatsen, o.a. omdat ze vaak al meerdere jaren werden gevonden.

 

 

Renovatie Schilderskwartier

 

Nesten weg door dakisolatie

De huizenblokken van woningbouwcorporatie Portaal aan de Dr. AriŽnslaan / G. Terborchstraat e.o. werden o.a. voorzien van dakisolatie. Ecoloog Eric Janssen van http://ekoza.nl/  heeft de nesten van de gierzwaluw in kaart gebracht (waarbij de resultaten van mijn zoektochten in 2016-2018 goed van pas kwamen) en ter goedkeuring door de provincie een voorstel gemaakt voor compensatie van de broedplaatsen die verloren gaan achter de kantpannen langs de kopgevels. Er zijn 14-16 gierzwaluwnesten gevonden, verdeeld over vijf kopgevels.Verdeeld over zeven locaties (drie op kopgevels, vier onder dakgoten) zijn 40 gierzwaluwkasten type 'Maastricht' gehangen (en 20 van het zelfde type bedoeld voor de huismus).

 

De kantpannen worden ook door mussen en spreeuwen gebruikt omdat bij de tussenwoningen de nestelmogelijkheden achter dakgoten door gevelplanken bij de bouw van de woningen ontoegankelijk werden gemaakt.

De twintig mussenkasten waren ook op de kopgevels gepland maar we hebben voorgesteld, wegens te verwachten conflicten met de gierzwaluwen en spreeuwen, om die onder dakgoten van tussenwoningen aan de Meindert Hobbemastraat en G. Terborchstraat te plaatsen. In de buurt van hoge dennenbomen waar de gierzwaluwen lastig kunnen invliegen. Aan de Hobbemastraat is dat gelukt met acht kasten (omdat de steigers er nog stonden) maar aan de G. Terborchstraat was woningbouwcorporatie Portaal daartoe niet bereid wegens te hoge kosten voor het opnieuw moeten opbouwen van een steiger.

 

Op 27 april werden de eerste gierzwaluwen gezien die vergeefs probeerden weggerenoveerde nesten te bereiken. Op 29 april stootte eentje 38 maal achtereen zijn hoofd en moest om 21.25 in de wolken gaan slapen. Onder de kantpannen is een spiegelgladde metalen strip geplaatst. Dat maakt het aanhaken en achter een pan kruipen (als daar al ruimte voor is) onmogelijk maar een enkele mus is het nog gelukt.

 

Rond 10 mei werden de eerste nestkasten ontdekt mede omdat ze zo dicht bij de verdwenen nestingangen hangen en waarschijnlijk omdat ze spreeuwen naar binnen zagen gaan. De invliegpogingen naar verdwenen nesten hielden nog ruim vier weken aan maar namen wel geleidelijk af in aantal.

 

Plaatstrouw

Gierzwaluwen zijn lastig in een ander type nest te krijgen. Als ze kantpannen gewend waren blijven ze naar ruimtes onder kantpannen zoeken en ze herkenen een nestkast niet als broedplaats. De kans daarop wordt groter als die vlakbij de oude nestplek hangt en liefst ook dezelfde invliegrichting hebben (hier van onderen).  Een oplossing voor (snellere) bezetting van vervangende nestkasten of ingemetselde neststenen is het afspelen van lokgeluiden van soortgenoten. Alles over kunstnesten en lokgeluiden op de kunstnestenpagina .

 

Rond de derde week van mei 2019 zijn in 10-12 van de 60 kasten in Schilderskwartier jonge spreeuwen uitgevlogen. Diverse kasten werden bezet gehouden voor een tweede leg die eind juni uitvloog.

 

Op G. Terborchstraat 57 raakte tussen de spreeuwendrukte (vijf broedsels met jongen) alleen kast 3 al vrij vroeg bezet door een gierzwaluw. Na vertrek van de spreeuwen gingen de gierzwaluwen ook bij deze gevel op kastonderzoek uit. Alleen in kast 3 werd bewijs gezien van een succesvol broedgeval: op 25 juli werd een jong in de kastopening gezien.

