Gierzwaluwnieuws 2017

Inhoud - Nieuwspagina's - Contact

 

 

Meer gierzwaluwen in Noordhollandse verzamelvluchten

 

2 november 2017

Dat is de (verrassende) conclusie van een vijf jarig telproject van Landschap Noord-Holland en het Gierzwaluwplatform Noord-Holland. Aanleiding voor het onderzoek was bezorgdheid over de veronderstelling van velen dat het slecht zou gaan met de gierzwaluw. Maar dat is erg lastig vast te stellen met broedplaatsenonderzoek. Er is een alternatieve methode bedacht om een beeld van "de populatie" te krijgen. Van 2012 t/m 2016 werden avondtellingen van vliegende vogels (zgn. "verzamelvluchten") vanaf hoge punten in steden georganiseerd. 67 vrijwilligers hebben op 15 uitkijkpunten (op 8 punten in alle vijf jaren) drie keer per jaar tussen 15 juni en 15 juli en minimaal drie maal per avond met een tussenpauze van 15 minuten geteld. (De methode lijkt wat op de 388 puntentelling van 2011 in Friesland. Daar werd het maximum aantal tegelijkertijd aanwezige vogels tijdens 5 minuten rond 21.00 geteld, zie Friese gierzwaluwtellingen ). Daarnaast werden rond de telpunten 18 routes gelopen om broedlocaties / kolonies te ontdekken. Verwacht werd dat daarmee mogelijk verklaringen voor een gevonden trend in de getelde aantallen op de uitkijkpunten gevonden konden worden.

 

Diverse aspecten bemoeilijkten de tellingen De aanwezige aantallen zijn sterk afhankelijk van de weersomstandigheden. Slecht weer gooide regelmatig roet in het eten. Ook de personele bezetting zorgde voor uitval van tellingen (er overleden b.v. drie tellers in de periode). Aantallen tellen is bovendien erg lastig (soms wel 600 vogels) en vijf jaar is eigenlijk toch nog te kort voor het vaststellen van een trend. Toch spreken de onderzoekers op basis van de analyses van de aantallen over een "opvallende stabiele tot licht toenemende eensgezinde trend die op de meeste locaties is vastgesteld". Opgemerkt wordt verder dat het gevonden patroon grotendeels in overeenstemming is met de landelijk MUS-telling van aantallen in avondvluchten. De conclusie is dan dat "we gezien het coherente beeld dat uit vrijwel alle locaties naar voren komt en de overeenstemming met het MUS-onderzoek, met vertrouwen kunnen stellen dat de resultaten van het telproject de huidige ontwikkeling van de populatie gierzwaluwen in Noord-Holland goed weergeeft".

 

Of die trend ook geldt voor het aantal broedvogels / nesten blijft echter onduidelijk. Er wordt gesproken over de trend van "de populatie", maar onduidelijk is of hiermee (ook) het aantal broedvogels wordt bedoeld. Vogels in verzamelvluchten bestaan uit een mengsel van broeders en niet broeders, in wisselende en onbekende verhouding.

Er worden verder waardevolle en interessante achtergronden geschetst over oorzaken van achteruitgang en verschuiving van het broedbestand en aanzetten gegeven om de ontwikkeling daarvan nog beter in beeld te krijgen. Op een aantal locaties worden de tellingen voortgezet voor meer inzicht in de trend.

 

Bericht en link naar rapport bij Landschapsbeheer Noord-Holland

Meer over tellingen en ontwikkelingen van de (broed)populatie bij broedbestand .

 

Soortenstandaard heet nu "Kennisdocument Gierzwaluw"

 

2 november 2017

Met de invoering van de Wet Natuurbescherming 2017 op 1 januari moesten ook de soortenstandaarden herschreven worden omdat nu de provincies bevoegd gezag zijn.  De achtergronden en aard van beschermingsmaatregelen en de hele wet- en regelgeving staat nu samengevat in het "kennisdocument Gierzwaluw". Hier down te loaden.

 

Broedseizoen in fraai filmpje van 9 min.

