Gierzwaluwen in Fryslân

Resultaten van 130 telpunten in 2011,

klik voor vergroting

De rode rondjes zijn een maat voor het gemiddelde aantal vogels over 1, 2, 3 of 4 tellingen per telling van 5 minuten. Het grootste aantal van gemiddeld 103 werd in Sloten geteld.

 

Telverslag: Friese Gierzwaluwtelling 2011.

Inhoud - Nieuwspagina's - Contact

 

Broedplaatsen zoeken

Jaarlijks werd er door de werkgroep Woudsend meer of minder intensief gezocht naar broedplaatsen van Gierzwaluwen in zuidwest Fryslân. Hieronder de lijsten per jaar van waarnemingen (ook van anderen) van in- en uitvliegers naar bezette nesten met de adressen die in www.waarneming.nl zijn ingevoerd.

 Link waarneming.nl

Aantal bezette nesten

Nestadressen Fryslân-2011

23

Nestadressen Fryslân-2012

170

Nestadressen Fryslân-2013

124

Nestadressen Fryslân-2014

20

Nestadressen Fryslân-2015

94

 

De gegevens komen (na een maand of vier) ook terecht in de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) en dus ook bij bouwers, slopers en renoveerders en ecologisch onderzoekers die deze databank raadplegen, voorafgaand aan werkzaamheden, zodat de broedplaatsen bij hen bekend zijn en er rekening mee kan worden gehouden bij de inventarisatie en opstelling van compensatieplannen.

 

Doe ook mee !

Ga ook eens in mei/juni/juli op een mooie zomeravond een uurtje lopen door je stad of dorp, zoek de plaatsen waar ze naar binnen schieten en meld de locatie op www.waarneming.nl met de code "nestindicerend gedrag" voor groepjes nestzoekers  die vlak langs een dakrand scheren of "bezet nest" voor eentje die naar binnen schiet (en binnen blijft) of naar buiten komt. Leuk en erg nuttig werk !

Ga voor info tips en trucs naar nesten zoeken .

 

Info voor bewoners van broedpanden

Bij panden waar een invliegopening wordt gevonden geven we vaak een  mini-folder mee of doen die in de brievenbus.  Voor wie hem nog niet heeft of hem zelf met wat aanpassingen kan gebruiken: Bewonersfolder-Gierzwaluw.docx.

 

 

Gierzwaluw talrijkste stadsvogel in Fryslân

 

Uit de MUS-telling (stadsvogels) van SOVON blijkt dat de Gierzwaluw in Fryslân in 2012 de meest talrijke vogel in de bebouwde kom was. Volgens SOVON komt dat o.a. omdat hier relatief veel broedgelegenheid is (veel oudere huizen met dakpannen) en dichtbij veel insectenrijk buitengebied ligt. Zie bericht op Omrop Fryslân en interview met Jan Schoppers van SOVON. Meer over telproject MUS.

 

Friese Gierzwaluwtelling 2011

 

Klik voor vergroting

 

In 2011 heeft de BFVW een gierzwaluwtelling georganiseerd in de provincie Friesland. Bij elke telling werd op een vast punt rond 21.00 u. het aantal vogels geteld dat gedurende vijf minuten maximaal en tegelijkertijd aanwezig is. Op 130 telpunten is op 1-4 verschillende data geteld. Tijdens totaal 388 tellingen werden 6.581 vogels geteld.

 

Hierboven staat het kaartje met de 130 telpunten. De rode rondjes zijn een maat voor het gemiddelde aantal vogels over de 1, 2, 3 of 4 tellingen. Het grootste aantal van gemiddeld 103 werd in Sloten geteld.  Compleet verslag: Friese Gierzwaluwtelling 2011.

 

Kunstnesten Fryslân 2003-2011

 

 

Commissie Broedzorg van de Bond van Friese Vogelwachten (BFVW) publiceerde haar tweede jaarverslag over Gierzwaluwen in Fryslân. In 36 pagina's wordt verslag gedaan over het broedresultaat in 866 kunstnesten en vier bouwprojecten waar Cie. Broedzorg als adviseur bij betrokken was. Het overzicht beslaat de periode 2003 t/m 2011. Van 36 Vogelwachtgebieden worden alle tellingen, projecten en kunstnestlocaties geïnventariseerd. 

Ook is een samenvatting van de hierboven genoemde provinciale telling 2001 opgenomen.

