Welkom op de website van 'SOBATS'

Sgt.Frans Berings mocht ‘het licht uit doen’
(door Henri Lansink Bron Trivizier jan.2000)

Frans Berings was één van de laatste Nederlandse militairen die vanuit Indonesië terugkeerden naar Nederland. Bijna anderhalf jaar verbleef hij in een vijandige omgeving. Hoewel de vijandelijkheden officieel tot het verleden behoorden na de soevereiniteitsoverdracht, was de situatie in de praktijk verre van rustig.
Volgens drs. M.Elands, wetenschappelijk medewerker van de Sectie Militaire Geschiedenis van de Landmachtstaf, waren er op 1 januari 1950 nog 67.000 Nederlandse landmachtmilitairen in Indonesië. Dat aantal loopt in de loop van dat jaar snel terug tot 3.800 op 1 januari 1951. "In juni 1951 werd de repatriëring voltooid", aldus Elands. Er waren overigens in juli 1950 volgens Elands ook nog ongeveer 7000 KNIL-militairen. De aantallen voor marine liggen volgens hem veel lager.
Tussen 1 januari 1950 en maart 1951 zijn 78 landmachtmilitairen in Indonesië overleden. Hiervan zijn er 11 ‘gesneuveld’. Volgens het overzicht van de stichting Indiëmonument zijn er, zo beweert Elands, in de eerder genoemde periode (tot medio 1951) in totaal ongeveer 110 militairen van landmacht en marine samen overleden na de soevereiniteitsoverdracht. Hierbij telt Elands dan ook de 10 tot 20 militairen die na terugkomst in Nederland overleden zijn.
Het aantal overleden KNIL-militairen ligt aanzienlijk hoger omdat zij betrokken waren bij de zogenaamde APRA-coup (van Westerling) en bij gevechten in Makassar. "Op basis van genoemde bronnen is een totaal aantal van tussen de 250 en 300 in Indonesië overleden militairen (1950 tot maart 1951) m.i. redelijk betrouwbaar. Hiervan zijn naar schatting enkele tientallen militairen bij gevechten of incidenten gesneuveld", zo besluit Elands.
Berings is een van de vele Indië-veteranen die zich door de Nederlandse politiek verraden voelen. Berings weet dat er Nederlandse militairen zijn gesneuveld na de soevereiniteitsoverdracht, want er zaten maten van hemzelf bij. "Maar blijkbaar is het nu nog steeds moeilijk om te achterhalen hoeveel militairen er na de soevereiniteitsoverdracht zijn ‘verdwenen’ die nu nog altijd als ‘vermist’ moeten worden beschouwd", zegt Berings, die overigens met bitterheid constateert dat het symposium in Breda op 16 december nauwelijks aandacht heeft gekregen in de defensiebladen.
Berings wil wel vertellen hoe hij de soevereiniteitsoverdracht heeft ervaren, maar maakt meteen een kanttekening. Berings: "Ik ben het helemaal eens met Anton P. de Graaf die schrijft dat er geen twee veteranen te vinden zijn met dezelfde mening en met dezelfde ervaring. Zelfs als ze exact hetzelfde hebben meegemaakt kunnen ze toch nog een verschillend beeld ervan geven.
Ik kwam aan in Indië begin 1949. Na mijn aankomst ben ik meteen doorgereisd naar Tjimahi en werd gedetacheerd bij 4-1 AAT (Aan- en Afvoertroepen). Toen deze eenheid vertrok werd ik gedetacheerd, ook in Tjimahi, bij een peloton van 43 AAT. De rest van dit onderdeel was gelegerd in Batavia. Begin 1951 werd ik overgeplaatst naar het 15e Bataljon AAT in Bandung en later geplaatst bij de ‘Nederlandse Militaire Missie’ ook in Bandung.