 

24 juli 2017

Ad van Uchelen in Mijdrecht heeft al vele jaren een flink aantal bezette gierzwaluwnestkasten. Met camera's wordt het verloop van het broedseizoen nauwkeurig in de gaten gehouden. Met een kwaliteitscamera is nu een bijzonder fraaie samenvatting gemaakt van een volledige broedcyclus, vanaf de terugkomst uit Afrika tot het uitvliegen van twee jongen. Het filmpje van 7 minuten en 35 MB kan hier worden gedownload.

Gierzwaluwbroedseizoen in 7 minuten- Ad van Uchelen .

Ook rechtstreeks via Youtube te zien, maar wel van mindere kwaliteit: Gierzwaluwen in film "De Wilde Stad".

 

Over de nestkastenkolonie op de website van Ad: http://www.gierzwaluwenonline.nl/

 

Gierzwaluwen nemen elk jaar dezelfde trekroute

 

Onderzoekers van de Universiteit in Siegen doen al sinds 2009 onderzoek aan een grote kolonie in een betonnen autoviaduct over de Biggesee bij Olpe (Noordrein-Westfalen). In 2012 en 2013 werden 10 vogels van een geolocator voorzien. Van drie vogels is nu de reisroute van twee achtereenvolgende jaren opgetekend. Daaruit blijkt dat de individuele vogels (althans deze drie; of dat een algemene conclusie toelaat lijkt me nog twijfelachtig) routetrouw zijn; ze volgen elk jaar nagenoeg dezelfde route. Maar verschillende individuen van dezelfde kolonie hebben een sterk verschillende route. Ook man en vrouw nemen verschillende routes maar jaarlijks wel dezelfde.Van een paartje had de man vier verblijfplaatsen tot in Tanzania maar het vrouwtje had vijf, heel andere verblijfplaatsen en kwam tot in Zuid-Afrika. Bij kieviten is hetzelfde geconstateerd. Een Friese man ging ´ s winters naar Ierland en zijn vrouwtje naar Portugal.

Dit jaar zijn een aantal vogels voorzien van geolocators die ook luchtdruk en luchtvochtigheid meten. Als die volgend jaar terugkomen hoopt men ook een antwoord te krijgen op de veronderstelling dat de vogels in Afrika het verloop van de regengebieden volgen. Want waar het regent groeit de natuur en zijn de insecten. Ook versnellingen in de vlucht worden gemeten. Daarmee moet iets duidelijk worden over de wijze van vliegen; glijdend op luchtstromen en/of actief vliegend.

Krantenartikel in Wir Siegen.de

Publicatie in Journal of Avian Biology (samenvatting, rest betaalmuur)

idem, complete artikel

Artikel in Natur in NRW, p. 16 - 19

Onderzoek broedkolonie autoviaduct 2009 . Het zeer slechte broedresultaat van de kolonie in het autoviaduct wordt geweten aan het slechte weer in plaats van aan de verstoring door het onderzoek. Een van de onderzoekers, Mark Walker, schreef er een boek over: Swift Summers, 2016, 142 p. € 13,95

 

Eerste broedgeval in Utrecht - Leidsche Rijn

 

13 juli 2017

In 1998 werden de eerste huizen gebouwd in Leidsche Rijn, westelijk van de A2 bij Utrecht, tussen Vleuten en De Meern. Vorig jaar had ik daar al eens een paar keer naar broedplaatsen gezocht maar geen indicaties gevonden. Maar op 9 juli zag ik vanuit de woning van mijn zuster aan het Aureliahof in het wijkje De Kersentuin een gierzwaluw langs vliegen met die karakteristieke, schuin naar boven gaande "waggelvlucht", van vogels die het nest uitvliegen. Dat moest op een nest wijzen ! Navraag bij bewoners leverde op dat iemand op 21 mei op een van de torens (5 woonlagen met kap) een vogel naar binnen had zien gaan. De volgende avond kon het nest bevestigd worden met om 22.00 u. een invlieger in de hoek van een ondersteunende H-balk onder het dakoverstek.