 

 

G. Terborchstraat 57.

 

Twee dagen na de plaatsing, op 29 maart 2019, waren de eerste nestkasten al bezet door spreeuwen.  In een aantal daarvan is ook een tweede leg uitgevlogen. Alleen in kast 3 is een broedsel gierzwaluw groot gebracht.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dr. Arienslaan 48. Op deze gevel waren begin juli waarschijnlijk 5 of 6 kasten bezet met jongen. Op 21 juli kwam daarvan het ultieme bewijs voor kast 9 en 11 (nummering van links naar rechts) waar jongen uit de kastopening naar buiten loerden en op 22 juli zagen we ' s morgens twee jongen in kast 12.  En 's avonds de unieke belevenis van het meemaken van een uitvliegend jong in kast 4.  Op 23 juli bleek kast 1 ook bezet met minstens 2 jongen. In kast 7 is twee maal een broedsel spreeuw uitgevlogen.

 

 

 

De twaalf kasten op Dr. AriŽnslaan 48.

 

Op 10 mei werd hier voor het eerst een invliegend paartje in kast 12 gezien. Er is vervolgens in vijf kasten een broedsel gierzwaluw groot gebracht (jongen in de kastopening gezien)..

 

 

 

 

 

 

 

Op Dr. AriŽnslaan 110 hebben de spreeuwen gewonnen (zes kasten met jongen) maar toen die eind juni klaar waren begon de kastverkenning door gierzwaluwen. Op 29 juni werden de eerste invliegers gezien in kast 4, 5 en 10 maar na de eerste week in juli nauwelijks enige activiteit. Op deze gevel is niet gebroed en zijn geen kasten bezet door alleen slapende gierzwaluwen.

 

Al snel bleek inderdaad dat de mussen het verloren. Die broeden nog her en der op traditionele plekken achter dakpannen. Op drie gevels waar het isolatiewerk al klaar is, kon de plaatsing van 18 gierzwaluwkasten met een hoogwerker tot net voor de aankomst van de gierzwaluwen (eind april) uitgesteld worden, zodat de spreeuwen hier de kasten niet voortijdig kunnen bezetten.

 

Twee van de acht mussenkasten onder de dakgoot aan de achterkant van tussenwoningen aan de Meindert Hobbemastraat. Twee werden in 2019 benut door een spreeuw maar huismussen hebben we er niet aangetroffen.

 

Nestkast van Eternit (vezelbeton),

model Maastricht. Details op: Maastricht.pdf

 

 

 

 

Bij de 26 kasten op de overige vier locaties in Schilderskwartier is geen enkele activiteit van gierzwaluwen waargenomen.

 

Ontheffing Wet natuurbescherming: Pieter de Hooghstraat-e.o.13-11-2018. (Kies: externe bijlage)

Projectpagina van Portaal: Renovatie Schilderskwartier Maarssen .

 

 

Verhuisstress

Verhuizing naar nestkasten gaat met veel verstoring en uit- of afgesteld broeden gepaard. De paartjes zullen vanaf aankomst begin mei wekenlang proberen om de verdwenen nesten te bereiken. Misschien dat er (toevallig) eentje in een nestkast terecht komt. Maar dan moet de partner daar ook nog in gelokt worden. Waarschijnlijker is dat er een nieuwe partner gevonden zal worden die dus ook naar de nieuwe broedplaats gelokt moet worden. Pas zeer geleidelijk zullen in de loop van een jaar of twee, drie meer kasten bezet raken. Ook in het tweede jaar gaan de vogels die geen alternatieve plek hebben betrokken opnieuw op zoek naar de verdwenen nesten.

 

 

 

NOM-project Dichtersbuurt verworpen

 

Er WAS een plan om de 48 woningen van de Dichtersbuurt te renoveren naar NOM (Nul op de Meter) met o.a. een nieuw dak met zonnepanelen, een warmtepomp en het plaatsen van een "isolatieschil" rond de woning, alles onder NOM-keur. Op 29 mei maakte Portaal echter bekend dat slechts 47% van de bewoners voor het plan waren, terwijl 70% vereist is. Er is geen alternatief plan voor renovatie. Dit betekent "dat er voorlopig geen andere renovatiewerkzaamheden worden uitgevoerd", aldus woningcorporatie Portaal in de brief aan de bewoners. De aanvraag omgevingsvergunning bij de gemeente is ingetrokken.

De aanpak zou veel lijken op wat in Woerden is gerealiseerd: 39 NOM-keur woningen in Woerden van BAM.

 

(Stroomversnelling, de brancheorganisatie voor NOM, bepleit handhaving van 70% toestemming maar wil wel modernisering, o.a. dat niet-reageerders niet langer als tegenstemmers worden geteld, zie:  waarom-de-70-procent-instemmingsregel-moet-blijven.)

 

Tuinbord van een ja-stemmer in de Dichterswijk

 

 

En een nee-stemmer vreest het geluid van de warmtepomp.

