Gierzwaluwnieuws 2020

Nieuws andere jaren

2019    2018     2017     2016    2015    2014    2013

Overige gierzwaluwpagina's

100 gierzwaluwsoorten

Bescherming

Broedvogelbestand

Camerabewaking 

Fenologie   Frysln  GBN  

Kunstnesten     Leefwijze  

Lokgeluiden Maarssen

Nachtvliegen Nesten zoeken

Opvang  Tellingen   Tillen 

Trekroutes  Utrecht-stad

Webcams   Weblinks   Werkgroepen

Woudsend  Woudsend-nestkasten

 

 

Contact

JaapLangenbach@ziggo.nl

Willemstraat 38, 3511 RK, Utrecht

06 -3849 7474 

https://twitter.com/ApusNL

 

 

 

Noord-Amerikaanse schoorsteengierzwaluwen beschermen zich tegen de kou.

 

 

 

"Natuurinclusief renoveren kansloos zonder borging en financiering van monitoring".

 

3 augustus 2020

Voorzitter Leen van Dijke van Stroomversnelling (branchevereniging van NOM-bouwers) waarschuwt dat de gedragscode "Natuurinclusief renoveren" (verplicht bij NOM-keur renovatie) vastloopt bij de te verwachten opschaling van het renoveringstempo naar 200.000 woningen per jaar. Projectmonitoring is essentieel voor het meten en verantwoorden van resultaten. De financiering en de borging ervan is echter volstrekt onvoldoende gegarandeerd. De minister moet hier ingrijpen: zonder adequate borging van de monitoring is volgens van Dijke de door de minister bepleite opschaling van de gedragscode kansloos.

Op de site van NOM-keur zijn nog maar vijf projecten met een nulmeting (in 2018) bekend gemaakt en 24 gerealiseerde renovatieprojecten met NOM-keur, zie NOM-keur  +monitoring.

Zie het bericht bij Stroomversnelling.nl

- Meer over NOM, gedragscode en gierzwaluwen

 

 

Buurtactie redt kolonie in Sprundel

 

Update 28 juli 2020

Minstens 16 gierzwaluwpaartjes raakten voorjaar 2019 dakloos in de wijk rond de graaf Anfriedstraat in Sprundel omdat de broedplaatsen ten behoeve van dakrenovaties in september 2018 ontoegankelijk waren gemaakt. In plaats van de door Arcadis geadviseerde gierzwaluwdakpannen (streng verboden op geÔsoleerde daken, zie dakpanhuifjes ) zijn eind september 2019 door in actie gekomen buurtbewoners, met adviezen van Marjos Mourmans van Zwaluwen Adviesbureau, 40 nestkasten voor de gierzwaluw rond de Koekoeksstraat opgehangen.

 

Zoals gebruikelijk vergeten gierzwaluwen de broedplaatsen niet. In 2020 kwamen ze opnieuw terug en ontdekten de nestkasten. Vooral de kasten dichtbij de verloren gegane nesten werden ingevlogen (zie kaartje). In een artikel in de Rucphense Internetbode meldt bewoner Mans de Jong, die de kasten in de gaten houdt, dat er in 27 van de 40 kasten broedgevallen zijn. In 14 kasten werden al jongen in de kastopening gezien en in nog eens 13 kasten worden kleinere jongen gevoerd. Zie bericht Internetbode, 27-7-2020.

 

Buurtkaart met verdwenen natuurlijke ("wilde") nesten, een deel van de nestkastlocaties en bezette kasten. (klik voor vergroting)

 

 

 

 

 

 

 

 

Hieronder eerdere berichten over de kwestie.

 

3 oktober 2019

De bescherming van de gierzwaluw is met gedetailleerde wet- en regelgeving en aanvullende projectvoorschriften in principe goed geregeld. Het is dan ook treurig te moeten constateren dat het toch nog erg vaak van lokale 'liefhebbers' afhangt of een project goed wordt uitgevoerd. Zo ook in Sprundel. Pas na alarm van een bewoner die het fout zag gaan en ondersteuning van mensen met kennis van zaken kon de 'herhuisvesting' bij een dakisolatieproject goed worden uitgevoerd. En dat terwijl de betrokken woningbouwvereniging al jaren werkte aan een soortenmanagementplan dat de basis was voor de ontheffing Wet natuurbescherming (Wnb). De "Soortenstandaard gierzwaluw" (nu "Kennisdocument") dateert alweer van december 2011. Iedereen kan weten hoe het moet.

 

De nestingangen waren dichtgepurd zodat seizoen 2019 verloren ging. Woningcorporatie Thuisvester zegt van het project te hebben geleerd en tot een bredere kijk op de zaak is gekomen die ook voor nieuwe projecten gevolgen heeft.

 

- Internetbode 1-9-'19: "Wijknatuur heeft stem gekregen"

- Bericht BN De Stem 26-8-'19 : "Toch nog goed onderdak"

- Gebiedsontheffing Thuisvester op basis van SMP, 28-8-2018

 

1 juni 2019

Bewoners rond de Graaf Ansfriedstraat in Sprundel zijn verontwaardigd. De daken worden pas in september 2019 geÔsoleerd maar alle nestingangen van gierzwaluwen en huismussen zijn al in het voorjaar dichtgemaakt om broeden te voorkomen. Volkomen onnodig volgens de bewoners want de gierzwaluwen zijn eind augustus al lang weg. Verhuurder Thuisvester werkt echter volgens de voorschriften van een verleende ontheffing (28-8-2018 voor een groter gebied en geldig tot september 2023) op de Wet natuurbescherming en op grond van een soortenmanagementplan (SMP). Het voorkomen van broeden t/m september heeft te maken met de langere broedtijd van de huismus tot en met september. Daar is dus de gierzwaluw ook slachtoffer van. Volgens de regelgeving van het SMP komen er in de gerenoveerde huizen "standaard nestvoorzieningen" voor huismus en gierzwaluw.