 

In het wijkje dat in 2003 gebouwd werd door een bewonersvereniging werden in de dakgootbekisting een stuk of 20 nestkasten aangelegd. In 2010 en 2011 werden er lokgeluiden afgespeeld maar men dacht dat dit geen succes heeft gehad. De nestkasten raakten nooit bezet, waarschijnlijk door onjuiste plaatsing (te laag en moeilijk aanvliegbaar). Maar het zou kunnen dat de lokgeluiden toch dit veel hoger gesitueerde nest hebben opgeleverd. De locatie is ca. 50 meter verwijderd van de afspeelplaats. Het is niet bekend hoe lang het nest al bezet is en het zal ook nooit zeker worden of dit echt het eerste van Leidsche Rijn is. Maar het is wel het enige bekende, tot nu toe. Of er in De Kersentuin snel meer volgen is twijfelachtig. Er zijn op het oog maar twee soortgelijke nestplaatsen op twee andere torens beschikbaar. Maar elders in de wijk zullen ze op den duur ongetwijfeld wat weten te vinden. Met de veroudering komen de gierzwaluwen. Het eerste nest

 

Zie: waarnemingen gierzwaluw in Leidsche Rijn op waarneming.nl .

 

Laatste nieuws over zes jaar gierzwaluwnesten zoeken in Utrecht.

 

 

 

Sterk geconcentreerde intocht 2017

 

18 juni 2017

Dit jaar was er een opvallend geconcentreerde intocht van de gierzwaluw. Die begint altijd eind april en half mei zijn de broedvogels wel binnen. Daarna komen tot eind mei-begin juni nog de eerste- en tweede jaarsvogels. Dit jaar zagen we een tamelijk unieke concentratie van de intocht rond 5 mei. Bij Breskens kwamen er op 5 mei 2.000 per uur en totaal 22.000 door ! Opeens werden van alle kanten de eerste giertjes gemeld. Op de site waarneming.nl was dit duidelijk te zien (voorzover het aantal waarnemingen daar een goede maat is voor de werkelijkheid).

 

 

Vorig jaar was er een dag of vijf eerder een iets minder sterk geconcentreerde intocht. De lijntjes van de jaren 2010, 2012 en 2013 lopen tussen de uitersten van 2011 en 2016.

 

Weblinks

Bekijk hier de lijst van  alle waarnemingen in 2017. Klik op het blauwe rondje vňňr de waarnemingsregel voor meer details, kies bovenaan eventueel een andere datumreeks.

Op dit kaartje staan de locaties waar in 2017 bezette nesten zijn gevonden / gemeld: locaties bezette nesten 2017.

 

Bij trektellen.nl kun je op deze pagina zien hoeveel gierzwaluwen er gemiddeld per uur op de diverse telposten  zijn doorgekomen en op gierzwaluwen op trektelposten staan de aantallen per trektelpost.

 

Op de pagina fenologie staan mijn bespiegelingen over de vraag of de gierzwaluw steeds vroeger in het land aankomt (waarschijnlijk niet, of nauwelijks).

 

 

Voor het eerst in Nederland een siberische gierzwaluw

 

13 juni 2017

Gisteren 12 juni is in Zeeland bij Westkapelle voor het eerst een siberische gierzwaluw waargenomen. Experts zijn aan de hand van de foto's zeker dat het deze soort is, een apus pacificus (Pasific swift). Bekijk hier de melding met foto's op https://waarneming.nl/waarneming/view/139900480 .

Hij broedt in Siberië, Japan en noordelijk China en overwintert in zuidoost Azië en Australië.

In Europa is hij een keer of 20 gezien, o.a. in 2013 op 13 mei in Denemarken en op 12 juni in Engeland en verder in Zweden, Spanje, de VS en Nieuw Zeeland. Hier het verslag van waarnemer Thomas Luiten. Meer info over de soort op Wikipedia-Pacific_swift .