 

 

 

Er zijn minstens 11 broedplaatsen van de gierzwaluw verloren gegaan.

 

 

 

 

 

 

 

 

Voor de bescherming van huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen is voor dit type renovatie een speciale gedragscode "natuurinclusief renoveren" van toepassing, zie Stroomversnelling: Gedragscode-NOM-keur-natuurinclusief-renoveren-V8.pdf  De code is een alternatief voor het doorlopen van een ontheffingsprocedure in de Wet Natuurbescherming, is minder gedetailleerd en houdt meer rekening met vereisten voor de planning van de bouw. Bij deze gedragscode komen er standaard in iedere woning drie gierzwaluwnestkasten in het brede overstek van het nieuwe dak beschikbaar.

 

Specialisatie en "na-apen"

In deze wijk hebben de gierzwaluwen zich gespecialiseerd. Verreweg de meeste bekende nesten (70%) hebben de ingang bij de onderste pan van de kopgevel, bij het einde van de dakgoot. Ze nestelen daar waarschijnlijk op de buitenmuur of op het dakbeschot. De overigen zitten achter kant- of nokpannen op de kopgevel, onder schoorsteenlood (hier is de plek onderaan bij de dakgoot moeilijk/niet bereikbaar door bomen !) en onder het lood bij uitlaten. Zie lijst nestadressen.

 

 

Kantpaningang bij dakgoot,

Jacob Catsstraat 17

 

De nestzoekers kijken waar de broedvogels naar binnen gaan en komen zo ook zelf aan een dergelijk type broedplaats, hoewel er zeer waarschijnlijk ook ruimte is bij andere kantpannen en met name de nokpan. Er zijn in het wijkje totaal 12 woonblokken met 24 kopgevels en dus 48 nagenoeg identieke nestmogelijkheden onderaan bij de dakgoot. Vier zijn moeilijk bereikbaar door bomen. Nog 31 stuks vrij zou je zeggen. Geen tekort aan huisvestingsmogelijkheden, maar tekort aan gierzwaluwen. Of zouden die andere plekken toch net niet geschikt genoeg zijn? Of is er niet genoeg voedsel voor uitbreiding van het broedbestand ?

 

 

Om de start van de renovatie in augustus mogelijk te maken zijn eind januari alle mogelijke ingangen van broed- en verblijfplaatsen (gierzwaluw, huismus, vleermuizen) van de 24 woningen (noordoostelijke helft van de te renoveren buurt)  dichtgepurd of afgesloten met gaaswerk en stukken hout. ( Klik voor vergroting).

 

 

 

De voorziene timing was niet optimaal. Broedseizoen 2019 zou voor de hele wijk verloren gaan. Na overleg met bouwer BAM, woningbouwcorporatie Portaal en de ecoloog van Aveco de Bondt is besloten om eerst alleen bij de woningen in de noordwestelijke helft de nest- en verblijfsingangen van mussen, gierzwaluwen en vleermuizen af te sluiten. In de zuidoostelijke helft (met de meeste gierzwaluwnesten, minimaal 14), waar in oktober met de verbouw zou worden begonnen, zijn dan geen afsluitingen nodig. Daar kan dus in 2019 nog normaal gebroed worden (afgezien van de extra druk van dakloos geworden broedvogels uit de andere helft).

 

 

De afdichtingen van broed en verblijfplaatsen (pur, hout, vides) werden 18-20 juni weer weggehaald, nadat eind mei het renovatieplan door de bewoners werd weggestemd.

 

We hebben via de dienst doende ecoloog bij BAM erop aangedrongen dat de oorspronkelijke nesten weer beschikbaar moeten komen, zoals de gedragscode vereist bij annuleren van een project. Ik kon mee in het bakje om te adviseren / informeren bij het herstel van de nestingang bij een bekend nest  Dat ging goed. Vervolgens is nogmaals bij de huizen langs gegaan die eerder minder goed werden opgeschoond. Het ziet er nu voor het oog weer redelijk uit en de meeste nestplaatsen lijken weer bereikbaar, in ieder geval de 11 bekende nestplekken die allemaal bij het einde van de dakgoot zaten, Daar zijn de holtes nu goed leeg gemaakt.

