Andere gierzwaluwpagina's

  98 andere gierzwaluwsoorten    Bescherming    Broedvogelstand  

  Camerabewaking  Fenologie     GBN   Gierzwaluwen, algemeen   Gierzwaluw, Friesland    Gierzwaluw Woudsend  Kunstnesten    Leefwijze     Lokgeluiden   Nachtvliegen   Nesten zoeken    Nestkasten Woudsend   Nieuws 2018   Opvang    Tellingen Trekroute/geo-locators Webcams   Weblinks    Werkgroepen

 

Gierzwaluwen Maarssen en Maarssenbroek

 

 

Jaap Langenbach

jaaplangenbach@ziggo.nl

Kemperstraat 8

3601 WK Maarssen

06 - 3849 7474

 

Van 2006 t/m 2015 bestudeerde ik de gierzwaluwen in Woudsend.  Sinds kerst 2015 woon ik in Maarssen-dorp en houd ze hier in de gaten.

 

De landelijke vereniging voor de gierzwaluw GBN (Gierzwaluw Bescherming Nederland) heeft een leuk boekje uitgegeven met de belangrijkste weetjes over de gierzwaluw op een rijtje. Hier als .pdf te downloaden.

Broedplaatsen zoeken

Om broedplaatsen te kunnen beschermen moeten we weten waar ze zitten. Tips en trucs voor nesten zoeken

 

Bewoners van broedpanden krijgen deze info-folder in de bus.

Wilt u helpen of weet u meer?  Neem dan even contact met me op : jaaplangenbach@ziggo.nl 

 

Broedseizoen in nestkast samengevat in fraai filmpje van 7 minuten.

 

Broedplaatsen Maarssen, 72 stuks gevonden

 

Nestkast Catsstraat bezet

 

Op 6 april 2017 werd ik gebeld door Yvonne Boshuis op Jacob Catsstraat 9 met de vraag of er een nestkast opgehangen kan worden. Ze had geluk, want ik had er nog eentje op voorraad (model Voordorp). Gelijk maar op bezoek geweest en in de namiddag was de kast al opgehangen want de plek leek zeer geschikt. Dichtbij de nesten van de buren. Ze woont middenin de grote kolonie van de Dichtersbuurt (met minstens 20 nesten). Dus een redelijke kans op spoedige bezetting.

Begin juli 2018 werden de eerste invliegers genoteerd, dus goede kans dat een paartje wordt gevormd dat de kast bezet gaat houden (' s nachts er in slapen) en dat in 2019 terugkomt om te broeden.

 

De buurt gaat gerenoveerd worden, met name isolatie van het dak. Daarbij gaan dan misschien broedplaatsen verloren die vervangen moeten worden. De bezetting in deze nestkast laat zien dat dat misschien vrij makkelijk gaat door netkasten tegen de kopgevels, bij de huidige broedplaatsen, te hangen.

 

De giertjes krijgen het trouwens extra moeilijk in deze buurt want ook de nabije huizenblokken van Portaal aan de Dr. Arienslaan worden gerenoveerd. Een ecoloog is al bezig om de nesten van de gierzwaluw in kaart te brengen. Dr. AriŽnslaan / G. Terborstr. / Dichterswijk is verreweg de grootste kolonie van het dorp. Op mooie zomeravonden vliegen er meer dan honderd giertjes boven de wijk.

 

 

Nestadressenlijst

 

In de lijst met nestadressen gevonden in 2016 staat achter het huisnummer tussen haakjes het totaal aantal nesten op dit adres, inclusief de nesten die daar na 2016 zijn gevonden.

 

Met * gemerkte nesten zijn ook in 2017 bezet gevonden en met * ook in 2018. * = nesten achter kantpannen.

 

Een gierzwaluwnest is in principe elk jaar opnieuw bezet, tenzij het verdwenen is of ontoegankelijk gemaakt / geworden. Mocht een van de twee partners niet terugkeren na het winterverblijf in Afrika dan vindt de overblijver snel een nieuwe. Mochten beiden niet terugkeren dan wordt het nest bezet door niet-broeders van de kolonie, zoals 1e en 2e jaars vogels en eventueel dakloos geraakten. Die kennen alle nestplekken van "de buurt". We zoeken dus ieder jaar vooral naar nieuwe broedplaatsen, want het kost veel tijd.

 

Kaart nestadressen Maarssen-dorp (inzoombaar).

Paars is gevonden in 2016, geel in 2017en rood in 2018.

 

Gevonden in 2018

Binnenweg 27a, linksboven bij dakkapel.

Binnenweg 27b, naast dakkapel.

