Home
Horjus & Partners
Onderzoek & Advisering


Maatschappelijke situatie van Ex-ama's (2001)

Rond de eeuwwisseling kwamen er van verschillende kanten berichten dat het niet goed zou gaan met jonge vluchtelingen die alleen in Nederland zijn. Problemen met de woonsituatie, de opleiding, taalproblemen, psychische klachten vanwege de juridische onzekerheid over de status worden gerapporteerd. Deze jongeren komen zonder ouders of andere begeleiding naar Nederland. Ze worden tot hun achttiende levensjaar begeleid door een voogd van stichting de Opbouw, daarna vervalt deze opvang en moeten de jongeren zich (zelfstandig) weten te redden in de Nederlandse samenleving.
De gesignaleerde problematiek rond deze doelgroep wordt nauwelijks door onderzoek gestaafd, zodat de noodzaak voor ontwikkelen van beleid voor deze doelgroep onvoldoende gefundeerd kan worden. De gemeente - en provincie Utrecht onderkennen bovenstaande situatie.
Hierom werd OKU gevraagd een verkennend onderzoek te doen naar de maatschappelijke situatie van - en het voorzieningenveld rond deze doelgroep.

Resultaten

  • Het aantal In de provincie wonende ex-ama's is ongeveer 260. Hiervan woont het iets meer dan de helft in de gemeente Utrecht. Ongeveer de helft van de ex-ama's heeft een verblijfsstatus.
  • Het hebben van (zekerheid over) een verblijfsvergunning blijkt de belangrijkste voorwaarde is voor hun welzijn. De regelgeving zorgt ervoor dat ex-ama's met een status meer kansen hebben dan ex-ama's die in een procedure zitten of zijn uitgeprocedeerd. Wanneer jongeren een status hebben beginnen ze met het creëren van een plaats en toekomst in Nederland. Jongeren die nog geen status hebben bevinden zich in een situatie die hen niet de mogelijkheid geeft zich te ontwikkelen in de Nederlandse maatschappij. Deze jongeren geven aan op zich weinig moeite te hebben met de Nederlandse cultuur. De wil om te integreren is er, maar de mogelijkheden zijn er niet.
  • Ex-ama's moeten meestal lang wachten op duidelijkheid omtrent hun verblijf. Hierdoor durven nog geen concrete voorstelling te maken van de toekomst. Door het lange wachten op zekerheid gaat het niet goed met hen. Ze hebben last van psychische en / of somatische klachten. Ondanks de veerkracht van deze jongeren kan er een eind komen aan hun draagkracht waardoor ze moeilijkheden niet meer uit de weg kunnen en het normale leven stagneert.
  • Hoewel jongeren een positieve attitude hebben ten aanzien van het onderwijs geven de scholen aan dat absentie een probleem is. Met name het veel energie investerende onderwijzend personeel raakt hierdoor gedemotiveerd. Jongeren zelf geven aan dat absentie te maken heeft met het (tijdelijk) overbelast zijn met allerhande problemen.
  • De onderzochte jongeren maken weinig gebruik van ondersteunende voorzieningen. Meest waarschijnlijke reden hiervoor is dat ze niet bekend zijn met het aanbod en geen traditie hebben in het aankloppen voor ondersteuning.
  • De onderzochte jongeren hebben over het algemeen een klein ondersteunend netwerk. Meisjes hebben over het algemeen dieper gaande relaties dan jongens.
  • De ex-ama's hebben een achterstand als het gaat om het verkrijgen van woonruimte. Met name het hospiteren is een belangrijke hindernis. Jongeren zijn een groot deel van hun schaarse middelen kwijt aan huur voor woonruimte. Ze zetten over het algemeen de tering naar de nering, maar dit heeft duidelijke consequenties voor hun deelname aan vrijetijdsactiviteiten. Hierdoor is vrije tijdsbesteding vooral passief. Een en ander leidt vaak tot verveling. Dit speelt vooral in de vakanties.

Aanbevelingen
Belangrijkste aanbeveling die wordt gedaan is het inrichten van een steunpunt dat de belangen van de doelgroep kan behartigen, hen kan stimuleren door hen te laten participeren in het steunpunt. Ook verspreidt het steunpunt een periodiek ter informatie van de doelgroep en het werkveld. Dit steunpunt heeft een beleidsstimulerende functie voor instellingen en overheden. Het steunpunt wordt met een effectiviteitsmonitor gevolgd.

Voor het volledige onderzoeksrapport kunt u zich wenden tot de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling van de gemeente Utrecht. U kunt ook de tekst van het rapport downloaden via de lijst van publicaties.