 

 

 

 

 

 

Kolonieherstel van start

Er was vrijwel direct effect van de "heropening": op P.C. Hooftstraat 18 zagen we al op 24 juni een invlieger naar binnen gaan.  Deze broedplaats was nog niet bekend maar waarschijnlijk al jaren in gebruik (ook einde dakgoot, met als alle andere 11). Bangers waren bezig ook andere weer beschikbaar gekomen nestplaatsen te controleren en mogelijk te bezetten. Voor broeden is het dit jaar te laat maar volgend jaar komen de daklozen en 1e /2e jaars pubers terug om oude plekken opnieuw te bezetten.

Diverse paartjes zijn al verhuisd naar de andere, niet dicht gepurde helft van de wijk of verder weg. Er zijn al een stuk of vijf (zeer waarschijnlijk) nieuwe invliegopeningen gevonden, o.a. aan de overkant van de buurt op PC.Hooftstraat 15 en 17. Maar we weten ook dat veel broeders (en begeleidende 1e en 2e jaars zoekvogels) volgend jaar opnieuw zullen zoeken naar de oude broedruimtes. Het zijn taaie beestje, maar dat dit seizoen door klimaatneutraal een stressseizoen met slachtoffers was, moge duidelijk zijn.

 

Op 16 april werden tien tijdelijke nestkasten aan de kopgevels van J. Catsstraat 5 en 17 en R. Visscherstraat 7 opgehangen. Ze zijn hoogstwaarschijnlijk niet bezet geraakt. Niet verwonderlijk; de vogels kennen dit nesttype niet en zoeken er niet naar zolang er nog 'natuurlijke' broedplaatsen beschikbaar zijn.

 

Twee tijdelijke kasten aan J. Catsstraat 5. De ingang zit aan de onderkant. Dat past bij de invliegrichting van de gierzwaluwen naar nesten achter de kantpannen. Maar ze zijn ongeschikt voor gierzwaluwen. Er zit geen voorgevormde nestvorm in de kast, geen opstaande rand rond het invlieggat en er is geen nestmateriaal (gedroogd gras, veertjes) ingebracht. Daardoor kunnen eieren al bij een paar vleugelslagen naar buiten rollen en zeker bij regelmatig voorkomende gevechten met indringers.

 

 

Nestkast bezet

Op 6 april 2018 werd ik gebeld door Yvonne Boshuis op Jacob Catsstraat 9 met de vraag of er een nestkast opgehangen kan worden. Ze had geluk, want ik had er nog eentje op voorraad.

 

Nestkast J. Catsstraat 9 (achterkant), model Voordorp. In 2018 bezet door een slapend, niet broedend paartje en in 2019 minstens een eitje, maar dat viel uit de kast, wellicht door een gevecht met een (dakloos geworden ?) indringer.

 

 

 

 

 

Gelijk maar op bezoek geweest en in de namiddag was de kast al opgehangen. Ze woont middenin de grote kolonie van de Dichtersbuurt wat de kans op bezetting groot maakt. En inderdaad, begin juli werden al de eerste invliegers genoteerd en eind mei 2019 bleek dat er een paartje was teruggekomen om te broeden. Helaas werd op 18 juni onder de kast een kapot eitje gevonden. En op 18 juli lagen er twee eitjes onder de kast. Er is veel onrust in de kolonie met dakloze broeders en jonge vogels die op zoek zijn naar een nieuwe plek. Waarschijnlijk is er een gevecht in de kast geweest waarbij een eitje per ongeluk (1e keer) of expres door een indringer (2e keer) uit de kast is gewerkt.

 

In 2019 zag buurman en duivenhouder Wim al op 13 april (de 15e waarneming in Nederland) een gierzwaluw twee maal langs de kast vliegen, zie: De eerste 2019 van Maarssen.

 

Schilderswijk / Dichtersbuurt is eigenlijk de enig overgebleven kolonie van enig formaat in het dorp. Op mooie zomeravonden vliegen er wel 150 gierzwaluwen in  een verzamelgroep boven de wijk. Elders in Maarssen wordt alleen nog zeer verspreid genesteld met meestal maar een enkel en soms een paar nesten per gebouw (zie inzoombaar kaartje met nestadressen). Deze broedplaatsen zijn kwetsbaar. Als beide partners niet terugkomen na het winterverblijf in Afrika zijn er geen of te weinig kolonievogels die de plek kennen en het nest overnemen. (Als er maar een partner terugkomt vindt die snel een nieuwe).

 

 

Renovatieproject Karel Doormanplein e.o.