Na de soevereiniteitsoverdracht stopten de oorlogshandelingen niet. Je had allerlei strijdgroepen, zoals de Darul Islam, en ook allerlei ongeregelde bendes. Verschillende bevolkingsgroepen bevonden zich na de soevereiniteitsoverdracht in een bedreigde situatie. Dat gold voor iedereen die met de Nederlanders had samengewerkt, maar ook voor de ‘Indische Nederlanders’ en de Chinezen. Ook voor ons militairen werd het onveiliger. In mei 1951 ben gemolesteerd door een twintigtal TNI-ers op de Alun-Alun in Bandung.
Ik was alleen naar de film gegaan en bij het verlaten van bioscoop liep ik ze tegen het lijf. Een toevallig passerende patrouille van de Indonesische militaire politie heeft me toen ontzet. Dat waren een paar oud- Knil militairen. Daarna zijn wij, om veiligheidsredenen, als allerlaatste Nederlandse militairen (ongeveer 50 man) uit Bandung vertrokken naar Batavia. Ik had niet meer de beschikking over een wapen. In feite waren wij sinds de soevereiniteitsoverdracht militairen op ‘vreemde’ bodem.
In juni 1951 werden wij voortdurend ‘s nachts beschoten door Indonesische militairen vanuit een nabij gelegen kampement. Ik heb in die periode na de soevereiniteitsoverdracht vier vrienden verloren. Dat waren Cas Leeuwis, Theo van de Loos, Sjef de Bie en Henk Laisina. Zij liggen allen begraven op de Erebegraafplaats in Bandung. Ik heb hun graven al vier keer bezocht.
De laatste drie ‘sobats’ zijn op 17 december 1950 neergeschoten tijdens een potje voetbal tussen een team van Nederlandse militairen en een plaatselijk team. Verder heb ik een aantal bekenden verloren op de route Bandung-Batavia, van wie nooit meer iets is vernomen. Deze route werd door ons regelmatig gereden. Zelf ben ik een keer net buiten Bandung, toen ik daar in mijn jeep reed, door een groep van vijf gewapende Indonesische militairen aangehouden. Ik moest uitstappen en een naast de weg gelegen open terrein inlopen en aan de rand van een palmbos gaan zitten.
Ik heb daar, in mijn beleving, ongeveer 1 tot 2 uur in doodsangst gezeten terwijl er voortdurend wapens op mij gericht waren. In mijn bijzijn werd geen woord gewisseld, alleen op een afstand van een paar honderd meter, waar waarschijnlijk hun commandant of leider zich bevond. Na een uur kreeg ik het sein om terug te lopen naar mijn jeep. Ik heb dat in een roes gedaan, omdat ik verwachtte dat ik mijn rug geschoten zou worden.
Dit bezorgt mij tot vandaag de dag, ik ben nu 72 jaar, nog af en toe nachtmerries.
De meeste mensen weten niet, dat tijdens de ‘politionele’ acties in Nederlands Indië minder sobats zijn gesneuveld dan buiten de acties om.
In juni 1951 ben ik op een vliegtuig gezet met bestemming Schiphol. Als burger, anders zouden wij geen tussenlandingen mogen maken in Bangkok, Karachi en ik meen Cairo. Mijn naaste familie werd niet op de hoogte gesteld van mijn terugkeer in Holland, zelfs mijn ouders niet! Dat was blijkbaar te veel gevraagd van onze overheid. Op Schiphol kon ik mijn familie telefonisch inlichten dat ik weer terug was in Nederland, dus voor mij geen ontvangstcomité".
@@@@@@@@@@@@@@@@@

