Gierzwaluwnieuws 2014

 

Zo nu en dan weet de boomvalk een gierzwaluw te vangen.

In een slechtvalkennestkast in Amsterdam-Westpoort werden in broedseizoen

2008 prooiresten van 17 gierzwaluwen gevonden, zie: waarneming.nl

 

 

Inhoud - Nieuwspagina's - Contact

 

 

"De Gierzwaluw" wint Jan Wolkers Prijs

 

In april 2014 verscheen "De gierzwaluw", het eerste Nederlandse boek over de gierzwaluw, geschreven door Remco Daalder, stadsecoloog van Amsterdam. Op 10 april werd het eerste exemplaar aangeboden aan Koos van Zomeren. En nu winnaar van de Jan Wolkers Prijs '14 voor het beste natuurboek. Zie artikel in Het Parool. Beluister hier Vroege Vogels 27-4 in gesprek met de schrijver. Meer op Vara Vroege Vogels 19 oktober 2014.

Te bestellen voor € 24,95 bij o.a. uitgever Atlas Contact.

 

Gierzwaluwen geteld in Zwolle

 

Deze zomer zijn in Zwolle door 35 vrijwilligers van Stichting Avifauna 750 paartjes gierzwaluw geteld. 50% van de Zwolse bebouwing is onderzocht. Ze komen in alle wijken meer of minder voor.  Zie: bericht RTV-Oost

Uit de berichten wordt niet helder of het om aantallen getelde vogels gaat of om broedparen. Ook is niet duidelijk of er alleen rondvliegende vogels zijn geteld of dat er ook werkelijk 750 broedplaatsen zijn gevonden.

Uit het bericht in De Stentor maken we op (dat geschat wordt) dat er in de hele stad ca. 1.500 paartjes broeden, dubbel zo veel als eerder gedacht. Zie: De Stentor 8-12-2014. Op 16 december is er een presentatie van de telling.

 

Op 19 mei was de start tijdens de vogelweek met een lezing door Ronald Boerkamp. RTV-Oost, radio en TV-verslag.

Er worden vliegende vogels geteld maar het gaat uiteindelijk om de broedplaatsen. Zie ook de oproep voor de telling in 2013.

 

Imidacloprid en achteruitgang insecteneters

 

De Radboud Universiteit Nijmegen en Sovon hebben  verband (statistisch, niet oorzakelijk) ontdekt tussen het gebruik van de neonicotinoïde imidacloprid en het broedbestand van insectenetende zangvogels. Hoe hoger het gehalte imidacloprid in het oppervlaktewater hoe groter de achteruitgang van deze groep broedvogels.  Zie artikel in Sovon Nieuws 2014-3 p. 10-11 (pdf).

Staatssecretaris Dijksma ziet, mede op basis van advies van Ctgb en EFSA, in het onderzoek geen aanleiding om imidacloprid te verbieden en wil eerst meer onderzoek.

Zie ook onderzoek intensieve landbouw en achteruitgang boomzwaluw in US.

 

Lezingen Cambridge Conferentie

 

Van de lezingen op de 4e Gierzwaluw conferentie in Cambridge zijn samenvattingen gemaakt. Hier te lezen op Google Docs.

Met 160 deelnemers was de conferentie van 10-13 april in Cambridge een groot succes. Na UK had Nederland de meeste deelnemers. International Swift Conference. 

Filmpje (E) van 5 min. met deelnemers aan het woord: interviews Cambridge conferentie. 

 

Broedplaatsbalans Woudsend negatief

 

In Woudsend valt de winst- en verliesrekening van het aantal broedplaatsen na vijf jaar pogingen tot bescherming waarschijnlijk negatief uit. Maar zeker weten doen we het niet. Zie de berekening/schatting.

 

Geolocators voor Apus apus pekinensis

 

In mei '14 zijn in Peking, bij een kolonie in het zomerpaleis van ca. 100 paartjes gierzwaluw (apus apus pekinensis, een ondersoort van onze gierzwaluw), 31 geolocators aangebracht. Dit moet de vraag beantwoorden of het vermoeden juist is dat deze vogels ook in Afrika overwinteren en via welke route dan wel. Meer bij AfS, Birding Bejing en Birdingfrontiers en hier twee filmpjes van pekinensis vliegend rond het zomerpaleis.