 

De renovatie van 73 woningen (o.a. dak- en spouwmuurisolatie) van woningbouwcorporatie Portaal is in augustus 2019 bijna afgerond. De provincie heeft in een beschikking aangegeven hoe er met broed- en verblijfplaatsen van huismussen, vleermuizen en gierzwaluwen moet worden omgegaan. We wisten niet dat hier gierzwaluwen nestelen maar de ecoloog heeft op Klokjeslaan 42 een nest gevonden. Maar er zijn er zeer waarschijnlijk meer zoals op M.H. Trompstraat 1 (linker kant, 5e kantpan van boven)) en Karel Doormanplein 1 en 5, zo bleek inmiddels uit informatie van bewoners (en bevestigd door het aantal vogels dat boven de buurt vliegt).

Eind 2018 zijn de broed- en verblijfplaatsen ontoegankelijk gemaakt met pur of netten in de kantpankieren, spleten, langs dakgoten en over schoorstenen.

 

Kopgevel met 2 huismuskasten,

twee vleermuiskasten en

gaas/pur-afdichtingen langs kantpannen en schoorsteen.

 

Er zijn op kopgevels zes nestkasten voor de huismus geplaatst en 48 vleermuisverblijven. Ter compensatie van het verlies van de broedplaats van een gierzwaluw op Klokjeslaan 42 zijn daar eind mei vijf neststenen in de kopgevel geplaatst. Deze gevel is echter gericht op het zuidwesten en is dus niet geschikt vanwege te grote kans op oververhitting door zonbestraling (uitdrogende eieren, dode jongen, te vroeg uitvliegende jongen).

We hebben de uitvoerder, opdrachtgever Portaal en de provincie op de fout gewezen en alternatieve plekken (Karel Doormanplein 1 of 5) voorgesteld. De provincie was in principe akkoord met een wijziging maar Portaal bleek niet bereid om een verzoek tot afwijking bij de provincie te doen. Ze zijn inmiddels geplaatst (juni 2019) en we moeten nu maar hopen dat ze niet bezet raken.

 

Op Karel Doormanplein 1 was een betere plek geweest want daar zat volgens de bewoners een nest, links 5e pan van boven. Of op nr. 5 waar volgens een bewoner ook een gierzwaluwnest zat. Daar zijn twee inbouwkasten voor de huismus ingemetseld.

 

 

 

Vijf gierzwaluwneststenen (zichtbaar model Vivara) M.H. Trompstraat 20.

Bij de pijl zijn openingen overgebleven waar vogels zouden kunnen gaan nestelen tussen pannen en isolatie maar daar wordt het veel te heet. Eind september zijn ze (48 stuks op 24 kopgevels) alsnog dichtgemaakt.

 

We konden de aanwezigheid van oude nesten helaas niet controleren want bouwer Trebbe bv stond niet toe om even te kijken bij de verwijdering van de pannen.

 

Nieuwe nestkasten of neststenen vlakbij een bestaand of verdwenen nest maken een veel grotere kans op bezetting omdat broed- of zoekvogels vooral vlak in de buurt van verdwenen nesten (of nabij andere, nog bestaande nesten) zoeken.

 

 

Klokjeslaan 42, mei 2019

 

Sinds 23 april stond er een steiger en half mei gingen de pannen er af. De hier broedende gierzwaluw trof een dichtgepurde nestingang aan. Volgens de voorschriften in de ontheffing mocht aan deze woning niet gewerkt worden tijdens het broedseizoen ("globaal van half april tot half augustus)".

 

Gierzwaluwen zijn zeer fanatiek om weer bij hun nest te komen, ze blijven er wekenlang mee bezig. Het zou niet de eerste keer zijn dat ze zich doodvliegen tegen een steigerpaal, in een afdichtnet of bij een dichtgepurde ingang.

 

 

Verhuisstress

Het valt bewoners deze zomer op dat de vogels ook overdag door de wijk vliegen, op zoek naar verdwenen broedplaatsen. Normaal zijn ze overdag, zeker in de middag, ver weg om voedsel te zoeken. Hetzelfde zien we overigens in de Dichterswijk en Schilderskwartier. Het geeft een behoorlijk chaotisch beeld van 'wanhopige' vogels die de hele dag op zoek zijn  naar een plek om te broeden. Die is snel nodig want jongen groot brengen vergt twee maand en begin augustus moeten ze uiterlijk terug naar zuidelijk Afrika.

 

Projectpagina van Portaal: Karel Doormanplein e.o.