Binnenweg 38a, linksboven bij rechter dakkapel.

Brederostraat 22 * rechter deel kopgevel, 2e/4e pan van boven en rechts onderaan bij dakgoot.

Emmastraat 50, daklijst boven, 3e pan van links.

Gerard Terborchstraat 7 *, kopgevel links, 2e pan van onderen.

Gerard Terborchstraat 27 *, kopgevel links, 4e pan van boven.

Herengracht 22, lood onder rechter schoorsteen. In 2017 jong op zolder.

Jacob Catstr. 7 *, 2 stuks, kopgevel links en rechts onderaan bij dakgoot.

Jacob Catsstr. 9, nestkast achterkant.

Julianaweg 18, linksboven bij dakkapel aan straatkant.

Kennedylaan 4 *, nok 21-4, 1e invlieger van 2018, opnieuw 11-7.

Kuyperstraat 29 *, nokpan.

Rembrandtsingel 45 * , nokpan van de bijbouw rechts.

Roemer Visscherstraat 16 , achter bij zwarte uitlaat

Vechtensteinlaan 24 *, links, achter kantpan kopgevel.

Vechtensteinlaan 26 *, kopgevel rechts, 3e pan van boven

Willem v.d. Veldestraat 1 * , nokpan.

 

Gevonden in 2017

Met * gemerkte adressen zijn ook bezet gevonden in 2018.

Brederostraat 28 *, kopgevel linksonder bij dakgoot *

Constantijn Huygensstraat 11 *, kopgevel, links onderaan bij dakgoot

Herengracht 22, jong gevonden op zolder.

Kennedylaan 7 *, kantpan bij nok links

Kennedylaan 9 *, nok links

Maarsseveensevaart 38, achter windveer bij nok vooraan, rechts

Schippersgracht 23, onder daklijst

 

Zandweg Oostwaard:

Blesenlaan 1 *, kopgevel links, 2e kantpan van boven.

 

Gevonden in 2016

Met * gemerkte nesten zijn ook in 2017 bezet gevonden en met * ook in 2018.

Brederostraat 22  (3) *, kopgevel rechts, onderaan bij dakgoot en in 2018 kopgevel links, onderaan bij dakgoot en rechts 2e en 4e (zelfde?) pan van boven.

Brederostraat 26  (1) *, rechtsonder bij dakgoot

Brederostraat 32  (1) *, linksonder bij dakgoot

Burg. Jhr. Strick v. Linschotenstraat 23  (1), rechtsboven  bij dakkapel

Burg. Jhr. Strick v. Linschotenstraat 46  (1), rechtsboven  bij dakkapel

Burg. Jhr. Strick v. Linschotenstraat 48  (1), linksboven  bij dakkapel

Constantijn Huygensstraat 11 (2) *, kopgevel rechts (2016) en links (2017) onderaan bij dakgoot.

Dr. AriŽnslaan 24  (1) *, kopgevel linker deel, 2e kantpan van boven

Dr. AriŽnslaan 48  (4) *, links 1e, 7e, 13e pan van boven, rechts 1/2 e p.v.b.*

Dr. AriŽnslaan 60  (2) *, rechts 4e pan van boven en links 6e pan van boven..

Dr. AriŽnslaan 110  (1) * kopgevel links, 5e pan van boven

Frans van Mierisstraat 6  (1) * Nokpan, rechts

Gaslaan 12 (1), naast dakkapel rechts. In 2018 een 2e meer naar achteren?

Gerard Terborchstraat 7 (3) *, rechts: 2e pan van onderen, links: 1e pan van boven * en in 2018 2e pan van onderen.

Gerard Terborchstraat 57  (1) *, links, 5e pan van boven *

Jacob Catsstraat 1  (1) *, links op kopgevel, 6e pan van onderen

Jacob Catsstraat 5  (2) *, kopgevel, links, onderaan bij dakgoot en kantpan halverwege, 6e pan van boven

Jacob Catsstraat 17  (2) *, kopgevel links- en rechtsonder bij dakgoot

Jan Steenstraat 14  (1) * Nokpan  * *

Julianaweg 18  (2), daklijst van plat dak, zijkant rechts en in 2018 linksboven bij dakkapel aan straatkant.

Julianaweg 26  (1), rechts naast dakkapel achter huis. *

Kuyperstraat 11  (1) *, kopgevel rechter deel, 2e kantpan van boven

Kuyperstraat 29 (2) *, kopgevel links, 7e pan van onderen * * en in 2018 de nokpan.