 

 

Aziatische huisgierzwaluw landt in Canada

 

7 juni 2017

De huisgierzwaluw broedt en overwintert in zuidoost Azië (zie kaart leefgebied ) maar deze zomer werd er eentje dood en uitgemergeld gevonden aan de Canadese westkust. Nooit eerder werd deze vogel (de House Swift, Apus nipalensis) buiten Azië aangetroffen. De vogel is in een museum in Vancouver te zien. Zie Nederlands bericht. En bericht in Science Daily.com . Een keer belandde een Europese gierzwaluw, Apus apus in Amerika, in Suriname.

 

 

Winterverblijf van Spaanse gierzwaluwen

 

2 juni 2017

Ook de Spaanse gierzwaluwen vliegen negen maanden dag en nacht door in het winterverblijf in zuidelijk Afrika. Meer ..........

 

Eerste gierzwaluwtil in Fryslân

 

13 mei 2017

In het centrum van IJlst is een gierzwaluwhotel met 36 nestkasten in gebruik genomen. Hij staat op een parkeerplaatsje, heeft lokgeluiden, vier on-line webcamera´s en een eigen websiteOp deze pagina meer info over de negen tillen in Nederland en een aantal in het buitenland. Bericht in Leeuwarder Courant.

 

Nieuw gierzwaluwhotel in Waddinxveen

 

9 mei 2017

In een grote nieuwbouwwijk in Waddinxveen is begin mei de negende gierzwaluwtil van Nederland in gebruik genomen. Ze vliegen er al in de buurt en er is een lokgeluideninstallatie actief zodat de kans op een spoedige vangst zeker aanwezig is.

Meer..........

 

 

 

 

 

 

 

 

300 nestkasten Hoog Catharijne

 

21 april 2017, update 30 mei 2018

Het voormalige gebouw van V&D aan de Rijnkade in Utrecht wordt van binnen en van buiten gerenoveerd met o.a. nieuwe gevelbekleding. De broedplaatsen van vele paartjes gierzwaluw zijn onbereikbaar geworden. Ter vervanging zijn aan de zuidwest- en noordoostzijde per zijde 25 tijdelijke nestkasten opgehangen. Voor 1 april 2018 moeten op de bovenste opbouw 300 definitieve nestkasten opgehangen worden, verdeeld over de zuidwest-, noordoost- en zuidoostzijde.

Hieronder het pand in mei 2018 met de  locaties van een aantal voormalige nesten. Tussen de twee grijze luchtkokers tegen de bovenrand van de witte opbouw zijn 25 nestkasten te zien.

 

 

In mei 2018 vlogen er tientallen vogels langs de gevel op zoek naar de verdwenen nesten.

Het lijkt erop dat de uitvoering niet goed is voor de giertjes. De tijdelijke kasten hangen op een ongelukkige plaats en zijn mogelijk niet tegen hitteontwikkeling beschermd. De plaatsing van de definitieve kasten is vertraagd en zijn mogelijk ook niet hittebestendig. Aan de noordoostzijde staan de steigers nog tot zes-hoog.

De kolonie was al lang bekend bij de groep vrijwillige gierzwaluwspotters van Utrecht. Zij trok twee jaar geleden al aan de bel en zoekt nu naar antwoorden op veel vragen.

Meer details en laatste ontwikkelingen op Nieuws 2018 - V&D

 

 

Massale binnenkomst op 5 mei

 

6 mei 2017

Rond 5 mei zijn opeens enorme aantallen gierzwaluwen binnen gekomen. Op de trektelpost Breskens in Zeeland werden er 21.000 geteld. Dat was te merken bij de diverse nestkasten die van camera´s zijn voorzien. Op heel veel plaatsen werden de eerste verkenningen en slapers opgemerkt. Ook op de webcampagina zijn diverse kasten al met een enkele of zelfs een paartje bezet, bekijk ze op webcampagina.