Augustus 2010
Interview met Habibie, de ’lachende ambassadeur’ van Indonesië.

Tijdens herdenking 65 jaar onafhankelijkheid Indonesië ook eresaluut aan ’onze’ veteranen

• Junus Habibie, de ’lachende ambassadeur’ van Indonesië. „Toen was toen en nu is nu…”

HISTORISCHE DAGEN voor Indonesië, maar ook voor Nederland. Op 15 Augustus 2010, is het 65 jaar geleden dat de Japanners capituleerden en ook ’ons Indië’ onder het meedogenloze juk van Tokio uitkwam. Dinsdag herdenkt de republiek dat het op 17 augustus 1945 eenzijdig de onafhankelijkheid uitriep. Meer dan 6000 Nederlandse jongens stierven in de oorlog die volgde, naar schatting 45.000 ’vrijheidsstrijders’ kwamen om. Voor ambassadeur Junus Habibie telt niet dat bloedige verleden, maar slechts de toekomst. „Ik breng een eresaluut aan de medailles van jullie veteranen die toen tegen ons vochten. Zij deden wat hen werd opgedragen. Geschiedenis kun je niet achteraf schrijven.”

Voor de ambassadeur van Indonesië in ons land geldt boven alles dat zijn republiek voor eeuwig is verbonden met het Koninkrijk der Nederlanden. Hij kent de gevoeligheden over het koloniale verleden, maar die spelen vooral aan de Noordzee een rol. In de grootste archipel van de wereld, 12.500 kilometer oostelijk, wordt niet met wrok omgekeken. „Wij hebben een bloedband en die kan nimmer worden verbroken”, zegt Junus Effendie ’Fannie’ Habibie in zijn werkkamer aan de Tobias Asserlaan in Den Haag. „Jarenlang was de datum van 17 augustus uiterst pijnlijk in Nederland, omdat wij op die dag, in 1945, de onafhankelijkheid uitriepen. Terwijl jullie dachten, na de Japanse nederlaag, gewoon weer het koloniale leventje op te kunnen pakken.”

Voor Indonesië was de kous af, toen minister Ben Bot in 2005 een toespraak in Jakarta hield over de politieke en morele aanvaarding door Nederland van de Indonesische onafhankelijkheid op die dag, vlak na afloop van de Tweede Wereldoorlog. Dat ná augustus 1945 nog zovele duizenden Nederlanders en Indonesiërs op Java, Sumatra en al die andere eilanden zouden sneuvelen, is historie.

„Oorlog is altijd verkeerd, en dat geldt naar onze mening zeker voor de strijd die toen ontbrandde”, meent Habibie. „Dat neemt niet weg dat ik dinsdag weer tal van Nederlandse veteranen heb uitgenodigd in de tuin van mijn woning in Valkenburg. En ik heb gevraagd vooral hun onderscheidingen op te spelden, zodat ik een eresaluut kan brengen! Ik vocht toen aan de andere zijde, verloor kameraden en familie. Mijn oom zat bij het KNIL, aan de Nederlandse kant, en werd gedood door zijn eigen neef die voor de nationalisten streed. Maar dat was toen. Voltooid verleden tijd. Nu is nu.”

’Fannie’ Habibie geldt in eigen land als een antiterrorisme-expert en vertrouweling van president Susilo Bambang Yudhoyono, SBY genoemd. Hij adviseert en analyseert voor zijn republiek, het grootste moslimland ter wereld. Deze week werd bekend dat de politie op West-Java ternauwernood een aanslag op SBY wist te verijdelen. Twee verdachten van het complot werden gearresteerd. Hun plan was de president dinsdag te doden tijdens de viering van 65 jaar onafhankelijkheid. Ambassadeur Habibie is net terug uit Jakarta, waar hij ook met zijn president sprak.

„Wij doen er alles aan om de terroristen op te jagen, te arresteren of – indien het niet anders kan – te doden”, aldus Habibie. „Indonesië boekt resultaten. Ik heb geen kritiek op de VS, zij zijn een nauw bevriende natie, maar waar het Amerikaanse leger Osama bin Laden en Mullah Omar nog steeds niet heeft weten te pakken, hebben wij al veel grote vissen gevangen. Mastermind achter de Bali-bommen van 2002, Dulmatin, alias Joko Pitono? Doodgeschoten in Pamulang. Noordin Mohammad Top? Na een achttien uur durend vuurgevecht omgekomen. Dr. Azahari bin Husin? Al in 2005 bij Malang, in het oosten van Java, door scherpschutters gedood. Abu Bakar Bashir? Deze week opgepakt. De islam is niet jullie probleem, het is ons probleem. En wij regelen het.”

Over de angst voor diezelfde islam in grote delen van de wereld: „Je moet niet paranoïde worden, voor verreweg de meeste moslims is het een geloof van vrede. En die anderen moeten worden geneutraliseerd. Ik durf nog steeds te stellen dat je in de straten van Jakarta, Bandoeng en Medan minstens zo veilig bent als in Amsterdam, Den Haag en Delft. Je wordt er als westerse burger echt niet ’gepakt’ door extremisten.”