Langegracht 27  (1), rechts-boven bij dakraam op linker dakvlak

Langegracht 30  (1), linksboven bij dakkapel *

Maarsseveensevaart 32  (1), linksonder dakraam linker dakvlak *

Nassaustraat 70a (1), onder loodslab rechtsonder schoorsteen

Nassaustraat 151 (3), links en rechts bij schoorsteen, schuur 2e p.v.b./12e p.v.l. *

P.C. Hooftstraat 18  (1) *, rechtsonder bij dakgoot

P.C. Hoofdstraat 34  (1), kopgevel links, onderaan bij dakgoot.

Raadhuisstraat 11c  (1), bovenaan dakkapel, links

Rembrandtsingel 6  (1) *, links 2e p.v.o., (nest is al minimaal 22 jaar bezet)

Rembrandtsingel 8  (1) *, kopgevel linker deel, 3e kantpan van onderen

Rembrandtsingel 45 (2) *, kopgevel links, 2e kantpan van onderen * en in 2018 de nokpan.

Roemer Visscherstraat 2  (1), rechtsonder schoorsteenlood

Roemer Visscherstraat 12  (1) *, kopgevel rechtsonder bij dakgoot

Roemer Visscherstraat 17  (2) *, linksonder en rechtsonder bij dakgoot

Verdilaan 3 (1) *, nokpan rechts.

 

Broedplaatsen Maarssenbroek 2016

 

Er zijn in 2016 zeven broedplaatsen gevonden, in 2018 drie. De wijk wordt waarschijnlijk nog niet zo lang gekoloniseerd. Maar een bewoner meldde dat het nest op Fazantenkamp 821 er minimaal al vijf jaar zit. Er zijn waarschijnlijk meer broedplaatsen want  ' s avonds vliegen er 40-50 vogels boven de wijk (2016) en in 2018 rond de 70 in een hoge verzamelvlucht. Ze gaan allemaal achter de dakgoot naar binnen om op de muurplaat te nestelen.

 

Ontdekt in 2018

Reigerskamp 816

Reigerskamp 862

Reigerskamp 883

 

Ontdekt in 2016

Reigerskamp 315

Fazantenkamp 790

Fazantenkamp 815

Fazantenkamp 820

Fazantenkamp 821

Fazantenkamp 861

Fazantenkamp 881

 

Kaart nestadressen Maarssenbroek (inzoombaar)

 

 

Natuurwaarnemingen

 

Alle gierzwaluwwaarnemingen in Maarssen t/m 2018

Idem in Maarssenbroek

Klik op blauwe rondje voor de waarnemingsregel voor details

 

Gierzwaluwnieuws 2018

 

Natuurwaarnemingen in Maarssen (voormalige gemeente)

 

Broedseizoen 2018

 

Tijdens een extreem warme periode (vier dagwarmte records) en zuidenwind van 19 t/m 22 april was er een versterkte intocht van gierzwaluwen en in Maarssen werden de eerste vier vogels boven de kolonie in de Dichtersbuurt gespot op 21 april. Om 21 u. werd de eerste invlieger naar een nestplaats gezien, op Kennedylaan nr. 4. Deze broedplaats was nog niet bekend.

 

Broedseizoen 2017

 

Op 29 april werden de eerste broedvogels van Maarssen-dorp gezien boven de kolonie van de dichterswijk. Yvonne Boshuis aan de Jacob Catsstraat zag drie vogels laag over de binnenterreinen vliegen en een aantal wat hoger boven de wijk. Op diezelfde dag zag ik er drie wat hoger langsvliegen over de Sttasliedenbuurt. Eentje maakte het V-teken (beide vleugels worden even stil gehouden, schuin omhoog stekend, een contactsignaal naar een andere vogel) wat duidt op een plaatselijke broedvogel.

 

Vanaf 15 april kwamen er op waarneming.nl opeens tientallen meldingen van gierzwaluwen binnen. Een vrij plotselinge intocht. Op 18 april werd de eerste in onze omgeving, in de Molenpolder, gesignaleerd.

Bekijk hier alle waarnemingen in NL van dit jaar.

 

 

Nestkast Maarssenbroek.

Op Fazantenkamp 821, waar we vorig jaar in de buurt zeven nesten vonden, is onder de goot een nestkast type Zeist opgehangen door de bewoner.

