Gierzwaluwnieuws 2019

Uit: Brehm Tierleben, 1882

Gierzwaluw (voor) en alpengierzwaluw

Nieuws andere jaren

2018   2017   2016   2015    2014   2013

 

Overige pagina's

Andere gierzwaluwsoorten

Bescherming

Broedvogelbestand

Camerabewaking 

Fenologie 

GBN

Gierzwaluw Maarssen

Gierzwaluw Woudsend

Gierzwaluw Friesland

Kunstnesten

 Leefwijze

Lokgeluiden

Nachtvliegen

Nesten zoeken

Nestkasten Woudsend

Opvang

Tellingen

Trekroute / geo-locators

Webcams

Weblinks

Werkgroepen 

 

JaapLangenbach@ziggo.nl Kemperstraat 8 3601 WK Maarssen

06 -3849 7474  https://twitter.com/ApusNL

 

 

SMP voor een gebied vervangt ontheffingen per pand

 

22 mei 2019

In verband met klimaatneutraal en "van gas los" gaat de komende 30 jaar de hele bebouwde omgeving op de schop. Huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen zullen hun broed- en verblijfplaatsen verliezen. De Wet natuurbescherming schrijft compensatie voor en vooral woningbouwverenigingen worstelen met tijdrovende ontheffingsprocedures. Een Soorten Management Plan (SMP) moet die vervangen voor een groter gebied. Een keer goed onderzoek doen en dan voortvarend aan de slag met alle panden. Er zijn al diverse SMP's. Arcadis maakt ze en Alliantie past ze al toe (Zwolle, Amersfoort etc.). Er zijn er nog veel meer in de maak, ook een voor woningbouwkoepel Aedes.

Bij de gierzwaluw doen zich bij de toepassing van het kennisdocument in ontheffingen nog veel problemen voor. Voorlopig kunnen we alleen maar hopen dat het met SMP's beter gaat, want aantonen of het allemaal helpt is erg moeilijk.

 

Meer in artikel Duurzaam Bedrijfsleven: Energietransitie en biodiversiteit

Kennisdocument Gierzwaluw (voorheen "Soortenstandaard")

GBN verbeterpunten voor Kennisdocument Gierzwaluw

 

Nestkasten voor gemeentekantoor Zwolle

 

 

15 mei 2019

Een gevel van het nieuwe stadskantoor van de gemeente Zwolle  is uitgerust met 74 nestkasten voor de gierzwaluw. Ze vormen samen het patroon van een gierzwaluwsilhouet. Het project is een idee van Jan van Dijk, de vorig jaar overleden voorzitter van Stichting Avifauna Zwolle. Veel kasten hangen dicht opeengepakt. Dat maakt herkenning voor de vogels moeilijk (burenruzies). Vaak worden dan alleen de buitenste kasten bezet.

Weblogzwolle 14-5-2019 en bericht met foto en video bij RTV Oost.

 

Avifauna Zwolle doet veel aan gierzwaluwonderzoek en -bescherming. Sinds 2014 worden er broedplaatsen gezocht, vorig jaar met 40 deelnemers, Jochem KŘhnen van GBN hield op 12 mei een lezing en de stichting was betrokken bij diverse nestkastprojecten: neststenen in de parkeergarage aan het Katwolderplein, 10 kasten aan de moskee in de Coetstraat, 15 kasten aan een flat op Veemarkt 21 en een aantal ingebouwde neststenen bij theater De Spiegel en aan de Noordzeelaan. Over de bezetting kon geen informatie worden gegeven. De Noordzeelaan wordt nu gemonitord. In de wijk Assendorp zijn vele jaren aantallen vliegende vogels geteld en broedplaatsen gezocht (92 -130 in 2014-2016 en mogelijk al 30 jaar stabiel !), zie verslag: Zwolle-Assendorp.pdf . Deze week zijn er diverse stadsexcursies.

 

 

Renovatie kerk half jaar vertraagd door gierzwaluw

 

14 mei 2019

Een gebouweigenaar die alvorens te gaan renoveren 'vergeet' ecologisch onderzoek te (laten) doen kan goed in de problemen komen en het gebeurt nog steeds. In Sint Maartensbrug broeden gierzwaluwen in het kerkje. De steigers waren al opgebouwd maar moeten weer afgebroken. De gierzwaluwen mogen uiteraard niet verstoord worden en de nesten zijn jaarrond beschermd. Die mogen alleen verwijderd worden als er een goedgekeurd compensatieplan is. In september kan het werk worden hervat. Zie: Noord Holland Nieuws 13-5-2019 .

 

 

Aantallen weer op normaal niveau

 

20 mei 2019

Op het waarnemingsplatform waarneming.nl ligt het totaal aantal waarnemingen na langdurig achterblijven nu boven het gemiddelde.