Beschikking Wet natuurbescherming met voorwaarden van provincie Utrecht (.pdf): Karel Doormanplein e.o. 21 augustus 2018. (Kies: externe bijlage)

 

 

Renovatie Schildersbuurt, 2011

 

Aan de gevels van Johannes Vermeerstraat 28 en Jan Steenstraat 14 troffen we tijdens de excursie op 20-5-2016 vier nestkasten voor gierzwaluwen aan. In 2019 bleek de rechterkast op de Jan Steenstraat 14 door een gierzwaluw bezet, daarvoor niet een (d.w.z. niet opgemerkt vanaf 2016). Drie van de vier kasten huisvestten in 2019 een paartje huismus.

 

Nestingang achter nokpan bij Jan Steenstraat 14 en twee gierzwaluwnestkasten. In 2019 links bezet door een huismus en rechts een gierzwaluw. Bij de pijl nestelt een gierzwaluw bij de nokpan.

 

De kasten zijn opgehangen in het kader van een ingrijpende renovatie en sloop van een aantal huizenblokken in 2011-2012. Daarbij zijn waarschijnlijk veel broedplaatsen onder kantpannen verloren gegaan.

De kasten hangen op de verkeerde gevels (west en zuid) zodat het er binnen veel te warm kan worden. Ze moeten tegen gevels op de noordelijke richtingen hangen, op ander richtingen alleen onder een (brede!) dakgoot of dakoverstek.

De kans op bezetting zou groter zijn geweest als ze vlakbij de oude nestingangen bij de kantpannen geplaatst waren. Alleen bij Jan Steenstraat 14 hebben ze onder de nieuwe nokpan (zie pijl op foto) opnieuw een broedplaats weten te vinden. Zou goed zijn eens te controleren of hier (en in de kasten) jongen groot worden gebracht want het zijn nu geÔsoleerde daken waar het achter pannen veel te heet wordt.

 

Vleermuizen

Op diverse kopgevels van gerenoveerde blokken zijn verder ter compensatie van verblijfplaatsenverlies ook 12 vleermuiskasten in de spouw geplaatst (J. Vermeerstr. 14, J. Steenstr. 12 en J. van Ruysdaelstr. 1 en 2).  De vleermuizenwerkgroep van IVN-Vechtplassen onderzocht  de bezetting maar ze worden waarschijnlijk niet gebruikt. Bij Vermeerstraat 14 zitten ze zeer waarschijnlijk weer onder de kantpannen (gewone dwergvleermuis). In 2015 is daar een vleermuis op de slaapkamer gevonden. Ze vliegen er op zomeravonden 's avonds vanaf rond het huis en door de straat.

 

 

Jongen strandden op zolder Herengracht 22

 

Op 18 en 19 juli 2017 (en ook in een aantal jaren daarvoor) vonden de bewoners twee jonge gierzwaluwen op zolder. Het lijkt erop dat ze het nest onder de pannen verlieten omdat het er tijdens heet weer te warm wordt. Maar het kan ook zijn dat ze bij de kruip- en vliegoefeningen achter het dakbeschot verdwaald zijn geraakt. We zijn op zoek gegaan naar de nestplaats maar die werd in 2017 niet gevonden. Maar begin juli 2018 was het raak. De vogels gaan naar binnen onder het lood van de rechter schoorsteen aan de grachtkant. Het nest zit nooit verder dan een of twee pannen naast de vliegingang. Op zolder werd de oorzaak van de zolderlandingen snel duidelijk: de timmerman die het dakbeschot heeft aangelegd gebruikte voor de laatste plaat bij de schoorsteen een iets te kort stuk zodat er een spleet van ruim 10 cm open bleef waar de gierzwaluwen door naar binnen konden komen. Het gat is gedicht en dit jaar werden er geen jongen meer op zolder gevonden.

 

De twee zolderjongen waren waarschijnlijk redelijk volgroeid (maar ook voldoende ?) want zijn uit zichzelf weggevlogen. Ze moeten topfit zijn want gaan direct op weg naar de overwinteringsgebieden in zuidelijk Afrika en vliegen dan twee tot drie jaar onafgebroken door, dag en nacht.

Opvang gestrande (jonge) gierzwaluwen.

 

 

Broedplaatsen Maarssenbroek

 

Er zijn in 2016 zeven broedplaatsen (invliegende vogels) gevonden en in 2018 drie. In 2017 is er niet gezocht. De wijk wordt waarschijnlijk nog niet zo lang gekoloniseerd. Een bewoner meldde dat het nest op Fazantenkamp 821 er minimaal vijf jaar zit. Er zijn waarschijnlijk wel wat meer broedplaatsen. ' s Avonds vliegen er 40-50 vogels boven de wijk (2016) en in 2018 rond de 70 in een hoge verzamelvlucht. Dat wijst op ca. 15 - 20 nesten. (Er is nog veel onzekerheid over de verhouding tussen aantallen in verzamelvluchten en aantal nesten). In andere wijken dan Fazanten- en Reigerskamp zijn nog geen nesten gevonden en ook geen nestindicerend gedrag (lage giervluchten langs dakgoten e.d.)