Marjos Mourmans van Zwaluwen Adviesbureau in Roosendaal heeft contact opgenomen met opdrachtgevers, uitvoerders en provincie en adviseert bij de verdere projectuitvoering.

- BN De Stem 1- 6 -'19: "gierzwaluw in het gedrang?"

 

Utrechtse kunstnesten in 2020 ca. 7 % bezet

 

26 juli 2020

In de gemeente Utrecht zijn nu 36 projecten met kunstnesten bekend met totaal 870 beschikbare nestkasten of neststenen. Daarvan werden in 2020 858 kunstnesten gecontroleerd op bezetting. Ongeveer 61 (7%) bleken er bezet (meestal in- of uitvliegers gezien). Dat is ongeveer gelijk aan vorig jaar (6% van 632 bezet) en past wel ongeveer bij het landelijke beeld. Er komen vrij veel nieuwe projecten bij en bezetting duurt veelal lang of blijft geheel uit. Het oudste Utrechtse kunstnestproject in de Lutherse kerk aan de Hamburgerstraat (18 van de 26 neststenen bezet) dateert van 1412 ! Zie nr. 4 in de projectenlijst met gegevens 2018-2020: Utrecht-pagina.

 

Dakpanhuifjesproject Ter Heyde snel hersteld

 

15 juli 2020

Het gebeurt niet vaak dat een fout compensatieproject voor vernielde nesten van gierzwaluwen snel wordt hersteld en ook nog met direct succes. In Ter Heyde gebeurde het wel.

Marco Verschoor vond in Ter Heyde, bij Monster in het Westland, in 2019 een fraai voorbeeld van hoe het met goede bedoelingen, maar door gebrek aan kennis, goed fout kan gaan bij kunstnesten voor gierzwaluwen. Bij de dakrenovatie van een rij van 25 woningen waren de nesten onder de dakgoten verwijderd en de invliegopeningen ontoegankelijk gemaakt. Ter compensatie dacht men er goed aan te doen om dakpanhuifjes op het geÔsoleerde dak te plaatsen. De gierzwaluwen zullen de huifjes niet weten te vinden (ze bleven zoals verwacht wekenlang onder de dakgoot zoeken) maar ook eieren en jongen van mussen en spreeuwen zullen er doodgaan van de hitte. De toegepaste huifjes deugen overigens ook niet: de ingang is veel te groot (het zijn waarschijnlijk ventilatiepannen waar het rooster werd uigenomen).  Gierzwaluwen durven die niet te gebruiken, er zouden zelfs kauwtjes in kunnen komen om de eieren of jongen te roven.

 

Dakpanhuifjes zijn vele jaren gepromoot maar we weten nu beter. In nieuwbouw en bij gerenoveerde daken (en ook zonder strak sluitende ' sneldekkers') zijn het ingangen naar de dood door hittestress. Ze mogen alleen op ongeÔsoleerde, dus oude daken van een schuur, kerk of monument toegepast worden als er echt geen enkele andere oplossing mogelijk is (gebruik liever nestkasten of neststenen). Zie 'gierzwaluwdakpannen' .

 

Het filmpje op Youtube (kies volledig scherm om de vogels goed te kunnen zien) laat zien hoe de gierzwaluwen onophoudelijk proberen de verdwenen nesten onder de goot te bereiken. Dat houden ze weken vol, elke ochtend en avond opnieuw. Ook in 2020 deden ze dat opnieuw maar al veel minder en sommigen wisten de inmiddels geplaatste nestkasten te vinden. Op het dak zijn twee huifjes te zien, maar ze liggen te ver uit elkaar (koloniebroeder).

 

Het is duidelijk wat hier had moeten gebeuren: nestkasten onder de dakgoot met een invliegopening aan de onderkant of schuin van onderen zoals bijvoorbeeld bij model Maastricht, zodat ze er met de oude invliegroute bijna automatisch invliegen.

 

Marco is ermee aan de slag gegaan en heeft in 2019 samen met de bewoners 20 houten nestkasten opgehangen ( 5 door de bewoners betaald). Ze werden al vrij snel geÔnspecteerd, bij aangehaakt en zelfs al ingevlogen.  Zie toelichtingen  bij de waarneming op 25 mei 2019.

Voorjaar 2020 zijn er nog 18 houtbetonnen kasten bijgehangen wat het totaal dus op 38 brengt. Er waren in 2020 zeker vijf maar waarschijnlijk wel acht broedgevallen. De (bijgemaakte) openingen aan de onderkant van de houten kasten (passend bij de aanvliegrichting naar de oude nesten onder de dakgoot) zorgden o.a. voor het bewijs met poepjes op straat. Op 22 juli 2020 zag Marco twee jongen in een kastopening en hoorde hij het geflapper van vleugeloefeningen. Eentje vloog even later uit.

Diverse andere kasten zijn geÔnspecteerd en benut door slapers.