Begin mei kwam de intocht na flinke vertraging even wat op gang maar rond 5 mei, met koude dagen en noordenwind, stagneerde het weer. Op 8 mei kwamen er 29.000 langs trektelpost Breskens, zie dagtelling Breskens. Het cumulatieve aantal waarnemingen ligt tot en met 19 mei met 9.200 waarnemingen nu zelfs op het hoogste niveau "ooit". Zondag 19 mei was er veel regen en zelfs onweer in het zuiden en oosten en dat is aan het aantal waarnemingen goed te zien.

 

 

Het warme weer rond Pasen had kennelijk geen positieve invloed. Het behoorlijk slechte weer in Spanje en Frankrijk was eind april waarschijnlijk (een deel van) de verklaring voor de vertraging die tot 7/8 mei aanhield. En half mei wordt uit Rome omvangrijke sterfte en verzwakking van gierzwaluwen door ondervoeding gemeld, zie krantenbericht 15-5-2019.

 

Aan de lijntjes per jaar is te zien dat er periodes van een dag of 3-5 zijn waarin er plotseling erg veel aankomen (dat wil zeggen, dat er veel gezien en gemeld worden), zoals vorig jaar rond Koningsdag, rond 5 mei in 2017 en rond 3 mei in 2015. Op de trekroute van 10.000 km vanaf zuidelijk Afrika kan veel gebeuren, maar we weten nog erg weinig van de factoren die een rol spelen bij de (toch vrij kleine) variaties in het aankomstpatroon. Meewind lijkt in ieder geval wel belangrijk te zijn.

 

In Mijdrecht werd (voor het eerst in 10 jaar !) een dode, enigszins vermagerde broedvogel van 39 gram in de met camera bewaakte nestkast gevonden. Misschien aan het eind van zijn leven en was slecht weer op de tocht uit Afrika net teveel ? Het paartje zat al vier dagen bibberend op elkaar. Maar mooi om te horen dat de partner binnen twee dagen een nieuwe echtgenoot had en alweer op het nest zat te knuffelen. Dat is ook hoopgevend voor de kans dat nieuwe koppels, die wegens renovatie moeten verkassen naar nestkasten, snel weer 'aan de slag' kunnen.

 

K-dagen

Het aantal waarnemingen op Koningsdag was dit jaar met 217 ook lager dan normaal, maar daar zal het slechte weer vast een rol bij gespeeld hebben (ook minder waarnemers op straat). De zondag erna was al beter met 242 stuks. Bedenk dat het aantal meldende waarnemers sinds 2011 nog flink is toegenomen, van 11.000 naar ruim 18.000.

 

 

- Alle waarnemingen dit jaar t/m 31 mei

- Kaartje met aantallen per trektelstation t/m 31 mei

- Komt de gierzwaluw steeds eerder in het land ?

 

Trekroute van NL-gierzwaluw A261. (Klik voor vergroting)

Bron ę Raymond Klaassen, Rijksuniversiteit Groningen.

 

Meer over trekroutes

 

 

 

 

Sovon "life-atlas"

Sovon publiceert op basis van tellingen in het project "life-atlas" een mate van aanwezigheid in de vorm van een "trefkans". Deze ligt nu op 15 mei, flink hoger dan het gemiddeld over 2014-2018. Maar ik weet nog niet goed welke betekenis we aan deze grafiek kunnen geven. Zie: https://www.liveatlas.nl/

 

'Live' trek op europees portaal

Het intrekpatroon is sinds 9 april ook 'live' (globaal, teltotalen per week) te volgen op een nieuw Europees platform. Daaruit blijkt ook een versterkte aankomst in de eerste week van mei (linker scherm). De boerenzwaluw op het rechterscherm was er eind maart al vrij massaal. Zie Eurobirdportal.org - gierzwaluw en boerenzwaluw.  Als je op timeline klikt ze je onderaan mooi hoe de gierzwaluw bijna twee maand eerder vertrekt dan de boerenzwaluw. Kies links in het menu twee andere soorten (of eentje voor volledig scherm). Zie ook Nature Today - over Eurobird.org

 

 

Dramatische afname gierzwaluw in UK

 

8 mei 2019

Volgens de Britse BBS-telling (Breeding Bird Survey) is het aantal waargenomen gierzwaluwen in 10 jaar (2007 t/m 2017) met 42% afgenomen. De afname van 2017 op 2018 was nog eens 20%. De telling vindt twee maal per jaar plaats (periodes 1 april-15 mei en 15 mei-30 juni) gedurende 90 minuten langs 2 trajecten van 1 kilometer in ruim 4.000 willekeurig geselecteerde kilometerhokken (dus stad en platteland).