 

Ze gaan allemaal van onderen invliegend nabij de regenpijp achter de dakgoot naar binnen om (zeer waarschijnlijk) op de muurplaat te nestelen. Er zijn in Maarssenbroek vele honderden van dit type nestplaatsen beschikbaar.

 

Ontdekt in 2018

Reigerskamp 816

Reigerskamp 862

Reigerskamp 883

 

Ontdekt in 2016

Reigerskamp 315

Fazantenkamp 790

Fazantenkamp 815

Fazantenkamp 820

Fazantenkamp 821, nestkast niet bezet

Fazantenkamp 861

Fazantenkamp 881

 

Gierzwaluwwaarnemingen Maarssenbroek 2019 en eerder

Klik op blauwe rondje voor de waarnemingsregel voor details

 

Kaart nestadressen Maarssenbroek (inzoombaar)

 

Broedseizoen 2019

 

Update 22 mei 2019

Op 26 april zagen we de eerste drie gierzwaluwen van het dorp boven de kleine kolonie aan de Kennedylaan. Op Koningsdag 27 april verschenen 's avonds om 20.30 de eerste vijf gierzwaluwen boven de kolonie Dichterswijk / Schilderskwartier. Al vrij snel zagen we er twee proberen om in de weggerenoveerde nestplaatsen aan G. Terborchstraat 7 en 57 en Dr. Arienslaan 48 , 60 en 110 te komen. Op 28 april dezelfde procedure opnieuw bij G. Terborchstraat 7.  Op 29 april werd maar liefst 38 keer achtereen geprobeerd in te vliegen maar ook 38 keer werd het hoofd gestoten. Akelig om te zien. Om 21.25 werd het te donker en vloog de vogel weg. In 10  van de 34 nestkasten aan de drie kopgevels nestelen spreeuwen met jongen die rond 20 mei uitvlogen.

 

Op 30 april de eerste schermutselingen tussen nestelende spreeuwen en gierzwaluwen op G. Terborchstraat 57. De gierzwaluw werd bij het afvallen na de vijfde invliegpoging minstens 150 meter lang, heel close op 50 cm afstand, achtervolgd door een spreeuw uit nestkast 6. De spreeuw vloog net zo snel als de gierzwaluw ! Deze procedures herhalen zich al wekenlang (spreeuwen zitten op wacht op het dak of steken hun scherpe snavel uit de nestkastopening) bij de drie kopgevels met nestkasten. Bij de andere drie met verdwenen nesten maar geen nestkasten, wordt ook al wekenlang naar de verdwenen nesten gezocht. Elke avond knallen ze onophoudelijk tegen de metalen plank onder de kantpannen. In de Dichterswijk gebeurt hetzelfde bij de minstens 12 dichtgepurde nesten, in afwachting van de mogelijke renovatie in augustus.

 

Op 7 mei zagen we op de Kennedylaan 9 de eerste invlieger van het dorp naar het nest achter de nokpan.

 

Op 12 mei werd duidelijk dat de eerste van 60 nestkasten in Schilderskwartier bezet was door een paartje gierzwaluw; Dr, Arienslaan 48, kast 12, rechts onder.

 

In het dorp hangen nu 86 gierzwaluwnestkasten, zie tabel nestkastenbezetting.

 

Zie dit nieuwsbericht over de behoorlijk vertraagde aankomst en vroeg vertrek dit jaar.

 

 

Broedseizoen 2018

 

Vertraagde aankomst

Tijdens een extreem warme periode (vier dagwarmte records) en zuidenwind van 19 t/m 22 april was er een versterkte intocht van gierzwaluwen en in Maarssen werden de eerste vier vogels boven de kolonie in de Dichtersbuurt gespot op 21 april. Om 21 u. werd de eerste invlieger naar een nestplaats gezien, op Kennedylaan nr. 4. Deze broedplaats was nog niet bekend. Maar daarna stagneerde de intocht en was er sprake van een vertraging in de hereniging van veel paartjes van een week of twee. De eerst aangekomen vogels gingen op zoek naar een nieuwe partner waardoor er veel vechtpartijen ontstonden toen de partner alsnog binnenkwam. Meer hierover op de Nieuwspagina 2018- late aankomst .