 

Nestkasten weer bezet in Terneuzen

De broedholtes voor gierzwaluwen in de stellinggaten van een kerk in Terneuzen zijn gerestaureerd. Ze broedden er al 25 jaar maar het ging achteruit door slijtage/verdwijning van de gatafdichtingen met klepjes aan de binnenkant. Na de restauratie van 19 holtes raakten er dit jaar al direct 17 bezet.

 

Eindelijk nestkasten in Ede

 

Zes jaar na de renovatie van De Maalderij en sloop van gierzwaluwnestplaatsen in Ede worden er nu 16 nestkasten opgehangen.

 

Millingen a/d Rijn

 

Hier zit een kleine kolonie die mogelijk gehandhaafd kan worden met 10 nestkasten. Meer.......

 

Nestkasten in Zaanstad

 

Dankzij een legaat via Vogelbescherming Nederland zijn 10-tallen gierzwaluwkasten gemaakt en opgehangen door de plaatselijke afdeling Zaanstad van GBN.

 

Nestkasten voor Groninger watertoren

 

Avifauna Groningen hangt nestkasten aan watertoren.

Zie: 17 kasten in watertoren

Nestkastfinanciering gezocht voor Groningse watertoren.

In 2014 en 2015 is er nog geen bezetting van de kasten geconstateerd.

Scholieren Vught bouwen nestkasten

 

Eind mei komen de nestzoekende gierzwaluwen terug uit zuidelijk Afrika. (De broedvogels met een nest komen eind april al terug). Nog ruim tijd dus om nestkasten te maken voor locaties waar natuurlijke nesten zijn verdwenen door sloop of waar niet genoeg plek is (eigenlijk overal).

Leerlingen van basisschool De Springplank in Vught hebben voor die tijd een groot aantal nestkasten gebouwd in het kader van NL doet. Zie bericht: nestkasten voor basisschool Vught.

 

Gierzwaluw in nestkast buitengebied bezet

Gierzwaluwen broeden vooral in de stad. Maar Jan Bus bouwde nestkasten aan zijn boerderij in natuurgebied De Wieden en had er toch heel snel broedende gierzwaluwen. Lees zijn verhaal hier bij Sovon.

  Meer over kunstnesten bouwen, kopen en toepassen

 

 

Het gaat slecht met insectenetende vogels

Er zijn al veel studies die erop wijzen dat intensieve landbouw en gif in het milieu een ernstige bedreiging vormt voor insecten etende vogels, met name de zwaluwen. In een zeven jaar lopende studie werden 2.918 Amerikaanse boomzwaluwen gevangen en 1.483 broedsels gevolgd. De broedpopulatie ging met 19% achteruit en het lichaamsgewicht daalde flink, met name van vrouwtjes, met 8%. Er bleek een sterke relatie te bestaan tussen broedsucces en intensieve landbouw. Samenvatting (paper achter pay-wall)

 

Brits pleidooi voor Rode Lijst

 

In het tijdschrift British Birds levert Gierzwaluwbeschermer Dick Newell argumenten om de Gierzwaluw op de rode lijst te plaatsen (nu oranje in UK). Massale plaatsing van 100.000 nestkasten kunnen de oplossing zijn voor de dreigende instorting van de populatie. B.B.: Met het oog op de gierzwaluw.

 

40% meer nesten Woudsend gevonden

 

In Woudsend is door nog intensiever zoeken in 2013 een record aantal invliegopeningen gevonden: 205 stuks op 68 nestadressen; 40% meer dan in 2012. Volgens de Nieuwe Vogelatlas 2013-2015 p. 355 was dit het hoogste aantal van 162 broedplaatsen per 100 ha. dat ooit werd gedocumenteerd.

Zie de cijfers, de top-3 locaties en een nestplaatsenkaartje.

 

Aankomst in de 1e week van mei

 

Op 5 april 2013 is de eerste gierzwaluw in Nederland gesignaleerd bij Zeewolde.  Zeer geleidelijk namen de aantallen toe en in de eerste week van mei arriveerde een zeer grote hoofdmacht.