 

Jongen stranden op zolder Herengracht 22

Op 18 en 19 juli werden (net als vorig jaar) twee jonge gierzwaluwen op zolder gevonden. Het lijkt erop dat ze het nest onder de pannen verlaten hebben omdat het er tijdens heet weer te warm wordt. Op 19 juli werd het bijna 30 graden. Maar het kan ook zijn dat ze bij de vliegoefeningen achter het dakbeschot verdwaald zijn geraakt. We zijn op zoek gegaan naar de nestplaats om daar bouwkundig wat aan te veranderen maar die werd dit seizoen helaas nog niet gevonden. Maar begin juli 2018 vonden we de invliegopening, onder het lood van de rechter schoorsteen aan de grachtkant. Op zolder werd de oorzaak van de zolderlandingen snel duidelijk: de timmerman die het dakbeschot heeft aangelegd gebruikte voor de laatste plaat bij de schoorsteen een iets te kort stuk zodat er een spleet van ruim 10 cm open bleef waar de giertjes door naar binnen zijn gekomen. Mogelijk op de vlucht voor te grote hitte op de broedplaats of verdwaald bij het rondscharrelen.

 

De twee zolderjongen waren waarschijnlijk redelijk volgroeid (maar ook voldoende ?) want zijn uit zichzelf weggevlogen. Ze moeten topfit zijn want gaan direct op weg naar de overwinteringsgebieden in zuidelijk Afrika.

Info over opvang van en omgang met gestrande en jonge gierzealuwen

 

Broedseizoen 2016

 

Op 30 april verschenen de eerste vier broedvogels boven het dorp. Eerst hoog maar later ook op dakgoothoogte in de buurt van Diependaalsedijk 40-46. Ze zijn er weer, het seizoen is begonnen !

 

Het aantal neemt geleidelijk toe en op 8 mei is er een (voorlopig) maximum van 25 stuks (tegelijkertijd te zien) boven de kolonie nabij Dr. AriŽnslaan 48 en 60. Daar zitten minstens zes nesten vrij dicht bij elkaar.

 

Op 4 mei vond ik ' s avonds de eerste broedplaats op Kuyperstraat 29 achter een kantpan, zie de melding op http://waarneming.nl/.

 

Rond 17 mei werden de eerste niet-broedvogels (1, 2 en 3-jarigen zonder nest) gesignaleerd. Die scheuren in "bendes", ook samen met de broedvogels, langs de dakranden en gevels waar de nesten zitten. Dat noemen we "giervluchten". Ze loeren naar de broedvogels die in hun nest schieten en proberen in de buurt een eigen plek te vinden of soms om die van een broedvogel in te pikken. Ze haken aan bij de nestingang, klappen op een dakpan of tegen een muur onder de dakgoot, laten zich weer vallen en vliegen luid schreeuwend verder. Deze "bangers" (op de deur kloppers) geven dus info over de locatie van nestplaatsen. Volg de "bangers" en vind de nesten.

Begin juli zagen we ' s avonds de eerste hoge "verzamelvluchten" boven de kolonies van rond de 30-50 vogels. Ze zweven dan wat rond, pikken insecten op en duiken dan weer naar beneden om langs de broedpanden te scheuren of jongen te voeren.

 

Het seizoenshoogtepunt lag rond 20 juli met verzamelvluchten in de avonduren van wel 80 vogels boven de grootste kolonie van het dorp in de dichterswijk. Maar toen was het ook snel gebeurd. Op 24 juli waren er nog 12 en sinds de 26e is er geen vogel meer te bekennen. In Maarssenbroek was het patroon ongeveer gelijk. Op de 21e nog 30-40 stuks boven de Fazantenkamp en op de 24e nog maar 15. Het aantal giervluchten en invliegers was al een week of twee sterk aan het verminderen.

 

Voor degenen die deze zomer weer naar de nesten hebben gezocht is het tijd om de administratie te verzorgen, rapporten te schrijven en mogelijk wat te doen aan het behoud van de nesten. Op waarneming.nl werden er 316 gemeld, zie details van 316 bezette nesten in 2016. Vanaf half april zullen weer duizenden met bewondering naar de eerste terugkeerders uitkijken en genieten van de zomerse capriolen.

 

 

 

==================

 

 

Kantpannesten

 

Zo'n 65% van de nesten in Maarssen-dorp zitten achter kantpannen zoals op de foto van Gerard Terborchstraat 7, bovenaan deze pagina.  Voordat kantpannen vervangen en/of recht gelegd worden moet dus goed nagegaan worden of er geen nesten achter zitten want die zijn jaarrond beschermd.

 

Spreeuwen weten deze nestruimtes ook te benutten. Soms pikken ze de nesten van de gierzwaluwen in. Omdat ze eerder met broeden beginnen ontstaan er vaak gevechten met de gierzwaluwen die later voor een "gekraakt" huis komen. De gierzwaluw wint meestal of broedt in hetzelfde nest nadat de spreeuwen zijn uitgevlogen. Soms ook wijzen de spreeuwen de weg voor de gierzwaluw die een paar pannen hoger of lager gaan nestelen.