 

 

Het is een telling van rondvliegende vogels en er wordt aangenomen dat dit ook een maat is voor de ontwikkeling van de broedvogelstand. Als oorzaak worden vooral gebrek aan nestelmogelijkheden genoemd, maar ook afname van insecten en problemen in de overwinteringsgebieden. De gierzwaluw staat in UK al een paar jaar op de oranje (amber) lijst van bedreigde soorten.

 

Jaarverslag BBS 2018

Beschrijving telmethode in de BBS

Meer over diverse broedvogelbestanden

 

 

 

 

Foute dakpanhuifjes voor dakloze gierzwaluwen

 

6 mei 2019

Marco Verschoor vond in Ter Heyde, bij Monster in het Westland, een fraai voorbeeld van hoe het met goede bedoelingen maar gebrek aan kennis goed fout kan gaan bij kunstnesten voor gierzwaluwen. Bij de renovatie van een rij van 25 woningen zijn de nesten onder de dakgoten verwijderd en de invliegopeningen ontoegankelijk gemaakt. Ter compensatie dacht men er goed aan te doen om dakpanhuifjes midden op het ge´soleerde dak te plaatsen. De gierzwaluwen zullen de huifjes waarschijnlijk niet weten te vinden (ze blijven wekenlang onder de dakgoot zoeken) maar ook eieren en jongen van mussen en spreeuwen zullen er doodgaan van de hitte. Dakpanhuifjes zijn jarenlang gepromoot maar in nieuwbouw en bij gerenoveerde daken (en ook zonder strak sluitende ' sneldekkers') zijn het ingangen naar de dood. Ze mogen alleen op onge´soleerde, dus oude daken van een schuur, kerk of monument toegepast worden.

Meer over 'gierzwaluwdakpannen' .

 

Op het filmpje is te zien hoe de gierzwaluwen onophoudelijk proberen de verdwenen nesten onder de goot te bereiken. Dat houden ze nog weken vol. Op het dak zijn twee huifjes te zien, maar te ver uit elkaar en beter is het om ze (alleen op een oud en ventilerend dak) hoger op het dak te plaatsen.

Het is duidelijk wat hier had moeten gebeuren: nestkasten onder de dakgoot met een invliegopening aan de onderkant of schuin van onderen zoals bijvoorbeeld model Maastricht, zodat ze er met de oude invliegroute bijna automatisch invliegen. Marco probeert het alsnog te realiseren. Zie het filmpje op Youtube. (kies volledig scherm om de vogels goed te kunnen zien)

 

Meer over kunstnesten

 

Sloop en nieuwbouw in De Kwakel

 

18 april 2019

In de M. Noordmanlaan in De Kwakel bij Uithoorn worden deze zomer 26 sociale huurwoningen gesloopt en vervangen door 40 nieuwbouwwoningen. In het voorjaar zijn nest- en verblijfplaatsen van gierzwaluwen, huismussen en vleermuizen ontoegankelijk gemaakt. Bij woningen in de buurt zijn tijdelijke nestkasten opgehangen en in de nieuwbouw komen definitieve broed- en verblijfplaatsen. Een mooi project voor plaatselijke gierzwaluwbeschermers om in de gaten te houden. Worden de tijdelijke voorzieningen gebruikt en wanneer broeden er voor het eerst gierzwaluwen in de definitieve nestkasten ?

Zie bericht in Witte weekblad Uithoorn 14-4-2019

 

Roofvogelvlieger gevaar voor gierzwaluw?

 

14 april 2019

In Amstelveen worden vliegers in de vorm van roofvogels op een flat geplaatst om broedende kleine mantelmeeuwen dwars te zitten. De vliegers hangen aan een lange paal met draad.

 

Roofvogelvlieger in Amsterdam

 

Bewoners zijn bang dat de gierzwaluwen van een nabije grote kolonie (ca. 48 paartjes, broedend in ingemetselde neststenen) er ook last van zullen hebben. De lange paal met draad waar de vlieger aan hangt zou over het hoofd kunnen worden gezien.

 

 

Zouden de gierzwaluwen last hebben gehad van dit antennewoud met tuidraden?

 

 

 

Broedende vogels storen is strafbaar gesteld in de Wet natuurbescherming maar broeden voorkomen (tenzij de nesten jaarrond beschermd zijn) mag wel. Bewoners in de buurt vragen om een ecologische toets. De vliegers zijn voorlopig binnengehaald maar de handhavingsafdeling van de RUD stelde desgevraagd door de plaatselijke gierzwaluwwerkgroep dat het verhinderen van broeden niet strafbaar is. Roofvogelvliegers worden steeds vaker toegepast, ook in het buitengebied. Amstelveens Nieuwsblad 13-4-2019 .