Bij de verbouwing werden 17 gierzwaluwnesten (door de aannemer) achter de goten gevonden. De huifjes zitten nog op het dak maar worden niet gebruikt. Uitbreiding van het broedbestand volgend jaar lijkt zeer waarschijnlijk.  Mooi werk Marco !

Meer over kunstnesten

 

Bij een ander project in Ter Heyde is dankzij de interventie van Marco de kolonie in de kerk niet verstoord. In het vroege voorjaar waren er steigers in de aanvliegroute tegen de kerk gezet om de voegen mechanisch te schonen (veel lawaai) en weer te vullen. De steigers zijn eind april, toen Marco de gierzwaluwen zag verschijnen, verwijderd en in augustus gaat het werk verder. De geplande herinrichting van het plein is vanwege de gierzwaluwen ook uitgesteld. Zie filmpje van WOS-TV over de vertraagde herinrichting. De gierzwaluwen broeden achter de dakgoot op de witte blokjes van het rechter gedeelte en aan de rechter zijkant.

Het is overigens bekend dat een gierzwaluw zich bijna nergens door laat verjagen; niet door mensen vlakbij en niet door lawaai of verkeer. Er zijn vele broedgevallen bekend achter zware kerkklokken die elk kwartier luiden. Maar het nest is heilig en dat zijn ze levenslang trouw.

 

 

Uitvliegende jongen in Mijdrecht

 

13 juli 2020

Uit Mijdrecht werden op 11 juli de eerste (voor mij) uitgevlogen gierzwaluwen gemeld van de nestkastenkolonie met 21 jongen van Ad van Uchelen. Zie de webcamlijst nr. 5. Bij de nrs. 4, 18 en 19 kun je zien hoe de jongen uit de kastopening koekeloeren en afwegen om de grote sprong voorwaarts te wagen.

 

Massale gierzwaluwwegtrek in UK

 

7 juli 2010, correctie 10 juli 2020

(het ging niet om trek over Gibraltar, zuid Spanje)

Op 28 juni werden bij de trektelpost Gibraltar Point aan de Engelse oostkust bijna 20.000 zuidwaarts trekkende gierzwaluwen geteld. Maar dat was nog niets. Een dag later begon de trek opnieuw, al vanaf een uur of 4 in de ochtend tot een uur of 10. Enorme zwermen kwamen in golven laag boven de horizon langs. Daarna namen de aantallen geleidelijk af en rond 12 uur was het zo goed als over. Teller Ben Ward maakte er een video van (de tweede in zijn bericht met een smartphone via een telescoop) en kwam op een uiteindelijk dagtotaal van 46.026 exemplaren, een nieuw record voor Gibraltar en de UK. De trek is waarschijnlijk het gevolg van erg slecht weer in Engeland. In Engeland was de trek langs de oostkust naar het zuiden ook al opgevallen: 16.000 stuks werden er een dag eerder bij Filey ter hoogte van Leeds geteld.

Hier in Nederland zijn de daklozen en niet-broeders ook al bijna een week vertrokken en is het erg stil boven de kolonies. Alleen de broedvogels schieten zo nu en dan ongemerkt (als je er niet op let) het nest in om de jongen te voeren en er de nacht door te brengen. Maar vandaag (10-7) is de laatste regendag en ik voorspel dat de (meeste) niet-broeders maar tijdelijk weg waren. En inderdaad zag ik vanmiddag al de eerste bangers weer bezig bij  de kolonie in de Lutherse kerk in Utrecht. Het is voor velen nog te vroeg om al naar Afrika te gaan; niet broeders willen alle tijd, tot in de 2e/3e week van juli, benutten om een broedplaats te vinden.

Verslag en filmpjes Gibraltar op  Birdguides.com .

 

Gierzwaluwhulp in Dedemsvaart

 

5 juli 2020

In Dedemsvaart zorgt Johan Tinholt al 25 jaar voor de gierzwaluw. Alle 32 nestkasten aan zijn woning zijn bezet en hij zorgde voor neststenen in de nieuwbouw. Zie filmpje bij Roeg.tv Drenthe . In 2016 hielp hij Marco van der Sluis van Eco-groen in Zwolle bij een inventarisatie van alle broedplaatsen in woningen van woningbouwvereniging De Veste, zie tellingen Dedemsvaart.

In 2007 werden voor het eerst neststenen in een schuurmuur aan de Langewijk ingemetseld, zie: neststenen Dedemsvaart. Op 5 juli 2020 was hij te gast bij Vroege Vogels: het gesprek vanaf 1 u. 19 min.

Neststenen Amstelveen voor 61% bezet

 

8 juli 2020

Het gaat weer (nog) beter met twee neststeenprojecten in Amstelveen. De vogelwerkgroep houdt daar  o.l.v. Marleen Andriessen al sinds 1996 de bezetting bij van 56 neststenen aan het Wilhelminaplein. De zeven stenen in de blinde muur van acht woningen werden daar al in 1983 geplaatst. Tot ca. 2005 waren er steeds rond de 50 bezet maar daarna kelderde de belangstelling door nog steeds onbekende oorzaak tot 5-6 in 2012. Maar sinds vorig jaar is er weer een stijgende lijn met dit jaar 15 bezette kasten.

De bezetting van het neststeenproject met 52 stenen aan de Sint Josephlaan neemt sinds de ingebruikname in 2005 nog steeds toe; van 34 in 2005 tot 51 in 2020. Dit jaar is de totale bezetting van de twee projecten samen dus toegenomen tot 61%.