Sovon meldt in een bericht op Natuurbericht dat de gierzwaluwen dit jaar later dan anders zijn aangekomen.  Zie ook nieuwsbericht bij Sovon . Ze zijn mogelijk opgehouden door slecht weer in Frankrijk. En ze lijken er ook nog lang niet allemaal te zijn.

Rond 18-20 mei werden de eerste "bangers"  (niet broedvogels) gemeld.

Bekijk hier de waarnemingen t/m 25 april op waarneming.nl . (Klik op blauwe rondje voor de waarneming voor alle details en kies eventueel een provincie).

 

1e waarnemingen in het verleden

 

De vervroeging van de eerste waarneming komt zeer  waarschijnlijk voor het allergrootste deel door het toenemend aantal waarnemers en leereffecten. Als er al een vervroegende trend is in de eerste aankomst dan zijn de oorzaken daarvan onduidelijk.

 

  Komt de Gierzwaluw steeds vroeger in het land ?

  Kaart met aankomstverloop over Europa (hoe noordelijker hoe later, en hoe later ze weer vertrekken)

 

Eerst komen vanaf eind april de broedvogels aan die het nest van vorig jaar opzoeken en daar overnachten. Daarna, eind mei - half juni, komen de jongere niet-broedvogels. Die zorgen dan voor de schreeuw- en scheurpartijen langs de daken, op zoek naar nestgelegenheid. Meer dan de helft (60-80%?) van de vogels in dergelijke "giervluchten" zijn dakloze nestzoekers die ' s nachts op 1-3 km hoogte al zwevend de nacht doorbrengen.

artikel over ontdekking nacht- en klimvluchten

 

Invloed van klimaatverandering

De opwarming zal vaker tot extreem weer leiden, waaronder langdurige perioden met veel regen. Dat is ongunstig voor de gierzwaluw die van vliegende insecten leeft. In 2012 werden daar  in Engeland tijdens een extreem natte zomer al de gevolgen van herkend. Zie: Natte Engelse zomer ramp voor de Gierzwaluw.

In 2013 was de extreem koude mei en de recordhitte in Midden-Europa desastreus voor veel (jonge) Gierzwaluwen, zie extreme kou in mei en hittegolf. 

Meer over: effecten klimaatverandering op vogeltrek  en over effect van klimaatverandering op de koolmezenpopulatie (40 ! jaar onderzoek Hoge Veluwe). De Pimpelmees broedt nu 13 dagen eerder.

 

 

Woningsloop Assen weer uitgesteld

 

Vorig jaar moest de sloop van 60 woningen in Assen een jaar worden uitgesteld omdat was "vergeten" onderzoek te doen naar de aanwezigheid van gierzwaluwen en vleermuizen. Nu is de sloop opnieuw uitgesteld omdat gebleken is dat ze er inderdaad blijken te zitten. Maar in het broedseizoen kan er niet gesloopt worden. Dat kan nu pas in oktober. Zie berichten bij rtv Drenthe.

 

Broedplaatsen Amsterdam-Centrum

In 2013 is een begin gemaakt met de inventarisatie van gierzwaluwbroedplaatsen in Amsterdam-Centrum. Gert de Jong onderzocht 809 ha. in de Amsterdamse binnenstad en vond 294 "verblijfplaatsen" (invliegopeningen) in 174 panden. Van de 462 kunstnesten was 6 % bezet. Alle broedplaatsen staan met de adressen op deze Gierzwaluwkaart van Amsterdam (+ spreeuw en huismus).

 

Achteruitgang in UK

De nieuwe vogelatlas 2007-2011 van de UK laat zien dat de achteruitgang van de gierzwaluw al 40 jaar gaande is en bevestigt de trend uit andere, meer recente tellingen. Zie: Action for Swifts. 

 

++++++++++++++++++++

 

Jaap Langenbach

jaaplangenbach@ziggo.nl

Kemperstraat 8

3601 WK Maarssen

06 - 3849 7474

https://twitter.com/ApusNL

  Begin pagina