 

 

Driehonderd nestkasten voor Hoog Catharijne

 

8 april 2019, update 17 mei

Het is misschien wel het grootste nestkastenproject aan een enkel gebouw van Nederland. Bij de verbouwing van het voormalige V&D naast de parkeergarage aan de Rijnkade in Utrecht-Hoog Catharijne zijn  broedplaatsen van gierzwaluwen verloren gegaan. Dat is gepoogd te compenseren met 300 nestkasten langs drie gevels van de bovenbouw. Het gebouw is nu in gebruik door Hudson's Bay en Primark.

30 van de 100 kasten met luifel op de zuidoostgevel

 

Boven de kasten aan de zuidwest- en zuidoostgevel is een luifel geplaatst om oververhitting van eieren en jongen door zonbestraling te voorkomen. Aan de noordoostgevel met 120 kasten is dat niet nodig.

 

Lokgeluiden

Bij de kastenrijen op noordoost en zuidoost (niet op zuidwest) is een lokgeluideninstallatie geplaatst. Dit is nodig omdat de natuurlijke nesten zich op heel andere plaatsen van het gebouw bevonden (in spleten langs diverse lagere verdiepingen). Het geluid staat ' s morgens aan vanaf  2 uur na zonsopkomst en 's avonds 2 uur vanaf 14 uur na zonsopkomst. Op 17 mei b.v. is dat dus van 5.43-7.43 en van 19.43-21.43.

Zie tabel zonsop- en ondergang 2019.

 

Erg fout aan het project zijn de lange rijen opeengepakte kasten waardoor een individuele kast heel lastig is te herkennen. Meestal worden lange rijen alleen aan de uiteinden bezet, elders leidt het tot fout invliegen en burenruzies. Het bleek helaas niet mogelijk om alsnog bepaalde herkenninsgpatronen (hier en daar een huisnummer ?) aan te brengen.

 

De monitoring

Volgens de ontheffing Wet natuurbescherming moeten de nieuwe kasten o.a. drie maal gedurende twee uur op avonden tot zonsondergang worden waargenomen om succesvol broeden te registeren. Daarnaast zal de gierzwaluwwerkgroep aanvullend waarnemingen doen.

De kastenrij aan de korte zuidoostzijde is goed te observeren vanaf het bovenste parkeerdek met de theepot (voor wandelaars/fietsers bereikbaar via Achter Clarenburg, roltrap bij Zeeman en bovenaan links met de kleine lift naar bovenste dek M/N)

Een klein gedeelte van de kastenrij aan de noordoostzijde is te zien vanaf de hoek Lange/Korte Elizabethstraat, voor de deur van de Swatch en helemaal vanaf Steenweg 52 voor de horlogezaak Bering (verrekijker nodig).

De rij aan de zuidwestzijde is deels (net) zichtbaar vanuit de Westerstraat. We maken nog  afspraken met de beheerder voor waarnemingen vanaf het dakterras waar alles goed is te overzien.

 

Resultaten 2019

2 mei: ' s avonds van 20.30-21.15 nog geen vogels aanwezig. Geen lokgeluid aan.

14 mei: tussen 20.40 en 21:50 zo nu en dan een paar vogels, max 5, hoog boven gebouw. Geen belangstelling voor gebouw of nestkasten. Lokgeluid niet aan.

17 mei: tussen 20.45 en 21.40 zo nu en dan een paar gierzwaluwen, maximaal 12 tegelijk, hoog boven binnenstad. Geen belangstelling voor gebouw of nestkasten maar om 21.35 vliegt een vogel een keer of 6-7 vlak langs de bovenste verdieping van de zuidwestgevel. Duidelijk op zoek naar verdwenen nest (winter 2017). Lokgeluid niet aan.

 

Alle gierzwaluwwaarnemingen 2019 - Utrecht-binnenstad

 

Meer over dit nestkastenproject.

 

 

Gierzwaluwen moeten ook in versterkt Groningen verkassen

 

7 april 2019

Drie ecologen gaan elk jaar van april t/m juli en in augustus langs te versterken/slopen woningen en gebouwen in het Groninger aardbevingsgebied om broed- en verblijfplaatsen van gierzwaluwen, huismussen en vleermuizen te lokaliseren. Te renoveren of te slopen gebouwen worden dichtgepurd of met netten ontoegankelijk gemaakt zodat de werkzaamheden niet worden gehinderd door broedende vogels of slapende vleermuizen. In de versterkte panden en in de nieuwbouw na sloop worden vervangende broed- en verblijfplaatsen aangelegd: 3 per woning, 1 per flat.  Mocht blijken dat de getroffen voorzieningen niet of onvoldoende benut worden dan worden aanvullende maatregelen getroffen. De locaties worden tien jaar gemonitord. Zie verder de 25 voorschriften in de provinciale ontheffing welke geldig is t/m 21 december 2027 voor 23.000 woningen en gebouwen.