 

Bezettingsverloop twee neststeenkolonies in Amstelveen,

 klik voor groter.

 

 

 

 

 

 

 

Britse gierzwaluwdatabank

 

3 juli 2020

In het UK is een hele mooie databank voor gierzwaluwenwaarnemingen gemaakt. En er wordt driftig gebruik van gemaakt. In juni 2020 werden b.v. maar liefst ruim 1.000 bezette nesten gemeld. Zie: https://www.swiftmapper.org.uk/ . In Nederland waren dat er ruim 200, zie waarneming.nl: bezette nesten juni 2020-NL.

Kies het trechtertje voor filters en je kunt ook waarnemingen per gebied of per waarnemer bekijken en alle gegevens (of een gekozen deel) in csv downloaden. Net zoiets als waarneming.nl dus maar wel handiger om mee om te gaan met alles op een enkele pagina. Als je even een account aanmaakt (of inlogt via je Google- of facebookaccount) kun je ook NL-waarnemingen invoeren.

 

 

Drie aankomstgolven, hoe jonger hoe later

 

1 juli 2020

Bernard Genton deed in Zwitserland vele jaren ringonderzoek aan zijn kolonie, ook aan de terugkomst van geringde nestjongen. Dat gaat in drie golven. Eerst komen de trouwe broedvogels van voorgaand jaar aan (eind april tot half mei), dan vanaf half mei tot in juni de jongere vogels (2e-3e kalenderjaar jongen, de zgn 'bangers') en tenslotte komen vanaf half juni tot wel half juli de allerjongsten van 1 jaar oud aan.

Ze komen even kijken om een groot gebied rond de geboorteregio te verkennen en gaan na een paar weken alweer terug. In het 2e jaar gaan ze gerichter naar een nestplek zoeken in een bepaalde kolonie. De overgrote meerderheid van jonge vogels broedt pas in het 3e-4e levensjaar voor het eerst. In het 2e levensjaar al broeden lijkt een grote uitzondering. Zie Samenvatting (E) paper 2014 (Frans) van Bernard Genton.

Uitgevlogen jongen vertrekken volgens onderzoek met radiozenders van Erich Kaiser vrijwel direct richting Afrika en vliegen hoogstens een paar dagen mee met de nachtelijke klimvluchten van andere daklozen. Ze bezoeken de geboortekolonie of het geboortenest niet meer.  Zie publicatie in Ibis (E), 2008:  Waar blijven de jongen na het uitvliegen ?

 

Alles over trekroutes en winterverblijf op Trekroutes.

 

 

 

 

Wereld gierzwaluwdag op zondag 7 juni

 

5 juni 2020

Ook dit jaar wordt weer een wereld gierzwaluwdag georganiseerd door "Swift Lady", Martine Wouters in BelgiŽ. De activiteiten, zoals tentoonstellingen, excursies, films, etc. worden lokaal georganiseerd. Er is een facebookpagina gemaakt met tips en trucs, mede in verband met het "coronaproof" inrichten van de activiteit, zie : https://www.facebook.com/groups/worldswiftday/ .

 

Jane Goodall is beschermvrouwe van WSD en vertelt in een videoboodschap over deze buitengewone vogel die bij terugkomst uit Afrika elk voorjaar weer bewondering en veelal ongeloof oproept over de extreme leefwijze.

 

Op "World Swift Day 2020" meer info en o.a. een wereldkaart met alle ruim 60 activiteiten (dit jaar niet in Nederland).

 

 

Schitterende foto's van prijswinnende vogelfotograaf

 

15 mei 2020

In de categorie "documentatie van beschermingswerk" werd in Engeland

Nick Upton "Vogelfotograaf van het jaar 2020" met een serie foto's van de gierzwaluw. De foto's en een kort filmpje over techniek en werkwijze staan hier op de site van Birdpoty.  Ook in The Guardian zijn nog een aantal foto's van Nick te zien. "Een enkele foto kan het verschil maken, ook voor de gierzwaluw". Dat is nodig ook; in de UK zijn er steeds meer "lege luchten". De broedvogelstand lijkt sinds 1995 meer dan gehalveerd.

 

 

Indringer na gevecht dood in nestkast

 

12 mei 2020

In Mijdrecht zag Ad van Uchelen op de camera bij een van zijn acht bewoonde nestkasten 's avonds om 23.45 een paartje in gevecht met een indringer. Hij weet dat dat lang kan duren (er zijn gevechten van 6-8 uur bekend) en besloot de volgende morgen de afloop te bekijken. Die was niet best: het paartje zat knuffelend op de dode indringer. Nadat het paar vertrokken was voor de dagelijkse voedseltochten bleek de onverlaat niet  beschadigd. Ad vermoedt dat hij doodging door de stress en/of een hartstilstand. Zie filmpje met het paar op het dode slachtoffer. En hier  een indruk van een andere vechtpartij nadat ze vechtend uit de nestkast geraakten.

Meer over het nestkastproject Mijdrecht bij nr. 5 op de pagina met gierzwaluwwebcams.

 

 

Tachtig nestkasten voor Lauwerecht in Utrecht

 

1 mei 2020

Zie pagina Utrecht-stad

 

Eerste aankomstgolf erg vroeg in 2020

(of is deels de verklaring dat er dit jaar veel meer wordt opgelet?)

