Meer Woudsend

Jaap Langenbach op: jaaplangenbach@ziggo.nl .

 

Sinds december 2015 woon ik in Maarssen,

Kemperstraat 8, 3601 WK 06-3849 7474

Huiszwaluwen van Woudsend

 

2008 - 2015

 

 

 

 

 

 

Fries: Wytgatswel of Melksturt

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015

Aantal nesten

181 185 197 201 111 107 105 96

Aantal nestadressen

50 46 47 51 40 39 39 39

Gemidd. aantal nesten per adres

3,9 4,1 4,2 3,9 2,8 2,7 2,6 2,5

Lijst met nestadressen

2015

   

 

11% minder huiszwaluwen in 2015

 

Vooral in de oudere wijk "Oer de Bręge" maar ook in de oude dorpskern is het huiszwaluwbestand weer verder achteruit gegaan. In nieuwbouwwijk het Skar verdubbelde het aantal, maar dat was toch niet genoeg om het verlies te compenseren. Ten opzichte van vorig jaar nam het totale aantal bezette nesten met 11% af tot 96. In 2010 en 2011 waren er nog rond de 200.

 

 

 

Per jaar, per wijk

 

2008

2009

2010

2011

2012 2013 2014 2015

Dorpskern

123

129

134

109

72 72 68 65

De Warren

    8

  11

  13

14

13 6 11 7

Oer de Bręge

  45

  42

  43

62

18 19 12 3

Het Skar

    5

    3

   7

16

8 10 14 21

TOTAAL

181

185

197

201

111 107 105 96

 

 

 

 

 

 

 

 

Over de oorzaak van de achteruitgang is weinig met zekerheid te zeggen. Alleen het verven van dakgoten en daklijsten kan genoemd worden. Dat gebeurde de afgelopen twee jaar op vrij grote schaal door Elkien. Door het weghalen van nestrestanten en een gladdere nieuwe verflaag is het misschien lastiger om weer een nieuw nest te bouwen.

De telling is op 27 juni gedaan, een week later dan vorig jaar. De beestjes waren dit jaar bijzonder laat, zelfs later dan de gierzwaluwen. Dat is de laatste acht jaar nog niet gebeurd. Soms blijkt dat in de loop van juli nog nieuwe nesten bezet raken maar dat bleek vorig jaar en ook dit jaar nauwelijks het geval te zijn.

Zie de tabel met nestadressen en nesten per adres 2008-2015.

 

Landelijk lichte vooruitgang

Het landelijke beeld is veel gunstiger dan voor Woudsend.

In 2012 was er weliswaar ook een afname (ca. 10%) maar daarna is weer sprake van een lichte toename. In 2013 een plus van 4% en in 2014 was dat + 2,4 %. In Friesland was de toename in 2014 zelfs 8,8% (Woudsend bleef in 2014 nagenoeg gelijk).

Artikel nieuwsbrief Sovon jan. 2015 met ook een mooi verspreidingskaartje voor Nederland.

 

Index Huiszwaluw t/m 2013, 1990=100

 

 

Meer over voorkomen bij: http://www.sovon.nl/nl/soort/10010 .

 

Stabiel in 2014

 

Dit jaar werden op 21-23 juni 104 bewoonde huiszwaluwnesten geteld, drie minder dan vorig jaar. Opmerkelijk was dit jaar dat de beestjes erg laat arriveerden, ongeveer gelijk met de gierzwaluwen. Normaal zijn ze 1-2 weken eerder. De effecten van schilderwerk aan diverse huizenblokken zijn duidelijk te merken. De zwaluwen hebben moeite om op de nieuwe verf weer houvast te vinden.

Zie de lijst met  Huiszwaluw Nestadressen 2014.

 

Weer minder nesten in 2013

 

Wat later dan normaal, in verband met het koude voorjaar en de late start van veel nestbouw, hebben we op 29 juni de bezetting van de huiszwaluwnesten geteld. Op 30 juli zijn een groot aantal adressen gecontroleerd op bijbouw en breuk. Helaas moet er na de dramatische terugval in 2012 opnieuw wat achteruitgang worden geconstateerd. Maar die deed zich alleen voor in de wijk De Warren. Vorig jaar waren er totaal 111 bezet, nu nog 106. Al met al betekent e.e.a. bijna een halvering sinds 2011.

 

Jaarverslag 2013 met alle nestadressen 2008-2013:

Huiszwaluwen Woudsend 2008-2013.docx .

 

Bijna halvering in 2012

 

14 augustus 2012

Het was een dramatisch slecht jaar voor de Huiszwaluw. Tijdens de eerste telronde, 25-26 juni, bleek dat het aantal bewoonde nesten minder dan de helft was van vorig jaar!  Er zijn gewoon veel minder vogels in de lucht.