 

Gierzwaluwwerk van 40 Friese Vogelwachten 2010-2011

 

 

Aantal

Wachten

Aantal beschikbaar

Aantal benut

door Gierzwaluw

2010

2011

2010

2011

2010

2011

Provinciale tellingen

-

20

-

-

Eigen kolonietelling

22

15

-

-

Dakpanhuifjes

17

18

595

596

62 (10%)

66 (11%)

Nestkasten

10

11

111

119

7 (6%)

9 (8%)

Neststenen

10

11

139

151

0

1

TOTAAL

 

 

845

866

69 (8%)

76 (9%)

 

Volledige rapport: Gierzwaluwen Fryslân 2003 - 2011.pdf

 

 

Friese kunstnestprojecten

 

Harlingen, Rode dorp

 

Update 10-7-2013

In de wijk Rode Dorp in Harlingen is Woningcorporatie De Bouwvereniging oktober 2012 gestart met de renovatie van 102 woningen. Daarbij gaan minstens 19 broedplaatsen van de Gierzwaluw verloren. Ze worden gecompenseerd door 95 kunstmatige nestplaatsen. Het plan is ook een invulling van de wens van de bewoners die het spektakel van de Gierzwaluwen in de zomer beslist niet willen missen.

 

Het plan wordt gerealiseerd met 32 neststenen in vier schoorstenen die niet meer worden gebruikt, 23 nestkasten tegen de zijkant van dakkapellen en twee "Gierzwaluwflats" met elk 40 nestkasten tegen een kopse gevel.

 

P. Feddestraat 29 met de karakteristieke schoorsteen. Aan de smalle noordzijde zijn zeven neststenen ingemetseld.

 

 

 

 

 Nestkastenflat tegen gevel en nestkast model Voordorp tegen de dakkapel  aan de Baurstraat 19.

(Klik voor vergroting)

 

 

 

Bouwbedrijf Jorritsma, De Bouwvereniging en Penta-architecten zorgen voor de uitvoering.

In mei 2013 zijn twee schoorstenen met 14 neststenen gerealiseerd, hangen een stuk of vier nestkasten tegen dakkapellen en eind juni kwam de eerste flat met 40 kasten beschikbaar. De tweede komt deze herfst gereed.

De eerste invlieger is ook gezien; niet in een van de kunstnesten maar onder de pannen bij een vorst van een gerenoveerd huis, vlakbij een oude nestplaats.

Tja, 't zijn conservatieve beestjes die alles het liefst als vanouds doen. Ze weten nog niet wat ze missen met die comfortabele nestkasten en neststenen.

 

Wat ging er mis

De nestkasten van (watervast?) multiplex in de twee flats zijn van binnen geverfd. Hopelijk verdwijnt de geur snel en schrikt het de vogels niet af.

De twee nestkastenflats zouden nog van een lokgeluiden installatie voorzien moeten worden.

De kasten zijn alleen van binnen te inspecteren door de panelen er voor weg te halen; lijkt lastig zonder beschadiging. Kasten met veel nestmateriaal van spreeuwen kunnen niet leeg gehaald worden.

De losse nestkasten aan de dakkapellen lijken bij nader inzien geen goede oplossing. Ze zullen waarschijnlijk niet of pas na zeer lange tijd gevonden worden en eigenlijk zou bij elke kast dus een lokgeluiden installatie geplaatst moeten worden. Beter is het om de kasten in groepen bij elkaar te plaatsen.

 

Lees hier de details van het compensatieplan, opgesteld door Zwaluwenwerkgroep Woudsend in samenwerking met Zwaluwen Adviesbureau van Marjos Mourmans en BügelHajema (fauna-onderzoek en vergunningtraject): Rode Dorp-kunstnestlocaties.pdf .

 

 

Drama in Café Spoorzicht in Koudum

 

Op 1 mei 2012 ging bij Café Spoorzicht aan de Hoofdweg in Koudum het dak eraf. Geen feest maar vervanging door een nieuw dak. Helaas zat er een grote kolonie gierzwaluwen. Een flink aantal was net terug uit Afrika en wanhopig op zoek naar hun verdwenen nesten. Toen wisten we nog niet dat dit een volstrekt illegale handelwijze is. Nu zou de verbouwing direct zijn stilgelegd.

 

Broedvogels op 1-5 op zoek naar de verdwenen nestplaatsen. Klik voor vergroting

 

Na de nodige paniektelefoontjes van schrijver dezes met eigenaar, gemeente Sudwest-Fryslân, Vogelwacht Koudum en de uitvoerder ging uiteindelijk Bauke de Jong van de Vogelwacht er mee aan de slag. Het nieuwe dak was ongeschikt omdat het o.a. zwaar geïsoleerd is en omdat de pannen te nauw sluiten, maar hij kreeg voor elkaar dat er negen vervangende nestkasten in de dakgootbekleding werden gerealiseerd.  Het probleem is nu nog dat er volgend jaar lokgeluiden afgespeeld moeten worden, want de gierzwaluwen zullen de nieuwe broedruimtes met invliegopening aan de onderkant anders niet weten te vinden. Eind april 2013 gingen ze gewoon weer op zoek naar hun plekjes achter de pannen. De kasten werden niet gevonden.