 

Update 6 juni

Op 5 april werd de eerste gierzwaluw van Nederland gezien op trektelpost Breskens, Zeeuws- Vlaanderen. Op 9 april passeerde daar de tweede en op 11 april de derde. Op 17 april waren het er 48, op 18 april 275 en op 21 april maar liefst 2.739. Daarna kleine aantallen en een tweede aankomstgolf op  5 en 6 mei met resp. 5.500 en 3.000 stuks.

 

Vanaf 16 april bleek het aantal waarnemingen op waarneming.nl (45) ook flink toe te nemen. Op 18 april waren het er al bijna 400 (ca. 120 dubbele op 18-4 in Ridderkerk niet meegeteld) en voor Koningsdag werd een nieuw dagrecord van 650 gevestigd. Dergelijke aantallen waarnemingen per dag komen normaal pas in de eerste week van mei voor.

 

Op 18 april werd de eerste bezette nestkast gemeld, zie webcams 2020 .

Zie ook meldingen "bezet nest 2020" op waarneming.nl.

 

Op 5 mei (mooi weer, vrije dag) werd een nieuw dagrecord gevestigd van 1.008 waarnemingen, iets meer dan het vorige record van 996 op 6 mei 2017.

Het totaal aantal waarnemingen t/m 31 mei bedraagt 16.900. Dat is 1,4 maal zoveel als het hoogste aantal 'ooit' op 31 mei (sinds 2010) in 2019.

 

 

De sterk dalende trend van het aantal waarnemingen na 5 mei duidt er op dat de meeste mensen de kick van de eerste waarneming nu wel hebben ervaren en gemeld op waarneming.nl . Het aantal waarnemingen per dag ligt daarna globaal gelijk aan het gemiddelde over voorgaande jaren '16-'19. Tijdens het mooie pinksterweekend van 31-5/1-6 was het aantal wel weer vrij hoog met 350 op 1 juni toen na de C-stop de terrassen weer open mochten.

 

Het was een extreem vroege eerste aankomstgolf die ook uit Engeland, Duitsland en Spanje wordt gemeld. Er was iets raars aan de hand zeggen deskundigen.  In veel nestkasten werden in Nederland rond 3 mei al complete paartjes gemeld. In Mijdrecht (acht bewoonde kasten) werd al op 7 mei het eerste eitje gelegd, een week eerder dan normaal.

 

Een toegenomen aantal waarnemers, Corona maatregelen en mooi weer zal overigens ook een rol gespeeld hebben, maar in welke mate is onduidelijk. Waarneming.nl meldde dat er op 19-4 alleen al 166 nieuwe waarnemers bijkwamen en het totaal aantal waarnemingen van jan. t/m april was 20% hoger dan vorig jaar, maar het cumulatieve aantal gierzwaluwwaarnemingen t/m 15-5 is 53% hoger dan gemiddeld over 2016-2019.

 

- NL-waarnemingen gierzwaluw 2020

- Aantal gierzwaluwen per dag Breskens, april 2020 .

 

Op 9 april kwamen de eersten (ondersoort pekinensis), ook uit zuidelijk Afrika, terug in Beijing.

 

 

4 april 2020

Lekker warm, zuidelijke wind en veel mensen op het balkon, in de tuin of op de uitkijk op de trektelposten. Misschien zijn het dit weekend wel de ideale omstandigheden voor de sensatie van de waarneming van de eerste zwarte sikkeltjes tegen een strakblauwe hemel. Voor velen, die weten dat die vogels de afgelopen negen maand dag en nacht doorvliegend in zuidelijk Afrika hebben rondgetoerd, is dat een emotionele ervaring.

Het zijn nu natuurlijk wel de allereersten en je moet veel geluk hebben om er eentje te treffen. Slechts zeven maal sinds 2000 werd eind maart (23 - 31) de eerste al gezien. De gemiddelde eerste waarneming over 2000-2019 was op 3 april maar de hoofdmacht van onze broedvogels vertrekt begin april uit Congo en komt pas in de eerste week van mei hier aan.

- aankomst gierzwaluw NL vervroegt niet of nauwelijks

 

 

Trekroute met data van NL-gierzwaluw. (Klik voor vergroting)

Bron © Raymond Klaassen, Rijksuniversiteit Groningen.

Alles over trekroutes

 

 

 

 

 

Neststenen in nieuwbouw soms al verplicht

 

13 maart

Meer dan met hier en daar allerlei soorten nestkasten in allerlei uiteenlopende opstellingen en uiteenlopende soorten locaties (het resultaat van particuliere initiatieven en van wettelijke mitigatie (= "verzachting") bij sloop- en renovatieprojecten) is de gierzwaluwpopulatie gebaat bij overvloedig beschikbare, gelijksoortige broedplaatsen. Standaard inmetselen van neststenen in nieuwbouw en bij renovatieprojecten, is een simpele maatregel die iedere gemeente kan nemen. Het risico op leegstand wordt aanzienlijk minder omdat deze nestplaatsen uiteindelijk 'automatisch' herkend worden als geschikte broedplaats. Installaties met lokgeluiden zijn dan niet meer nodig.

 

In de UK werd begin maart door de gemeenteraad van Brighton & Hove een verplichting opgelegd voor het plaatsen van neststenen in alle nieuwbouw. Bij elke nieuwe woning hoger dan 5 meter moeten vanaf 1-4-2020 twee, en bij bedrijfsgebouwen drie neststenen voor gierzwaluwen worden aangebracht. Vorig jaar werd al een bijenhotel per nieuwe woning verplicht. De Britse vogelorganisatie RSPB schrijft een standaard te gebruiken model voor. Zie bericht van de gemeente 9 maart 2020.

