Bent u al bekend met het model, maar heeft u vragen?
Klik dan hier door: On line assistentie.

Het Transparent Box model is een methode waarmee

• effecten zijn te verklaren
• effecten zijn te voorspellen
• beleid met betrekking tot in te zetten interventies is te ontwikkelen.

Grote woorden, maar het zegt u waarschijnlijk niets. Om het uit te leggen beginnen we met dit plaatje.





het ASE / Drempel / Transparent Box model

Met het Transparent Box model model kan goed in beeld worden gebracht op welke punten je gedrag van mensen kunt verklaren en vervolgens beïnvloeden. We nemen hier als voorbeeld het gedrag "stelen" en gebruiken het schema hierboven om het te illustreren.


Attitude

Is in dit geval de houding ten opzichte van stelen. Onderdeel van de attitude is de voordeel/nadeel overwegingen. Wat levert gedrag mij op en wat kost het mij, maar ook plaatsen we hier overtuigingen of principes / moraal. Zeker bij criminele jongeren zal de houding meer worden bepaald door de voordeel/nadeel afweging van dat bepaalde gedrag dan door de moraal.

Voorbeeld: Bertus vindt het OK vinden om winkeldiefstal te plegen, simpelweg omdat het geld oplevert en de pakkans klein is. Vroeger heeft hij op de zondagsschool geleerd dat stelen niet goed is, maar ach wat kan hem dat schelen.

Nu kan de voordeel/nadeel afweging van gedrag een uitkomst opleveren die haaks staat op de waarden van Bertus (Stelen is verkeerd). Hij kan menen dat stelen slecht is, maar ook dat het een makkelijk geld oplevert. De gewetensdruk is dan in de voordeel/nadeel afweging opgenomen als een van de nadelen.


Sociale invloed

Hoewel de attitude een directe invloed op de intentie (= het van plan zijn om in winkel X wat te gaan stelen) heeft, voorspelt het gedrag niet totaal. Iemand kan een negatieve attitude hebben over geweld, maar toch onder invloed van een groep tot geweld overgaan.

De sociale norm (ervaren sociale steun) is de inschatting van de persoon (Bertus) hoe anderen denken over zijn gedrag en de mate waarin hij zich iets aantrekt van de mening van deze anderen. De sociale norm heeft een heel sterke invloed op de planvorming (intentie). Dit is zeker het geval bij adolescenten. Twee aspecten zijn van belang: 1 de (waargenomen) inhoud van de norm; 2 de mate van bereidheid tot conformeren/weerstand bieden aan die norm.

Voorbeeld: Bertus' vader heeft een dubbele moraal hebben door dieven te veroordelen maar het wel OK te vinden dat hij zelf belastingfraude pleegt. Hij schept er over op. Bertus kan niet al te best met zijn vader overweg en om zich te onderscheiden kan hij makkelijk tot winkeldiefstal komen. Als hij daarbij een stelende klasgenoot als voorbeeld heeft gekozen is het willen conformeren aan de norm van de vriend een belangrijke stimulans voor crimineel gedrag.


Effectiviteit

De persoonlijke-Effectiviteitsverwachting (geloof in eigen capaciteiten) is de inschatting door de persoon dat hij/zij in staat is het gedrag ook in werkelijkheid uit te voeren.

Voorbeeld: Als Bertus zich in staat acht om in een winkel de bewakingscamera te ontwijken, is de kans groter dat hij tot het plan komt om ook werkelijk winkeldiefstal te plegen. Zeker als hij al eerder succesvol ervaring heeft opgedaan in het ontwijken van camera's.

De Effectiviteit is gekoppeld aan de eigen historie van successen en aan het toeschrijven van dat succes aan eigen inspanning/slimheid (interne attributie).


Drempel of Stimulans

Een Drempel zorgt er voor dat een plan om ??? niet in gedrag kan worden omgezet. Het is de omgevingsfactor in het model.

Voorbeeld: Bertus heeft een positieve attitude hebben t.o.v. winkeldiefstal en ook kunnen de sociale omgeving en zijn set van vaardigheden vallen in het voordeel van winkeldiefstal uit. Hij gaat op naar de winkel, maar daar blijkt dat ze ook nog de beveiligingsman in hebben gehuurd die hem al eerder ergens anders heeft gesnapt. Tja, daar heeft hij net niet van terug. Bertus ziet van zijn plan af.

De omgevingsfactor kan ook iets positiefs zijn die het gedrag juist in een stroomversnelling brengt.

Voorbeeld: Als Bertus de keuze heeft tussen zijn snode plannen of een gezellig en uitdagend voetbaltoernooi waar zijn vriendenclub heengaat, is er ook een goede kans dat de winkeldiefstal niet door gaat.

Middels feedback (de oranje pijlen in de figuur) heeft het gedrag weer effect op de attitude, sociale norm en de effectiviteit.

Het gebruik van het model in effectiviteitsevaluatie en beleidsontwikkeling.