2011: iets minder "Boertjes" op minder adressen

19 juni 2011

Op 12 juni zijn we begonnen aan de jaarlijkse telling van boerenzwaluwnesten rond Woudsend. Naar schatting 10% van de bewoonde nesten was uitgevlogen, 50 % was gevuld met jongen, 30% met eieren en 10% was nog in aanbouw. Het aantal bewoonde nesten is licht achteruitgegaan. Vorig jaar telden we er 232, nu komen we op 229.

Geen belangrijke verandering dus maar er zijn wel verschuivingen. Er wordt op minder adressen gebroed. Dat aantal ging van 42 naar 37. En op maar liefst 22 adressen is het tal bezette nesten kleiner geworden. Op 13 adressen is het aantal nesten (flink) toegenomen.  Daarmee steeg het gemiddeld aantal nesten per adres van 5,5 in 2010 naar 6,2 in 2011. De populatie wordt dus kwetsbaarder, want als nu een adres afvalt verdwijnt een groter aantal.

Resultaten per deelgebied 2010-2011

Hier kunt u de volledige lijst met nestadressen en details downloaden: Nestadressenlijst-2010-2011.xls .

We horen het graag als u ontbreekt in het overzicht of fouten ziet: mailto: jaaplangenbach@ziggo.nl

Op 19 juni tussen 11 en 13 uur was schrijver dezes te horen bij Omrop Fryslân radio, Buro de Vries. Met verslaggeefster Aukje de Hoop op bezoek bij de Boer, Yndyk 6. Hier te beluisteren:  Omrop Fryslân, Buro de Vries over de Boerenzwaluw. (ca. 12 min.)

Broedseizoen 2011 nogal in de war

26 mei 2011

De eerste jonge Boerenzwaluwen in Limburg zijn al uitgevlogen. Maar de intocht van veel meer paartjes is, net als bij de Gierzwaluwen, flink vertraagd. In het Noorden moeten velen nog aankomen ! Bennie van de Brink, die de webcamgebeurtenissen op Beleef de lente becommentarieert, schreef er een stukje over. Zie Broedseizoen in de war.

Eerste boerenzwaluw 2011 in Woudsend

29 maart 2011

Zet de staldeuren maar open want de eerste Boerenzwaluw is in Woudsend aangekomen. Op 28 maart rond 8 uur zag Erik van Drooge van de woonboerderij op Yndyk 13 (vlak bij de vakantiewoningwijk De Greiden) de eerste zwaluw rond de boerderij vliegen. Het leek er sterk op dat de vogel een van de broeders is in de schuurtjes naast de boerderij. Vorig jaar zaten daar vijf bewoonde nesten.

2011 was HET jaar van de Boerenzwaluw

2011  was HET het Jaar van de Boerenzwaluw, uitgeroepen door SOVON en Vogelbescherming. Er werd extra aandacht besteed aan onderzoek naar de broedpopulatie en naar de oorzaken van de achteruitgang (50-70% sinds 1970).

Tellingen Woudsend

Jaap Langenbach deed weer de tellingen op ruim 40 adressen rond Woudsend en een nestplaatskeuzeonderzoek in een kwartblok van 2,5 * 2,5 kilometer bij de Jelte,

Telgebied met (verlaten) nestadressen Boerenzwaluw rond Woudsend (blauw omrand). Klik op kaartje voor vergroting.

Blauw omrand = telgebied, ook voor volgende jaren.

Geel rondje = adressen met dit jaar 1 of meer bewoonde nesten.

Rood rondje = geen nesten meer maar "vroeger wel".

Oranje rondje = "in 2010 geen bewoonde nesten maar andere jaren soms wel".

Groen rondje = adressen (buiten bebouwde kom) met huiszwaluwnesten.

232 nesten in 2010

12 augustus 2010

Half mei hebben we op alle ruim 60 potentiële nestadressen in Woudsend, Trophorne, Yndyk, Yoecolsgea, Koufurderige en Smallebrugge een minifolder in de bus gedaan, zie: minifolder Boerenzwaluw, mei 2010  en half juni zijn de aantallen nesten geteld. In de periode van 8 - 18 juni telden we 232 bewoonde nesten op 42 verschillende adressen.

De "kampioenslocatie" is boerderij met Camping "Wetterspetter" op Yndyk nummer 1. Op 17 juni telden we 31 nesten in de ligboxenstal waarvan er ca. 25 bewoond waren. Bijzonder is bovendien dat er 5 jaar geleden nog nauwelijks of geen zwaluwen zaten en nu "elk jaar meer".

Tijdens de rondgang kregen we veel informatie over het veranderende boerenbedrijf dat veel van de achteruitgang van de boerenzwaluw, ook in Woudsend, van de afgelopen 20-30 jaar verklaart.

Boerderijen werden gesloopt, verbouwd tot dichte woonboerderijen of vervangen door woonhuizen. Stallen met vee werden dichte boten- of caravanstallingen, schuurtjes gesloopt en veel ruimten werden vogeldicht gemaakt. Tijdens de telronde noteerden we 14 adressen waar de boerenzwaluw vroeger wel en de laatste jaren niet meer nestelt. Maar er zijn ook nieuwe nestplaatsen bij gekomen, vooral in paardenboxen.

Nestkastjes onder Hellingbrêge

19 mei 2012

Boerenzwaluwen broeden regelmatig onder bruggen. Elders is al gebleken dat met kleine brugkastjes e.d. veel succes is te behalen, met name bij betonnen bruggen want daar is onvoldoende houvast. In Eemland (NH) waren in 2010 van de 200 plankjes onder bruggen er 72 bezet door een nestelend paartje Boerenzwaluw en 19 door Witte Kwikstaarten.