 

Ook in Nederland komen nu de eerste gemeenten op deze manier in actie. De gemeente Nijmegen heeft voor woningen in de nieuwbouwwijk Nijmegen-Noord aan bouwers de verplichting opgelegd voor het aanbrengen van gierzwaluw neststenen (en voorzieningen voor huismussen en vleermuizen). Het is naar eigen zeggen de eerste gemeente die dit doet. Overwogen wordt om dit voor nieuwbouw in de hele gemeente te gaan vastleggen. Zie bericht De Gelderlander 2 februari 2020.

 

 Onzichtbare inbouw neststenen.

 Klik voor vergroting.

 

 

 

 

 

 

In Utrecht stelt de gemeente deze eisen bij nieuwbouw van eigen panden en aan ontwikkelaars die op door de gemeente uitgegeven grond gaan bouwen. Zie diervriendelijk bouwen in Utrecht en info op de projectenpagina Utrecht-stad.

 

In Den Bosch werkt het college in opdracht van een aangenomen voorstel van Groen Links ook aan iets dergelijks, zie: bericht van Groen Links Den Bosch.

 

In Den Haag is een puntensysteem voor natuurinclusieve nieuwbouw ingevoerd. De gemeente bepaalt per bouwproject het benodigde aantal punten en de bouwer kan zelf een keuze maken uit diverse opties om die te behalen. Zie info bij gemeente Den Haag met links naar uitleg van het puntensysteem.

De vereniging Haagse Vogelbescherming is nauw betrokken bij de uitvoering van een en ander. Stadsvogeladviseur Martin van de Reep van de vereniging zorgt ervoor dat op geschikte locaties in ieder geval voor gierzwaluwneststenen wordt gezorgd en dat die voorzieningen op de juiste wijze worden uitgevoerd. In 2019 is het puntensysteem voor het eerst toegepast bij grote projecten in de binnenstad. Hij adviseerde ook bij het opgestelde SMP (Soortenmanagementplan)  dat echter al enige tijd op goedkeuring door de regionale omgevingsdienst wacht. Doel daarvan is ook dat zo veel mogelijk gebouwen standaard worden voorzien van gebouwbewonende soorten. Van de Reep vindt dat dat "beter werkt dan mitigerende voorzieningen aanbrengen".

 

 

Hitteslachtoffers in nestkasten Oisterwijk

 

8 maart

De kolonie met 16 nestkasten achter galmgaten aan de noordwestzijde van de Joanneskerk in Oisterwijk (1e broedgeval in 2005) wordt streng bewaakt met 16 camera's. De opnames worden bewaard en vrijwilligers van de gierzwaluwwerkgroep IVN-Oisterwijk en Vogelwerkgroep Midden-Brabant maken jaarlijks een gedetailleerd verslag van de gebeurtenissen. Evenals in 2018 waren alle 16 kasten bezet met nu ook 16 broedgevallen (15 in 2018) maar daar slaagden er maar 10 van. Rond 24 juni was het "niet om aan te zien".

Maar liefst 16 jonge vogels zag men wegkwijnen tijdens de hittegolf.

Vier vervolglegsels mislukten ook.

Van 53 gelegde eitjes en 42 uitgekomen jongen resulteerden slechts 29 uitgevlogen jongen (69%). Het verlies was groter dan in 2013 toen er naast hittegolven ook nog ellende was door een extreem koude meimaand. Toen waren er 13 eitjes, 11 uitgekomen jongen en 9 uitvliegers( 82%).  Sinds 2005 zijn er nu totaal 251 jongen uitgevlogen van 107 geslaagde broedgevallen, dus 2,3 per geslaagd broedgeval (en 2,1 over alle 121 broedgevallen).

 

Aan de zuidwestzijde hangen sinds 2015 acht nestkasten maar die worden niet door camera's bewaakt. In 2017 werd er voor het eerste met succes gebroed en in 2019 waren er broedgevallen in zes kasten waar 16 eitjes werden gelegd. Er kwamen 13 jongen uit die allen uitvlogen. Hier dus geen opmerkelijke sterfte.

 

- Details in jaarverslag Oisterwijk - 2019

- Jaarverslag Oisterwijk - 2018

- Meer over hittegolven en opvang 2019

- Hitterampjaar 2013

- Website  Gierzwaluwwerkgroep IVN - Oisterwijk

 

 

Cursus gierzwaluw en huismus

De cursus is afgelast, nieuwe datum nog niet bekend.

 

27 februari

In het kader van klimaatneutraal en "Van gas los" in 2050 moeten in 2030 al 1,5 miljoen huizen van het gas af (PS, gaan we niet halen) en worden 100.000 (oude) huizen gesloopt. Per jaar moeten 100.000 woningen worden gerenoveerd. Dat zijn juist de huizen waar relatief veel gierzwaluwen en huismussen broeden. Ecologen, uitvoerders en vergunningverleners zullen het druk krijgen met de begeleiding van behoud en verlies van de beschermde nesten.

Op 9 april geeft Sovon in Nijmegen weer een dagcursus over de omgang met gierzwaluw en huismus bij ruimtelijke ontwikkeling. Hoe functioneert de wet- en regelgeving, hoe maak je goede plannen voor compensatie van nestplaatsverlies bij renoveren en slopen.