 

 

Nestkasten Joure (nog) niet bezet

 

Op 14 juni 2012 werden aan de gevel van Dr. G.A. Wumkesstraat nr. 17 vijf nestkasten model "Voordorp" voor de gierzwaluw opgehangen. Om de vogels te lokken heeft Claas Frankena uit Franeker (info bij Claas@frankenabouw.nl ) een afspeeleenheid met geluiden van soortgenoten geïnstalleerd. De kasten zijn door de plaatselijke kolonie in ieder geval gevonden want op diverse avonden zagen we er  verkennende vogels vlak langs vliegen. In ieder geval is een keer gezien dat een gierzwaluw naar binnen ging en mogelijk heeft een paartje er dus al overnacht. Toch bleek er ook in 2013 nog geen bezetting door een gierzwaluw. Wel werd een kast door een spreeuw gebruikt en een ander waarschijnlijk door een mus.

Zie foto: Vijf nestkasten Joure.

 

Het project is onderdeel van de compensatie van de sloop van een pand van zorgcomplex Theresia door woningcorporatie Accolade in najaar 2012 met minstens zeven Gierzwaluw nestplaatsen. In het voorjaar 2013 werden ter compensatie 12 dakpanhuifjes geplaatst op drie flats in de Stationsstraat, maar het is zeer onwaarschijnlijk dat die benut gaan worden zonder lokgeluiden. Ze zijn erg gespreid geplaatst, verdeeld over zeker zeven huizen, terwijl de gierzwaluw een koloniebroeder is. Op deze manier zou er bij elk huifje een lokgeluidenspeaker moeten hangen. De dakhelling van slechts 35 graden is niet steil genoeg.

Begin 2014 kwam de nieuwbouw met 13 neststenen op de locatie van het gesloopte broedpand gereed.

 

De 13 neststenen ter hoogte van de bovenkant van de ramen

 

Ecologisch Bureau Faunax deed het vergunningentraject en Zwaluwwerk Woudsend stapte later in met aanvullende adviezen, het zoeken van de nestkastenlocatie en assistentie bij de praktische uitvoering.

 

Kolonie kerk Tjalleberd gered

 

Eind 2011 werd het kerkdak met een flinke kolonie Gierzwaluwen gerenoveerd. Een attente buurtbewoner sloeg alarm. Zo kon nog net voorkomen worden dat de invlieggaten allemaal werden dichtgemaakt. Ze gingen achter de dakgoten naar binnen door weggerotte uiteinden van het dakbeschot en broedden op de muurplaat. Er werden alsnog 15 openingen uitgespaard in het nieuwe hout.

 

Nieuwe invliegopening achter dakgoot naar broedplaats op de houten muurplaat (met rode menie).

 

Op 30 juni 2012 bleek dat de operatie geslaagd is. Op zes verschillende plaatsen zagen we de vogels als vanouds in- en uitvliegen. Maar later bleek ook dat de gaten te groot zijn gemaakt en dat er ook kauwtjes in gingen. Ze zijn alsnog kleiner gemaakt.

Zes nestkasten werden t/m 2013 niet benut. De openingen zitten aan de voorkant maar de gangbare invliegroute is van onderen. Dat is maakt het lastiger voor de vogels om ze te vinden. Op 20 cm naast een kast ging er wel eentje achter de dakgoot naar binnen.

 

Zes nestkasten, model Roosendaal, klik voor vergroting.

 

 

 

 

 

 

Neststenen in St. Nicolaasga niet benut

 

In verzorgingscentrum Doniahiem in St. Nicolaasga zijn in 2010 elf neststenen in een muur van een nieuw pand ingemetseld. De locatie is niet ideaal omdat er in de aanvliegroute bomen groeien. In 2013 was alleen de linker steen bezet; door een spreeuw. In 2015 was ook een steen bezet door een nest met jonge spreeuwen (8 mei).

 

Typische spreeuwenpoep onder de bezette linker neststeen in 2013. In 2015 was een andere steen (de 2e van rechts) bezet door een spreeuw.

(Klik voor vergroting)

 

 

 

+++++++++++++++

 

Jaap Langenbach

jaaplangenbach@ziggo.nl

Kemperstraat 8 3601 WK Maarssen

06 -3849 7474

  Begin pagina