 

Bekijk hier alle gierzwaluwwaarnemingen 2018 in Maarssen (voormalige gemeente)

 

Broedseizoen 2017

 

Op 29 april werden de eerste broedvogels van Maarssen-dorp gezien boven de kolonie van de dichterswijk. Yvonne Boshuis aan de Jacob Catsstraat zag drie vogels laag over het binnenterrein vliegen en een aantal wat hoger boven de wijk. Op diezelfde dag zag ik er drie wat hoger langsvliegen over de Staatsliedenbuurt. Eentje maakte het V-teken. Beide vleugels worden daarbij even stil gehouden, schuin omhoog stekend. Het wordt altijd gedaan met een andere vogel in de nabijheid. Vermoed wordt dat het een contactsignaal is naar een andere vogel dat duidt op een plaatselijke broedvogel. Het betekent mogelijk iets als: "volg mij, ik heb een broedplaats".

 

Vanaf 15 april kwamen er op waarneming.nl opeens tientallen meldingen van gierzwaluwen binnen. Een vrij plotselinge intocht. Op 18 april werd de eerste in onze omgeving, in de Molenpolder, gesignaleerd.

Bekijk hier alle waarnemingen in NL van 2017.

 

Nestkast Maarssenbroek.

Op Fazantenkamp 821, waar we vorig jaar in de buurt zeven nesten vonden, is onder de goot een nestkast type Zeist opgehangen door de bewoner.

 

 

Broedseizoen 2016

 

Op 30 april verschenen de eerste vier broedvogels boven het dorp. Eerst hoog maar later ook op dakgoothoogte in de buurt van Diependaalsedijk 40-46. Ze zijn er weer, het seizoen is begonnen !

 

Het aantal neemt geleidelijk toe en op 8 mei is er een (voorlopig) maximum van 25 stuks (tegelijkertijd te zien) boven de kolonie nabij Dr. AriŽnslaan 48 en 60. Daar zitten minstens zes nesten vrij dicht bij elkaar.

 

Op 4 mei vond ik ' s avonds de eerste broedplaats op Kuyperstraat 29 achter een kantpan, zie de melding op http://waarneming.nl/.

 

Rond 17 mei werden de eerste niet-broedvogels (1, 2 en 3-jarigen zonder nest) gesignaleerd. Die scheuren in "bendes", samen met de broedvogels, langs de dakranden en gevels waar de nesten zitten. Dat noemen we "giervluchten". Ze loeren naar de broedvogels die in hun nest schieten en proberen in de buurt een eigen plek te vinden of soms om die van een broedvogel in te pikken. Ze haken aan bij de nestingang, klappen op een dakpan of tegen een muur onder de dakgoot, laten zich weer vallen en vliegen luid schreeuwend verder. Deze "bangers" (op de deur kloppers) geven dus info over de locatie van nestplaatsen. Volg de "bangers" en je vindt de nesten.

Begin juli zagen we ' s avonds de eerste hoge "verzamelvluchten" boven de kolonies van rond de 30-50 vogels. Ze zweven dan wat rond, pikken insecten op en duiken dan weer naar beneden om langs de broedpanden te scheuren of jongen te voeren.

 

Het seizoenshoogtepunt lag rond 20 juli met verzamelvluchten in de avonduren van wel 80 vogels boven de grootste kolonie van het dorp in de dichterswijk. Maar toen was het ook snel gebeurd. Op 24 juli waren er nog 12 en sinds de 26e is er geen vogel meer te bekennen. In Maarssenbroek was het patroon ongeveer gelijk. Op de 21e nog 30-40 stuks boven de Fazantenkamp en op de 24e nog maar 15. Het aantal giervluchten en invliegers was al een week of twee sterk aan het verminderen.

 

Voor degenen die deze zomer weer naar de nesten hebben gezocht is het tijd om de administratie te verzorgen, rapporten te schrijven en mogelijk wat te doen aan het behoud van de nesten. Op waarneming.nl werden er 316 gemeld, zie details bezette nesten 2016. Vanaf half april zullen weer duizenden met bewondering naar de eerste terugkeerders uitkijken en genieten van de zomerse capriolen.

 

+++++++++++++++

 

Jaap Langenbach

jaaplangenbach@ziggo.nl

Kemperstraat 8 3601 WK Maarssen

06 -3849 7474

https://twitter.com/ApusNL

  Begin pagina