 

Meer info en opgave voor deelname, Ä 429,- ex. btw

Aan de slag op Bouw Natuurinclusief.nl

Zie ook de Checklist Groen Bouwen van VBN

 

 

Eerste webcampaartje eindelijk compleet

 

23 februari

In Givatayim, IsraŽl , biedt Amnonn Hahn al vele jaren onderdak aan gierzwaluwen. De middelste van drie nestkasten, 19M is al sinds 2008 bezet. Dit jaar arriveerde de eerste vogel al op 3 februari. Maar die moest maar liefst drie weken, tot vandaag, wachten op de partner. Vaak gaat de eerst aankomende na een weekje wel op zoek naar een nieuw maatje. Misschien heeft hij/zij het wel geprobeerd maar is het niet gelukt, of is dit een nieuwe ? Ze zitten nu te knuffelen voor de webcam: Givatayim, IsraŽl .

Op 28 februari raakte de linker kast 19L, bezet. Bekijk filmpje van de bezetting met gecombineerde beelden van drie camera's.

Live beelden, ook van 24 andere webcams gierzwaluw, nr. 9 op de webcampagina.

 

 

Gierzwaluw razend populair in UK

 

22 februari 2020

De gierzwaluw is bovenmatig populair in de UK, gezien de kaart met maar liefst 90 lokale groepen die werken aan aandacht en bescherming. Hier staan ze op Google Maps met info over de activiteiten.

 

Er is ook een hele mooie databank voor gierzwaluwenwaarnemingen gemaakt. In juni 2020 werden b.v. maar liefst ruim 1.000 bezette nesten gemeld. Zie: https://www.swiftmapper.org.uk/ .
Kies het trechtertje voor filters en je kunt ook waarnemingen per gebied of per waarnemer bekijken en alle gegevens (of een gekozen deel) in csv downloaden. Als je even een account aanmaakt (of inlogt via je Google- of facebookaccount) kun je ook NL-waarnemingen invoeren.

 

Ondanks al die aandacht lijkt de vogel er niet best voor te staan. Uit tellingen van rondvliegende vogels zou een afname blijken van rond de 60% sinds 1995.

 

Voor Nederland staat bij gierzwaluwvereniging GBN een lijst met 22 lokale contactpersonen die u kunnen helpen bij lokaal beschermingswerk van de gierzwaluw, zie contactpersonen GBN.

 

 

 

Noord-Brabant subsidieert stadsvogels

 

15 februari 2020

Nog tot en met 3 maart kan bij de provincie Noord-Brabant subsidie aangevraagd worden in het kader van de regeling "Natuur, biodiversiteit en leefgebieden bedreigde soorten". Dit jaar wordt speciaal aandacht gegeven aan stadsvogels. Voor bijvoorbeeld een nestkastproject gierzwaluw maakt u dus goede kans. Meer bij provincie Noord-Brabant.

 

 

Bouwers tevreden over gedragscode NOM-keur

 

12 januari 2020

Bij bouw of verbouw van een woning volgens NOM met keurmerk (Nul Op de Meter, aardgasvrij)  moet de  "gedragscode natuurinclusief renoveren" worden toegepast. Volgens de voorschriften moeten per woning o.a. drie kunstnesten voor gierzwaluwen worden aangebracht. Ook voor vleermuizen en huismussen moeten standaard voorzieningen worden getroffen, ongeacht of de soorten aanwezig zijn. De code vervangt deels de voorschriften voor een ontheffing Wnb en is vooral bedoeld om het (industriŽle) bouwproces voor energieneutrale woningrenovatie te stroomlijnen en vertragingen te voorkomen door aanwezigheid van beschermde soorten.

 

Branchevereniging voor NOM-bouwers Stroomversnelling (in 2009 gestart als project "Energiesprong" en inmiddels "Brede Stroomversnelling" gedoopt) plaatste op haar kennisportaal Energielinq een bespreking van de eerste evaluatie van de gedragscode en meldt dat de bouwers tevreden zijn: "Het voortraject wordt eenvoudiger, sneller en voorspelbaarder en de positieve ervaringen hebben de overhand. De gedragscode staat voor twee principes: de beschermde natuurwaarden moeten behartigd worden, maar er dient ook versnelling in de verduurzaming van de gebouwde omgeving te komen. De gedragscode biedt een werkwijze waarin beide belangen verenigd worden. We zien nog steeds een wrijving tussen ecologische belangen en bouwbelangen: die strijd is nog niet gestreden. Maar tegelijk zien we zowel bij bouwers als bij soortenbeschermers draagvlak om samen aan oplossingen te werken,Ē aldus Brede Stroomversnelling.

(De evaluatie zelf heb ik nog niet te pakken gekregen).

 

De eerste vijf NOM-keur projecten (vlgs. experimenteerregeling) werden in 2016/2017 gerealiseerd. Daarbij ontstonden diverse problemen o.a. met gierzwaluwbroedplaatsen (werkzaamheden in broedseizoen, dode jongen op straat na dichtpurren in Oud-Vossenmeer, zie bericht over start Stroomversnelling, 2015 ). Ook naar aanleiding van andere bezwaren is de gedragscode aangepast en begin 2018 in de huidige vorm van kracht geworden.