 

Schitterend beeld van gierzwaluwnestkast op Beleef de Lente

 

30 april 2017

In de Amsterdamse Oranjekerk zijn een flink aantal nestkasten voor gierzwaluwen achter de galmgaten ingebouwd. In 2013 kon men daar met een webcam van Beleef de Lente de bezetting volgen. Dit jaar is er weer een cam actief en op 29 april kwam de eerste vogel er voor het eerst een kijkje nemen. Zie de clip. Op 5 mei arriveerde de eerste slaper maar daarna verdwenen ze weer. Maar op 16 juni was er weer nieuwe bezetting, mogelijk een jong paartje dat pas volgend jaar tot broeden komt. 

 

De prachtige Poolse kleurenwebcam is ook weer actief dit jaar. Volg het broedsel op http://jerzyki-webcam.pl/Webcam. Er staat ook een erg fraai samenvattend filmpje met het verloop van broedseizoen 2016.

Een lijst met alle 25+ webcams gierzwaluw staat hier.

 

Minder giertjes op K-dag door lage temperatuur ?

 

30 april 2017

Het wordt vaak gezegd dat de giertjes laat zijn en minder gezien worden als het wat kouder is. Of dat lagere aantal dan komt doordat er echt minder zijn of doordat er minder waarnemers zijn, is dan de grote vraag. In onderstaand grafiekje hebben we het aantal waarnemingen op waarneming.nl op koninginne- en koningsdag uitgezet tegen de etmaalgemiddelde temperatuur in De Bilt vanaf 2000 (zie weergegevens KNMI-stations ). Omdat voor de aanwezigheid van giertjes misschien ook de temperatuur op de dag ervoor een rol speelde staat er ook een lijntje in met het gemiddelde van de temperatuur op K-dag en de dag ervoor. Tot en met 2013 viel K-dag op 30 april, in 2014 op 26 april en sindsdien op 27 april.

 

Gierzwaluwwaarnemingen en temperatuur op K-dag

 

 

Van 2000 tot ca. 2010 wordt de toename van het aantal waarnemingen nagenoeg volledig verklaard door de toename van het aantal waarnemers. Maar daarna lijkt er toch wel enig verband met de temperatuur te zijn. Maar of dat komt doordat er minder giertjes zijn of omdat er bij kouder weer wat minder naar uitgekeken wordt, is niet te zeggen. Het is misschien een combinatie. Voor de aanwezigheid speelt wellicht ook regen, wind, west-europese drukverdeling en wie weet wat nog meer een rol. In 2010 en 2016 was het wat regenachtig. Een systematische telling en een uitgebreide analyse van de weersomstandigheden die het trekgedrag zouden kunnen beďnvloeden kan misschien wat duidelijkheid geven. Zie voor een mogelijke vervroeging van de aankomstdatum van de eerste vogels bij fenologie.

 

Nestkasten Voordorp nauwelijks bezet

 

21 april 2017

In de Utrechtse wijk Voordorp zijn in 2006 65 nestkasten voor de gierzwaluw opgehangen Ze hangen verspreid door de wijk, meestal 1 of 2 kasten per huis en vier huizen met 3 of 4 kasten. Het broedsucces is erg mager. In 2013 werd het maximale aantal van vijf broedgevallen bereikt, maar in 2015 en 2016 waren er maar twee.

Drie kasten werden in 2016 door een huismus gebruikt en twaalf door een spreeuw. Bekijk het jaarverslag 2016 dat Tieneke de Groot maakte.

Bezetting in wijk Voordorp en Veemarkt. Over 2013-2015 door stadsvogeladviseur Utrecht.

 

Kunstnesten zelf bouwen, kopen en toepassen

 

De eerste gierzwaluwen 2017 boven Nederland

 

15 april 2017

Zondag 26 maart werd in de Amsterdamse Spaarndammerbuurt (wat mij betreft zeer waarschijnlijk) de eerste (overvliegende) gierzwaluw van dit jaar gezien. Geen bewijsfoto maar uit de toelichtingen maak ik op dat het een echte was. Bekijk de details op eerste gierzwaluw 2017.

Op 4 april werd er eentje in Mijdrecht gezien en op 6 april in Den Bosch. Op 15 april waren er opeens enige 10-tallen waarnemingen. Bekijk hier alle waarnemingen van dit jaar.