 

Er wordt gewerkt volgens een provinciale ontheffing op de Wet natuurbescherming, verleend door de provincie Groningen, welke georganiseerd werd door het Centrum Veilig Wonen (de uitvoerder van de versterkingsoperatie). Voor elk individueel gebouw een ontheffing regelen zou ondoenlijk zij, daarom is er een generieke ontheffing ontworpen volgens het model van het soortmanagementplan (SMP) in de WnB. Voor "gebouwen met belangrijke kolonies gierzwaluw" moet afzonderlijk en aanvullend goedkeuring worden verkregen.

 

Er is helaas ook sprake van het plaatsen van gierzwaluwdakpannen. Hopelijk weet men inmiddels dat dat geen goede voorziening is, zie: dakpanhuifjes.

 

Bericht bij Nat. Co÷rdinator Groningen 9-4-2019

Dagblad van het Noorden, 9-4-2019

Ontheffing met voorwaarden Prov. Groningen-26-9-2017

Soortmanagementplan Bouwkundig Versterken (Arcadis, 19-9-2017)

 

 

 

 

Cursus gierzwaluw en huismus

 

4 april 2019

Sovon Vogelonderzoek organiseerde op 4 april in Nijmegen weer een dagcursus over de ecologische en juridische aspecten van de omgang met huismus en gierzwaluw in de bebouwde omgeving. Op 20 juni wordt de dag nogmaals gehouden. Een cursus voor ecoloog, woningbouwco÷peratie, gemeente, bouwer, renoveerder en andere professionals. Meer info en opgave voor de cursus: Sovon-cursus-huismus-en-gierzwaluw-en-ruimtelijke-ontwikkeling . Kosten Ç 429,- ex btw. 

 

Trends van vijf stadsvogels volgens  MUS

(rondvliegende vogels)

 

 

Volgens de stadsvogeltelling MUS van Sovon gaat het met 40 soorten achteruit en met 25 soorten vooruit (19 stabiel). Er is dus werk aan de winkel. Zie:12 jaar MUS: veel soorten in de min.

 

Hier veel meer over de ontwikkeling van het broedbestand gierzwaluw.

 

1e gierzwaluw 2019 in Wageningen

 

31 maart 2019

Op de laatste dag van maart is de eerste gierzwaluw van het jaar boven Wageningen overvliegend gezien. Dat is behoorlijk vroeg; het was de achtste keer sinds 1973 dat de eerste in maart werd gemeld.

Het grafiekje met de eerste waarneming suggereert dat de eerste steeds eerder aankomt maar dat is bedrog. Er zijn steeds meer waarnemers en hoe meer je kijkt hoe eerder je de eerste ziet. Op de fenologiepagina wordt aangegeven dat de eerste aankomst niet of nauwelijks vervroegt: komt de gierzwaluw steeds vroeger aan ?

Op trektellen vindt je de aantallen doortrekkers, zie kaartje met aantallen gierzwaluw per trektelstation t/m 30 april 2019.

 

Voorgevormde nestvorm helpt bij nestkastbezetting

 

28 maart 2019

Nestkastenexpert Dick Newell heeft in Engeland al heel wat experimenten gedaan met verschillende typen nestkasten voor gierzwaluwen. Op zijn blog wordt er uitgebreid verslag van gedaan. Vandaag publiceerde hij de resultaten van een onderzoek naar de effecten van het aanbrengen van een voorgevormde nestvorm in de kast. Het blijkt dat er 4,6 maal zo vaak wordt gekozen voor een kast met zo'n voorziening dan zonder. Ook wordt de kans groter dat er al in het eerste jaar van bezetting gebroed wordt; meestal gebeurt dat pas in het tweede jaar. De nestvorm voorkomt ook dat eieren per ongeluk uit het nest rollen. De exacte vorm lijkt niet van invloed te zijn. De natuurlijke diameter van het ronde, gemetselde nest is ca. 8 cm. Het klaarleggen van wat strootjes en veertjes wordt ook zeer op prijs gesteld. Een gierzwaluw komt nooit aan de grond en moet dus alle nestmateriaal in de lucht opvissen. Bij het schoon maken van een kast aan het eind van een broedseizoen dus het nest niet verwijderen !

Zie het bericht op het gierzwaluwblog met link naar het onderzoeksverslag.

 

Eind april komen de gierzwaluwen terug uit zuidelijk Afrika en het is dus tijd om nestkasten op te hangen. Alle info daarover op en via kunstnesten voor gierzwaluwen.

 

 

Zesde gierzwaluwconferentie in Segovia, Spanje

 

27 maart 2019

Van 20 t/m 22 maart 2020 wordt in Segovia, midden-Spanje de twee-jaarlijkse en inmiddels zesde wereldconferentie gierzwaluw gehouden.