Bij de tweede telling op 12 augustus bleek nog een kleine toename naar 111 nesten, maar ook dat is nog maar een schamele 54 % van vorig jaar .

Ook het aantal adressen waar genesteld werd, daalde fors van 51 naar 40. Op slechts twee adressen (met totaal 16 nesten) was de oorzaak duidelijk dat ze waren weggehaald in het kader van "schone gevel gewenst" en schilderwerk. Maar elders bleken afgebroken of beschadigde nesten niet meer gerepareerd. Op Vosseleane 39 (Nagelhout) verdween bijna een complete kolonie met vorig jaar nog 14 bewoonde nesten en nu maar 2. We zagen ook nauwelijks vogels bezig met herstel of nieuwbouw en velen valt op dat het stil is rond de kolonies.

 

De achteruitgang was nagenoeg even sterk in alle vier deelgebieden van het dorp, maar vooral "heftig" bij de 60-er jaren huizen van "Oer de Bręge" en in nieuwbouwwijk Het Skar. Op slechts 1 adres (Brandsmastrjitte 6) nam het aantal toe en er werden maar twee eerder verlaten adressen opnieuw in gebruik genomen.

 

Meer info: Jaarverslag en Nestadressenlijst Huiszwaluw 2008-2012.

We horen het graag als uw adres ontbreekt in de lijst:  mailto: jaaplangenbach@ziggo.nl

 

 

Stabiel in 2011

In 2011 telden we 201 bewoonde huiszwaluwnesten in Woudsend, 4 meer dan vorig jaar. Er was wel een opmerkelijke verschuiving van de oude Dorpskern (20% minder !) naar nieuwbouwwijk Het Skar (van 7 naar 16 nesten) en "Oer de Bręge" (van 43 naar 62 nesten).

 

Vooruit in 2010

21 juli 2010

De stand ging met 7 % vooruit naar 197 bewoonde nesten op 47 adressen. Er zijn weinig problemen met nestvernieling vernomen. De schilder haalde wel wat weg en op minimaal twee adressen zijn (buiten het broedseizoen) nesten weggestoken.

De "kampioenslocatie" is Yndyksterleane 7 met 23 bewoonde nesten (en 7 kunstnesten die vooral door mussen en mezen worden benut, om te nestelen of  's nachts in te slapen), zie foto hieronder.

 

 

Typische Woudsend-kolonie met 23 nesten aan voor-, zij- en achterkant van 2-onder-1 kap woning. 85% van de 200 nesten bevindt zich op dit type huis.  (Klik voor vergroting).

 

De "kolonisatie" van nieuwbouwwijk Het Skar gaat nog wat moeizaam. De indruk is dat bewoners hun nieuwe huizen graag "netjes" hebben en sommigen verwijderen de nesten. Maar na wat mislukte bouwerij aan De Wrins (nog maar twee nesten) worden nu hoopvolle pogingen gedaan aan de Folkertsgręft met al vijf bewoonde nesten op drie adressen.

 

 
 

 

Meer bezette tillen in 2015

 

27 november 2015

In 2015 is de bezetting van huiszwaluwtillen weer wat toegenomen. Van de 139 beschikbare tillen  waren er 21 bezet (15%). In 2014 was de bezetting nog maar 12,3% van de 130 tillen. Het totaal aantal bewoonde nesten nam toe van 129 in 2014 naar 193 in 2015.

In 2015 raakten zes tillen voor het eerst bezet en 15 van de 16 bezette tillen in 2014 waren ook in 2015 weer bezet. Opnieuw blijkt dat er vooral meer kans op bezetting is als de tillen dicht in de buurt van bestaande natuurlijke kolonies zijn geplaatst.

Zie Huiszwaluwtillen 2015.pdf

 

Filmpje met vliegende huiszwaluwen rond de til in Havelte.

 

 

Til in Molenaarsgraaf

 

In Fryslân staan van alle provincies de meeste huiszwaluwtillen, 23 stuks, waaronder 5 stuks in Hindeloopen. Daarvan raakte er in 2012 eentje bezet met twee nesten met jongen. In 2015 waren er drie van de vijf bezet. In 2013 raakten Friese tillen bezet in Surhuisterveen en Drachster Compagnie.

 

 

De eerste bezette til in Hindeloopen. (vooraan, de rechter van de twee).

Speakers met lokgeluiden hangen aan de mast. De openingen van de kunstnesten zijn vergroot om de "zelfwerkzaamheid" te stimuleren. Bij het bewoonde nest is de opening door de vogels weer kleiner gemaakt. Klik voor vergroting.