Andere Europese waarnemingen staan op https://observation.org/soort/view/97.

 

100 nestkasten in Ede

 

12 maart 2017

Woningbouwvereniging Woonstede in Ede schenkt 100 gierzwaluwnestkasten aan de plaatselijke stadsvogeladviseurs. U kunt zich aanmelden als er ook eentje wilt: gierzwaluwkasten Ede.

 

Tien neststenen in Wijchen

 

10 maart 2017

In de Wijchense nieuwbouwwijk Oostflank zijn 10 neststenen ingemetseld. Meer ........

 

 

Nestkasten Vogelwerkgroep Zutphen

 

12 februari 2017

Vogelwerkgroep Zutphen is gestart met de plaatsing van 30 nestkasten voor gierzwaluwen in Warnsveld, Zutphen en de Hoven. Er zullen ook lessen worden gegeven op een aantal lagere scholen. Meer info in het bericht van Contact Noord  en hier over nestkasten op scholen en bijbehorende lessen: Contact Zutphen-Warnsveld.

De werkgroep telde in 2003 voor het eerst de natuurlijke nestplaatsen in Zutphen. Vanaf 2011 gebeurt dat jaarlijks. Er worden steeds meer nesten gevonden. Het aantal gespotte invliegers steeg van 119 in 2011 naar 141 in 2015. Alle details van de telresultaten staan op de website van de werkgroep.

 

Kolonie Johanneskerk in Oisterwijk

 

10 februari 2017

Op de gierzwaluwpagina van Vogelwerkgroep Midden Brabant staat weer een mooi verslag over de nestkastkolonie in de Johanneskerk in Oisterwijk.

Link naar het rapport, ook voor andere jaren

 

Eerste gierzwaluwen in Tel Aviv en Marrakesh aangekomen

 

31 januari 2017

Gierzwaluwen broeden van Ierland tot in China en van Noord-Noorwegen tot noordelijk Afrika. Hoe zuidelijker ze broeden hoe eerder ze terugkomen uit het winterverblijf in zuidelijk Afrika. En hoe noordelijk hoe later ze in de herfst naar het zuiden trekken.

Een van de eerste plaatsen waar ze gemeld worden is Tel Aviv omdat daar een zeer actieve beschermgroep aanwezig is die vanuit het hele land op de hoogte wordt gehouden. Vandaag kwamen er meldingen uit het midden van het land en uit Tel-Aviv. Ook in Marrakesh is vandaag de eerste broedvogel gesignaleerd. Over de trekroute van NL - gierzwaluwen.

 

Interne verhuizing kolonie Alhambra, Spanje

 

13 februari 2017

In  de forten en kastelen van Alhambra (Granada, Spanje) nestelt een kolonie van 150 paartjes gierzwaluw. Ze zitten achter fraai gebeeldhouwde ornamenten (Yezerias ) boven de bogen rond patio´s. Die zijn echter van gips gemaakt en  raken beschadigd door de scherpe klauwtjes van de gierzwaluwen. De kolonie wordt al lang gemonitord. Helaas hoort daar kennelijk ook het bemeten van jonge vogels op het nest bij, gezien de foto´s op de site. Een erg verstorende handeling.

Men is nu bezig om de broeders geleidelijk te laten verhuizen naar nestkasten elders in het monument en het naastgelegen kasteel (van Karel V). De ingangen achter de beeldhouwwerken worden ontoegankelijk gemaakt. Maar de verhuizing gaat langzaam. De vogels blijven proberen om langs de versperringen te komen.

 

 

Nestkasten boven het gipswerk met nestingangen. Er zit ook een kolonie bij het terras van het Alhambra Palace Hotel, zie filmpje op Youtube.

 

Meer info in dit blog-artikel met veel foto´s. Met de Google-vertaling kom je een heel eind.

 

+++++++++++++++

 

Jaap Langenbach

jaaplangenbach@ziggo.nl

Kemperstraat 8

3601 WK Maarssen

06 -3849 7474

https://twitter.com/ApusNL

  Begin pagina