Info: Segovia-2020.pdf  en via swiftsegovia2020@forogeobiosfera.org .

 

 

Gierzwaluw vertraagt sloop en nieuwbouw in Gorinchem

 

18 maart 2019

Woningcorporatie Poort6 in Gorinchem ondervindt flinke vertraging bij de sloop en nieuwbouw van 89 woningen aan de van Zomerenlaan en D.F. Pauwstraat. Bij de quickscan najaar 2017 bleek de aanwezigheid van mussen, gierzwaluwen en vleermuizen en in 2018 werd nader onderzoek gedaan. Er zijn toen negen gierzwaluwnesten gevonden, twee huismusnesten en een aantal verblijfplaatsen van vleermuizen. In januari dit jaar zijn er tijdelijke voorzieningen getroffen in de vorm van vier huismuskasten, 45 gierzwaluwkasten en 28 vleermuiskasten. Deze aantallen worden ook in de nieuwbouw gerealiseerd. Sinds december 2017 staan de woningen leeg, zie bericht bij Poort6.nl.

 

Het wachten is nu op de provinciale beschikking op de ontheffingsaanvraag. De sloop en nieuwbouw kan op z'n vroegst in september dit jaar van start. Zie bericht in AD 16-2-'19 .

 

 

Drie van de tijdelijke nestkasten voor de gierzwaluw (type Zeist). Klik voor vergroting.

 

 

 

 

 

Voor de gierzwaluw betekent het allemaal veel stress en het is waarschijnlijk dat diverse paartjes een paar seizoenen, of zelfs wel helemaal niet meer tot broeden zullen kunnen komen. Het kost veel tijd om twee keer een nieuwe broedplaats van onbekend type op een heel andere plaats te vinden en weer met succes te broeden.

 

In 2014 zijn er twee gierzwaluwdakpannen geplaatst op twee nieuwbouwwoningen in de Keizerstraat in Gorinchem, zie wethouder plaatst huifjespannen. Toen was kennelijk nog niet bekend dat dit geen goede voorziening is voor gierzwaluwen. Het betreft ongetwijfeld een goed ge´soleerd dak en dan wordt de broedruimte veel te heet. Gezien de schaduwen op de foto's zijn ze ook nog op een te zonnige kant van het dak geplaatst ! Alleen op een steil dak op het noorden is er soms geen gevaar voor oververhitting, zie dakpanhuifjes deugen niet.

 

Neststenen voor gierzwaluw te koop

 

16 maart 2019

Zwaluwen Advies Bureau in Roosendaal heeft tien neststenen voor de gierzwaluw over. Het gaat om de onzichtbaar in te metselen variant nr. 900 59 van Vivara, welke niet meer geleverd wordt.

 

Materiaal: houtbeton. Hoogte: 17 cm, breedte 31 cm en diepte 16 cm. Kosten Ç 30,- / 40,-  per stuk.

 

Neem contact op met Marjos Mourmans, 0165- 535 810 of marjosmourmans@zwaluwen.info .

 

en http://www.zwaluwen.info/contact.php

 

 

 

 

 

 

 

Wat is de zin van (huiszwaluw)tillen ?

 

8 maart 2019

In Nederland waren eind 2018 204 "flatwoningen", "tillen" voor huiszwaluwen beschikbaar. De bezetting is zeer geleidelijk toegenomen tot 36 stuks (17,4%). Dat is natuurlijk verwaarloosbaar op een geschat broedbestand van 85.000 in Nederland (zie: Vogelatlas-huiszwaluw ). De samenstellers van het monitoringsverslag t/m 2018 vragen zich dan ook af wat het nut is van de kostbare tillen (in 2015 gemiddeld Ç 3.700 Euro per bezet nest), mede gezien het feit dat nog steeds niet echt duidelijk is welke factoren van invloed zijn op de (lage) bezetting. Alleen het verloren gaan van bestaande nestgelegenheid in de omgeving had een significant positief effect op de bezetting. De bouw van zo'n til bevorderd wel de bekendheid van de soort in de buurt maar er wordt nu meer belang gehecht aan bescherming van bestaande nestgelegenheid en broedbiotoop.

 

Beschikbare en bezette huiszwaluwtillen 2009-2018

 

Hans Willemsen (voorzitter GBN) organiseerde, na het overlijden van Wilfried de Jong die het t/m 2015 deed, de monitoring sinds 2016 en publiceerde de resultaten: Huiszwaluwtillen 2016-2018.pdf .

Jaarverslag Huiszwaluwtillen 2015.pdf .

 

Er zijn nu elf gierzwaluwtillen bechikbaar, waarvan er drie bezet zijn, zie:

Kunstnestpagina- gierzwaluwtillen .