Op 19 mei 2012 hebben we zes brugkastjes onder de Hellingbrêge geplakt. Overbuurman Jan Bles was zo vriendelijk om me er met zijn sloep onder te varen. Drie hangen er aan de oostzijde met de opening naar het zuiden en drie aan de westzijde met de opening op het noorden. Begin mei 2012 hebben we er zes onder het havenbruggetje van De Warren gehangen.

Vorig jaar hadden we er 17 onder de twee bruggen over de Welle gehangen maar de bruggen worden gesloopt. Bij 5 van deze kastjes bleek begonnen te zijn met nestbouw maar nergens was het nest compleet. Vijf kastjes waren verdwenen; waarschijnlijk niet goed vastgelijmd of toch weggehaald door bootvandalisten ? Vanaf de wal waren ze onbereikbaar.

De nieuwe brug lijkt niet geschikt omdat het er niet echt "smûk" genoeg is; teveel tocht en wind en kou, daar houden ze niet van.

De nestkastjes worden met het dak onder een betonnen brug geplakt.

Nuttig en gezellig

Iedereen houdt van het gekwetter van de huis- en boerenzwaluw. En ze zijn ook nog erg nuttig.

Het aantal voerbeurten van een nest met jongen loopt op van 200 per dag in de eerste dagen tot wel 600 op een dag, net voor het uitvliegen. Elke voerbeurt bevat 10-15 insecten (vooral muggen en vliegen maar ook wel kevertjes, kleine vlinders).

Een gezin verorbert gedurende een broedseizoen van twee legsels, inclusief het eten van de ouders, een miljoen (irritante / schadelijke / nuttige) insecten. Ook daarom wordt de boerenzwaluw o.a. rond het boerenerf zeer gewaardeerd.

De Broedperiode

Half maart komen de eerste boerenzwaluwen terug uit Afrika (het verloop van de aankomst over het land wordt in dit jaar van de Boerenzwaluw zichtbaar gemaakt op: Voorjaarstrek  Boerenzwaluw 2011)

Na de nodige verkenningen en paarvorming worden eind april-begin mei de eerste 5 eitjes gelegd (19 bij 13 mm, wit met licht-bruine vlekken en stippen). Na de standaard 14 dagen broeden blijven de jongen drie weken op het nest en vliegen dus de eerste week van juni uit.

Vele paartjes beginnen binnen een week aan een tweede legsel en sommigen brengen zelfs een derde tot een goed einde.

Eind september vertrekt de meute weer naar Afrika.

In andere talen

Frysk: Boereswel

Latyn: Hirundo Rustica

Ingelsk: Barn Swallow

Dùtsk: Rauchschwalbe

Frânsk: Hirondelle Rustique

Boerenzwaluw weer licht vooruit?

De Boerenzwaluw staat op de Rode Lijst van Nederlandse bedreigde broedvogelsoorten met de categorie "gevoelig". De stand is 50-75% afgenomen sinds 1970.

Onderstaande vernieuwde grafiek werd in februari 2011 door Sovon gepubliceerd. Deze laat een wat gunstiger beeld zien dan de vorige die tot 2006 liep en bevestigt het vermoeden dat de stand waarschijnlijk weer (licht) vooruit gaat.

Sovon karakteriseert de laatste 20 jaar als "geen significante verandering van betekenis" en de laatste 10 jaar als "significante toename van minder dan 5% per jaar".

Zie ook: Rode Lijst en Verspreidingskaartje SOVON.

Tips voor bescherming

• De Boerenzwaluw leeft van insecten en is dus gek op de nabijheid van vee. Doe de koeien naar buiten en houdt wat kleinvee op het erf

• Een hulplat of een paar grote spijkers aan een balk kan net genoeg steun geven voor een nieuw nest. Op die manier kunt u ook de plaats van de nesten (i.v.m. poephinder) wat regelen.

• Overlast van poep kan voorkomen worden met een plankje onder het nest of een zeiltje boven de auto

• Laat de deur een beetje open of breek een raampje. Aan een opening van 15 bij 15 cm hebben ze al genoeg

• Zorg voor een rommelhoekje op het erf met een modderpoel (voor nestmateriaal), mestvaalt, strobalen etc.

• Zorg voor het in stand houden van groepjes struiken of bomen in de buurt. Die zijn vooral bij koud en nat weer erg in trek voor insectenvangst

• Zaai akkerranden in met wilde bloemen en planten

• Lijst Boerenzwaluwvriendelijke maatregelen (pdf)

• Tips en trucs voor bescherming van Vogelbescherming

Meer over de Boerenzwaluw

Oorzaken van achteruitgang

www.boerenzwaluw.nl

Onderzoeker Bennie v.d. Brink in de stal (filmpje Youtube)

Telproject Boerenzwaluw bij SOVON

Meer over (andere) zwaluwen

Gierzwaluw in Woudsend

Huiszwaluw Woudsend

www.zwaluwen.info (Huis- ,Gier-, Boeren-, en Oeverzwaluw)

Algemene informatie over Vogels

Organisaties

www.vogelbescherming.nl

On-line Vogelgids van Vogelbescherming

www.friesevogelwachten.nl

(Bond Friese Vogelwachten, BFVW, Commissie. Broedzorg)

Wet- en regelgeving

www.aid.nl/home.htm (Algemene Inspectie Dienst, AID)

Meldkamer voor overtredingen:

045-5466230, 24 u. per dag

www.vogelsendewet.nl

Ministerie LNV, Flora- en Faunawet

LNV, brochure "Buiten aan het werk"

LNV, goedgekeurde gedragscodes

Zwaluwenwerkgroep Woudsend

Jaap Langenbach

Dwerssteech 8  8551 SB Wâldsein, Fryslân.

0514 - 592 536  mailto:jaaplangenbach@ziggo.nl

  Begin pagina