 

Belangenorganisaties voor huismus (Stichting Witte Mus) en vleermuis (Sevon) dienden zienswijzen in die echter niet of onvoldoende werden gehonoreerd. Beroep daartegen werd door de rechter afgewezen en nu wachten deze organisaties al geruime tijd op behandeling in hoger beroep bij de Raad van State. Gierzwaluwbescherming Nederland (GBN) zit nog wel aan tafel van het Kennisplatform natuurinclusief renoveren.

 

De gedragscode voorziet ook in monitoring van de aangebrachte kunstnesten en verblijfplaatsen op grond van een steekproef, met nulmeting in het jaar voor de renovatie en controle in 1e, 3e en 5e jaar na het renovatiejaar.

De resultaten van nulmetingen in 2018 van vijf projecten zijn inmiddels bekend: Emmen (181 woningen, geen gierzwaluw aanwezig), Groningen (2014 woningen, acht gierzwaluwnesten), Nijmegen (210 woningen, 4 nesten), Oostvoorne (181 woningen, 22 nesten) en Utrecht (110 woningen geen nesten). Er zijn nog steeds geen soortenmonitoringsresultaten beschikbaar. In 2018  zijn zeven NOM-keur projecten gerealiseerd. Van een deel daarvan (de steekproef) zou dus de monitoring over 2019 binnenkort beschikbaar kunnen komen.

 

Er zijn inmiddels bijna 6.000 woningen naar NOM gerenoveerd, waarvan 1.667 in 24 NOM-keur projecten. Er zijn ruim 4.000 nieuwbouwwoningen volgens NOM opgeleverd. Er is dus grote achterstand op het beoogde bouwtempo naar totaal 110.000 NOM-woningen in 2020. Minder ingrijpend en goedkoper renoveren (in meer stappen naar energieneutraal) komt in zwang. Het kabinet streeft in het kader van de klimaatwet om het renovatietempo op te voeren naar 200.000 woningen per jaar. Jaarlijks worden ca. 10.000 woningen gesloopt. In 2019 werden 26.000 huizen van het gas losgekoppeld. Het aandeel NOM is en blijft waarschijnlijk klein.

 

 

- Stroomversnelling: 'Monitoring onvoldoende bij NOM-keur' - aug. '20

- Reactie 17-6-2020 minister Schouten over o.a. Natuurinclusief renoveren

- Evaluatie gedragscode, jan 2020; bespreking bij Energielinq

- Minder NOM ? Groninger corporatie stopt ermee

- Gerealiseerde NOM-keur projecten (24) en nulmetingen (5) in 2018

  (klik onderaan op +projecten voor projectenlijst en +monitoring voor verslag nulmetingen)

- Gedragscode-NOM-keur-natuurinclusief-renoveren-V8.pdf

- Beroep RvS van Sevon (vleermuisonderzoek) tegen NOM-gedragscode

- Hoger beroep van Stichting Witte Mus

- Website NOM-keur

- Website Stroomversnelling

- Dode gierzwaluwen op straat bij NOM-renovatie 2015 Oud- Vossemeer

- Problemen bij experimenteerregeling 2015

- Meer over klimaatneutraal, NOM en gierzwaluwen

 

 

Zesde gierzwaluwconferentie in Spanje

In verband met de coronacrisis is de conferentie verplaatst naar mei 2021, zie http://www.swiftsegovia2020.com/ .

 

De conferentie zou worden gehouden van 20 t/m 22 mei 2020 in Segovia, midden-Spanje. Het is de twee-jaarlijkse en inmiddels zesde wereldconferentie gierzwaluw.

Segovia is een schitterend Middeleeuws stadje met o.a. vele tientallen paartjes gierzwaluw in het Romeinse aquaduct. Zie filmpje van 7 minuten: Youtube over gierzwaluwen in Segovia.

Conferentiewebsite: Swifts Segovia 2020

 

1e in Berlijn, 2010

- Verslag (E.) door U. Tigges

- Verslag door Evert Pellenkoft, GBN-bulletin 2010-1 p.4-6

 

2e in Berlijn, 2012

- Verslag in GBN-bulletin 2012-1 p. 4-6

 

3e in Cambridge, 2014

- Samenvattingen van de lezingen op Google Docs.

 

4e in Polen, 2016

- Verslag van NL-bezoeker Jochem Kuhnen met veel foto's

- Samenvattingen (E) van de papers door Ulrich Tigges en Marko Tucakov

 

5e in IsraŽl, 2018

- Verslag GBN-bulletin 2018-1 p.11 

- Weblinks naar papers / powerpoints

Filmpjes om de winter door te komen

 

30.000 schoorsteengierzwaluwen

In Portland, Oregon komen in de schemering de schoorsteengierzwaluwen (Vaux's swift) als spreeuwenzwermen aangevlogen voor overnachting in de schoorsteen van een basisschool. Ze broeden in Noord- en Midden Amerika.

 

Gierzwaluwen van Beijing

De ondersoort Apus pekinensis van onze apus broedt al meer dan 600 jaar in de stad maar er zijn er nog maar 3.000 van de 50.000 over. Prachtige beelden over voorkomen, migratie en bescherming. 7 minuten, zet hem op volledig scherm ! Beijing Swifts .

 

 

Filmpjes uit kunstnesten

Andere filmpjes

 

Jaap Langenbach

jaaplangenbach@ziggo.nl

Kemperstraat 8

3601 WK Maarssen

06 -3849 7474

https://twitter.com/ApusNL

 

  Begin pagina