 

 

Workshop lokgeluiden

 

6 maart 2016

Gierzwaluwbescherming Nederland (GBN) organiseert op 20 april 2019 in Amersfoort weer een workshop over het werken met lokgeluiden om gierzwaluwen op nieuwe nestgelegenheden attent te maken. Info en opgave bij GBN.

 

 

 

Klimaatneutraal verdrijft de gierzwaluw

 

14 februari 2019, update grafiek 9- mei

De komende 30 jaar zullen de meeste gebouwen en woningen ingrijpend gerenoveerd worden op weg naar een klimaatneutraal Nederland, zonder gebruik van aardgas in 2050. In dat jaar moet volgens de klimaatwet de uitstoot van broeikasgassen 95% lager zijn dan in 1990. In 2018 was de uitstoot 190 megaton, dat was 14% lager dan in 1990.

 

 

Flora en fauna in de bebouwde omgeving zullen het zwaar te verduren krijgen. Vooral huismussen, gierzwaluwen en vleermuizen zullen hun broed- en verblijfplaatsen kwijt raken. Er is heel veel wet- en regelgeving (Wet natuurbescherming, soortenmanagementplannen, gedragscodes en kennisdocumenten soorten) die voor bescherming moet zorgen maar dat hele bouwwerk kan niet voorkomen dat een en ander in ieder geval voor de gierzwaluw met veel stress, minder broedsels en broedbiotoopverlies gepaard zal gaan.

De plaatstrouwe gierzwaluwen zullen veel te lijden krijgen van de noodzakelijke verhuizing naar kunstmatige broedplaatsen (nestkasten, neststenen). Het succes van de verhuizingen hangt in hoge mate af van details in de uitvoering (locaties, materiaal, timing, monitoring, bewoners, lokgeluiden) die niet of onvoldoende in de regelgeving zijn vastgelegd en wordt voor een groot deel dus lokaal bepaald door (kennis en ervaring van) uitvoerende / opdrachtgevende bedrijven / personen en bemoeienissen van plaatselijke 'gierzwaluwwatchers'. Voor lokale vogelaars is er veel werk aan de winkel, ook bij de monitoring van gerealiseerde projecten want we moeten weten of het protocol ook werkelijk werkt.

Hier een lijst en kaart met een klein deel van gerealiseerde NOM projecten (Nul op de Meter) waar men al aan de slag kan: NOM-keur projecten bij Stroomversnelling . In de loop van dit jaar wordt de 10-duizendste NOM-woning (nieuwbouw + renovatie) gerealiseerd, zie stand van zaken bij koepel Stroomversnelling.

 

Drama in Maarssen-dorp

Dit jaar doemen hier in Maarssen-dorp, waar ik al voor het vierde jaar de gierzwaluwen in de gaten houd, extra problemen op omdat tegelijkertijd in drie aangrenzende wijken omvangrijke renovatieprojecten worden uitgevoerd. In twee wijken huist verreweg de grootste kolonie van het dorp. In de Dichterswijk (geel en rood op het kaartje) gaat het bijvoorbeeld om de realisatie van 48 NOM-keur woningen (Nul op de Meter) waarbij t.b.v.flora en fauna een speciale gedragscode ('natuurinclusief  renoveren') van toepassing is. In de wijk huist een grote kolonie gierzwaluw van minstens 22 nesten. De eerste 24 woningen (geel) zijn in januari dichtgepurd en de verbouw start in augustus, dus broedseizoen 2019 gaat verloren. De tweede helft (rood) wordt in oktober gerenoveerd. Daar zullen de gierzwaluwen in seizoen 2020 moeten verkassen. In het vernieuwde dak, dat volledig met zonnepanelen wordt bedekt (soms voor- en achter bij oost-west oriŰntaties), worden per woning drie nestkasten ingebouwd. Dat is bij de gedragscode een standaard voorziening voor alle NOM-keur woningen, ook als er geen gierzwaluwen in de wijk broeden. Meer over deze wijk op de Maarssen-pagina, Dichterswijk.

 

Het principe van de code ( na twee jaar experimenteerregeling van kracht geworden in januari 2018) is echter dat er van wordt uitgegaan dat broedpaartjes (hier minimaal 22 maar mogelijk wel 30-40) elders in het land (waar dan ook) een nieuwe broedplaats moeten zoeken. We weten echter dat de gierzwaluwen in de buurt van het verdwenen nest blijven zoeken (soms wel twee jaar lang), en pas daarna in de nabije omgeving (als de vruchtbare periode inmiddels nog niet voorbij is). Bij projecten vergund volgens de Wet natuurbescherming moet ter plaatse voor voldoende vervangende broedruimtes worden gezorgd.