 

Meer tips en trucs voor tillenbouw:

Tillenbouwproject Biddinghuizen.

Lokgeluiden voor til in Joure

Media over til in Brummen

 

Vivare levert ook een kleine til voor aan de muur: Wandtil Vivara.

 

In Duitsland is men al eerder begonnen met tillenbouw en daar was in 2014 ca. 20% van de ruim 300 tillen bezet.

 

Tips voor bescherming

 

De Huiszwaluw (en ook de Boerenzwaluw) staat op de Rode Lijst van 78 bedreigde Nederlandse broedvogelsoorten, beiden in de categorie "gevoelig". Het aantal broedparen is sinds 1960 met meer dan 50% afgenomen. Zie Rode Lijst.

De huiszwaluw is evenals alle andere vogelsoorten een beschermde soort (Flora- en Faunawet art. 11 en 12). Nesten verstoren of beschadigen is in het broedseizoen verboden.

U kunt ze helpen:

  • Probeer buiten het broedseizoen bij werkzaamheden zo weinig mogelijk nesten te verwijderen. Ze worden ’s winters vaak gebruikt als slaapplaats voor mezen en mussen. Opnieuw bouwen is een hele klus. Laat de schilder er een keertje omheen schilderen.

  • Plaats kunstnesten, b.v. casco die door de vogels zelf afgebouwd moeten worden, op geschikte plaatsen aan noord- of oostkant van gebouwen.

  • Geschikte dakoverstekken en dakgoten wit laten of maken. Wit weerkaatst het zonlicht, houdt de nesten koel en weert parasieten.

  • Zorg (bij aanhoudend droog weer) voor een modderplaats (klei nestmateriaal) binnen 200 meter.

  • Uit het nest geraakte jongen terugzetten in het (een) nest.

  • Poep op de stoep kan soms voorkomen worden door een plankje onder de nesten te bevestigen (wel 3 cm. afstand tot de muur houden anders gaan ze daar ook weer op nestelen).

  • Spuit geen gif (Round-up) en teken alle petities tegen pesticiden e.d.

           Kunstnesten onder dakgoot

 

Kunstnesten soms zinloos ?

Uit onderzoek van Theunis Piersma aan de grote kolonie aan zijn woonhuis in Gaast, Fr. van 2004-2011, blijkt dat huiszwaluwen nauwelijks kunstnesten gebruiken als er ook natuurlijke kleinesten beschikbaar zijn. Zie zijn publicatie in Ardea, mei 2013.(Nederlandse samenvatting onderaan)

 

Elders worden kunstnesten wel degelijk bezet. Veel aspecten spelen een rol en we zullen wel nooit precies weten wat voor de Huiszwaluw allemaal van belang is. Gewoon proberen en als er een mus in slaapt heeft het ook zijn nut.

 

Andere artikelen van Piersma over de Huiszwaluw:

- Bloedparasieten (E.)

- Vrouwtje voert bij twee nesten (E. , Nederlandse samenvatting)

- Sexeverschillen (E.)

- Winterverblijf in W-Afrika met isotopen bepaald (E.) .

 

Zwaluwen van Gaast

Theunis Piersma publiceerde in 2014 een mooi boekje over de Huiszwaluw. In het Fries maar onlangs ook in een Nederlandse uitgave. "Zwaluwen van Gaast" kost € 15,- bij uitgeverij Bornmeer

 

 

Nestruimte kopen / maken

 

Video: nestholtes zelf maken.

Deskundigen zijn niet enthousiast over complete kunstnesten. Het zou de vaardigheid van de zwaluwen aantasten om zelf nesten te maken. Daarom liever casco-nesten die afgebouwd moeten worden.

 

Afgebouwd casconest voor Huiszwaluw.

Foto: Zwaluwen Adviesbureau

(Klik voor vergroting)

 

 

Hier meer Adviezen van Zwaluwen Adviesbureau

 

Kunstnesten kopen

www.vivara.nl

http://shop.waveka.nl

 

Huiszwaluw in andere talen

Frysk: Wytgatswel of Melksturt

Nederlânsk: Huiszwaluw

Latyn: Delichon Urbica

Ingelsk: House Martin

Důtsk: Mehlschwalbe

Frânsk: Hirondelle de Fenčtre

 

 

Weblinks

Vogelbescherming Nederland

Alles over de huiszwaluw bij Wikipedia

www.zwaluwen.info

 

Organisaties

www.vogelbescherming.nl

 

Wet- en regelgeving

www.vogelsendewet.nl

 

 

  Begin pagina