 

Het is vrij eenvoudig om de ingang voor een kantpannest te behouden of te maken. Zaag  er een hoekje uit en klaar is Kees.

 

Specialisatie en "na-apen"

 

In de dichterswijk rond de Roemer Visscherstraat hebben de giertjes zich gespecialiseerd. Op 11 van de 13 tot nu toe gevonden nestplaatsen gaan ze bij de onderste pan, boven de dakgoot naar binnen. Bij eentje nestelen ze onder een kantpan halverwege de gevel en bij eentje onder het schoorsteenlood (hier is de plek onderaan bij de dakgoot links moeilijk bereikbaar door bomen !)

 

 

Kantpaningang bij dakgoot,

Jacob Catsstraat 17

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De nestzoekers kijken waar de broedvogels naar binnen gaan en komen zo ook zelf aan een dergelijk type broedplaats, hoewel er zeer waarschijnlijk ook ruimte is bij andere kantpannen en met name de nokpan. Er zijn in het wijkje totaal 12 woonblokken met 24 kopgevels en dus 48 nagenoeg identieke nestmogelijkheden onderaan bij de dakgoot. Vier zijn moeilijk bereikbaar door bomen. Nog 31 stuks vrij zou je zeggen. Geen tekort aan huisvestingsmogelijkheden, maar tekort aan giertjes. Of zouden die andere plekken toch net niet geschikt genoeg zijn? Of is er niet genoeg voedsel voor uitbreiding van het broedbestand ?

 

Kenmerken van de dertien "dakgootnesten":

Op gevel noordoost: 6 , op zuidwest: 4, op noordwest: 3, op zuidoost:1 .Zeven van de elf nesten bij de dakgoot zitten achter een gave kantpan en  vier achter een min of meer beschadigde / ingekorte pan.

 

Renovatie en nestkasten Schildersbuurt

 

Aan de gevels van Johannes Vermeerstraat 28 en Jan Steenstraat 14 troffen we tijdens de excursie op 20-5-2016 vier nestkasten voor gierzwaluwen aan. Er broeden geen gierzwaluwen maar wel huismussen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nestingang achter nokpan bij Jan Steenstraat 14 en twee gierzwaluwnestkasten waar huismussen in nestelen.

 

De kasten hangen op de verkeerde gevels (west en zuid) zodat het er binnen veel te warm kan worden. Ze moeten tegen gevels op de noordelijke richtingen hangen en liefst onder dakgoten of dakoverstekken. De kans op bezetting zou ook groter zijn geweest als ze vlakbij de oude nestingangen bij de kantpannen geplaatst waren.

De kasten zijn opgehangen in het kader van een ingrijpende renovatie en sloop van een aantal huizenblokken in 2011-2012. Daarbij zijn waarschijnlijk veel broedplaatsen onder kantpannen verloren gegaan. Maar bij Jan Steenstraat 14 hebben ze onder de nieuwe nokpan (zie pijl op foto) opnieuw een broedplaats weten te vinden.

 

Vleermuizen

Op diverse kopgevels van gerenoveerde blokken zijn verder ter compensatie van verblijfplaatsenverlies ook 12 vleermuiskasten in de spouw geplaatst (J. Vermeerstr. 14, J. Steenstr. 12 en J. van Ruysdaelstr. 1 en 2).  De vleermuizenwerkgroep van IVN-Vechtplassen onderzocht  de bezetting maar ze worden waarschijnlijk niet gebruikt. Bij Vermeerstraat 14 zitten ze zeer waarschijnlijk weer onder de kantpannen (gewone dwergvleermuis). In 2015 is daar een vleermuis boven op de slaapkamer gevonden.  Ze vliegen er 's avonds vanaf ca. 22.30 in ieder geval wel rond het huis en door de straat.

 

Conservatief

Gierzwaluwen zijn lastig in een ander soort nest te krijgen. Als ze kantpannen gewend waren blijven ze naar ruimtes onder kantpannen zoeken en weten een nestkast niet als broedplaats te herkennen, tenzij die vlakbij de oude nestplek hangt en liefst ook dezelfde invliegrichting vereist. Een oplossing voor nieuwe broedplaatsen die ver uit de buurt komen van verdwenen nesten is het afspelen van lokgeluiden van soortgenoten. Alles over kunstnesten en lokgeluiden op de kunstnestenpagina .