 

Dit jaar zullen ook de broedplaatsen (en alle andere natuurlijke nestgelegenheden) van de naastgelegen wijk Schilderskwartier (donkerrood op het kaartje) verloren gaan door dakrenovatie. In maart / april 2019 worden 60 vervangende nestkasten voor gierzwaluw (40) en huismus (20) opgehangen. Een extra probleem is dat zowel gierzwaluw, spreeuw als huismus hier om dezelfde plekken achter kantpannen aan de kopgevels concurreren. Bovendien is het mogelijk dat deze kasten (op den duur) ook door de gierzwaluwen van de Dichterswijk gevonden zullen worden. Meer over de aanpak in deze wijk op de Maarssen-pagina bij Schilderskwartier.

 

Ook in de aangrenzende wijk rond Karel Doormanplein (op kaartje oranje begrensd) zijn 73 eengezinswoningen volkomen afgesloten (purren, gaas) om de vestiging van gierzwaluwen, mussen en vleermuizen te voorkomen. Met de renovatie is daar inmiddels, eind 2019, al begonnen. Er is een gierzwaluwnest gevonden, wat volgens de provinciale ontheffing gecompenseerd moet worden met vijf nestkasten/stenen op de kopgevel van Klokjeslaan 42. Maar die gevel staat op het zuidwesten en is dus ongeschikt door te veel zonbestraling. Meer hierover op de Maarssenpagina, Karel Doormanplein e.o.

 

Plaatstrouw is nu de handicap

 

Heel vroeger broedden gierzwaluwen uitsluitend in rotsen die nooit werden gerenoveerd. Plaatstrouw was een prima eigenschap die nu echter voor de soort in onze streken een ernstige handicap is geworden en voorkomt dat ze andersoortige, kunstmatige nestplekken weten te vinden. Maar we weten ook dat met lokgeluiden de nieuwe kunstnesten onder de aandacht gebracht kunnen worden. Als er daarvan maar genoeg worden gerealiseerd, zullen ze die uiteindelijk als geschikte plek weten te benutten, net zoals ze nu ('automatisch', zonder lokgeluid) de plekken in kieren en onder dakpannen weten te vinden. Een eerste noodzakelijke aanvulling op de wet- en regelgeving is (in bepaalde situaties) de opname van een verplichting tot de installatie van lokgeluiden bij nieuwe broedplaatsen.

 

Meer over gierzwaluw in Maarsen-Dorp

Kennisdocument gierzwaluw van BIJ12-juli-2017.pdf

Zoogdiervereniging in 2016 akkoord met experimenteerregeling NOM gedragscode

Beroepen 2019 Stichting SEVON (vleermuisonderzoek) tegen NOM-gedragscode

Gedragscode-NOM-keur-natuurinclusief-renoveren-V8.pdf

Energielinq , kennisportaal voor NOM

Het NOM-keurmerk voor nul-op-de-meter woningen

Bericht jan. 2018 over van kracht worden gedragscode NOM

Stand van zaken NOM per april 2019 bij koepel Stroomversnelling

Soorten Management Plan voor gebied vervangt ontheffingen per pand/project

Meer over wet- en regelgeving en andere beschermingsaspecten

 

Engelse petitie vraagt om neststenen in elk nieuwbouwhuis

 

Mooie filmpjes om de winter door te komen

 

10 januari 2019

Nestkasten in Bakoe

In de hoofdstad Bakoe van Azerbeidzjan is een bijzonder groot nestkastenproject, met wel 400 kasten gerealiseerd. De eerste kasten zijn al bezet. Dat wordt gecontroleerd met een kleine camera aan een snoertje. Bekijk het filmpje op Youtube .

 

Italiaanse bioscoopfilm, trailer

Er is een Italiaanse film over de gierzwaluw aanstaande. Met schitterende vliegbeelden van het winterverblijf in zuidelijk Afrika t/m de broedplaatsen in Rome. Eentje wordt gegrepen door een torenvalk. Hier de veelbelovende trailer van 4 minuten : Il Rondoni: eten en slapen in de lucht .

 

Geheime gedragingen in de lucht

Vertraagde beelden onthullen wat ze in de lucht te doen: buikje krabben, vliegje pakken, vrij worstelen, kop schudden, paren,  verenonderhoud, kop krabben, poten poetsen etc. . Zie de sterk vertraagde filmpjes van Jean Francois Cornuet, voorzien van die heerlijke zomergeluiden.

 

Broedseizoen in zeven minuten.

Uit de film "De Wilde Stad", camerabeelden van de gebeurtenissen in een Amsterdams nest. Gierzwaluw in De Wilde Stad

 

+++++++++++++++

 

Jaap Langenbach

jaaplangenbach@ziggo.nl

Kemperstraat 8

3601 WK Maarssen

06 -3849 7474

https://twitter.com/ApusNL

 

  Begin pagina