Junus Habibie is een populaire en weinig orthodoxe ambassadeur, zijn gastvrijheid en schaterlach zijn bekend in Den Haag en wijde omstreken. De ambtstermijn van de 73-jarige loopt in november af. Hij gaat dan terug naar Jakarta, maar zal ook drie maanden per jaar in zijn woning in Valkenburg verblijven. Voor die tijd wacht hem nog een belangrijke taak; Habibie moet het staatsbezoek van president Yudhoyno aan ons land voorbereiden en begeleiden. De komst van SBY is het eerste officiële bezoek van Jakarta aan Den Haag sinds 1970, toen de omstreden president Soeharto de Lage Landen aandeed.

„Wij willen dat Nederland voor ons de poort naar Europa wordt”, vertelt de ambassadeur. „Garuda vliegt weer op Schiphol. Omgekeerd kan Indonesië heel belangrijk worden voor jullie. Wij zitten in de G20, president Obama komt dit jaar op bezoek. ’Comprehensive partnership’; twee landen die nauwe banden met elkaar onderhouden, die elkaar helpen, steunen, adviseren. Daar streven wij naar. Voor een bedrijf als Philips liggen vrijwel onbegrensde mogelijkheden in een republiek met meer dan 250 miljoen mensen. Als Philips televisies aan Indonesië levert die qua prijs en kwaliteit concurreren met Japanse producten, is ’the sky the limit!’ Onze bloedbanden gaan ver terug, wezenlijk verschil met de relatie die Indonesië heeft met bijvoorbeeld Duitsland.”

Hoewel Habibie niet uit de school klapt over zijn vertrouwelijke gesprekken met president SBY is duidelijk dat ook de rol van Geert Wilders bij de mogelijke totstandkoming van een nieuw Nederlands kabinet is aangestipt.

„Ik meng me niet in de binnenlandse politiek”, zegt hij. „De zetels van de heer Wilders zijn op democratische wijze tot stand gekomen. Wie zijn wij dan om kritiek te hebben? Natuurlijk bestuderen wij hem nauwkeurig. We hopen dat er geen anti-Indonesische demonstraties zijn als onze president hier te gast is. En we hopen dat Nederland geen anti-islamland wordt. Want van al die miljoenen Indonesiërs is meer dan 90 procent moslim. Het overgrote deel zeer gematigd, zoals mijn president en ik, maar nog steeds en wel degelijk moslim! Toch ken ik Nederland en het Nederlandse volk goed genoeg om aan te nemen dat de relatie met Indonesië alleen maar nog beter zal worden.”

Junus Habibie realiseert zich dat er gevoeligheden zijn in die relatie. Bijvoorbeeld de rol van de Ambonezen, die na decennia van wachten hun hoop op een eigen staat niet hebben opgegeven. Die RMS-claim van de Molukkers was en is volgens Indonesië kansloos en onbespreekbaar.

„Het leeft ook niet op de Molukken”, meent Habibie. „Wij zullen aantasting van de integriteit van onze republiek nooit dulden. Dat zou hetzelfde zijn als een minderheid in Friesland plotseling onafhankelijkheid opeist. Net zo min als er ooit een RMS komt, zullen extremistische moslims die streven naar een eigen staat hun zin krijgen. Terreurgroep Jemaah Islamiyah. We bestrijden ze met harde hand. Indonesië zal altijd blijven bestaan zoals de republiek nu is. Van afscheiding is geen sprake.”

Over al die Indische Nederlanders die blijven terugverlangen naar vroeger tijden, zegt de ambassadeur: „Natuurlijk begrijp ik de heimwee. Indonesië is een prachtig land en al helemaal wanneer je er in een groot huis, met tien baboe’s – bedienden – kunt wonen. Zoals in de koloniale tijd. Maar dat is voorbij. Nederland heeft ons nou niet bepaald serieus op onafhankelijkheid willen voorbereiden. Zoals de Engelsen dat wel deden in India, Singapore, Pakistan. We hadden in 1940 welgeteld vier scholen op hbs-niveau in het hele land! Jullie wilden je kolonie houden, wij wilden vrijheid. Zeker, de Japanners waren uiterst wreed tijdens de bezetting, helemaal waar. Maar wij, nationalisten, hebben ze slim gebruikt om ons eigen leger voor te bereiden...”

Nederland betaalde een hoge prijs in de oorlog die volgde en die wereldwijd werd veroordeeld. Tienduizenden militairen raakten invalide, 6229 mannen sneuvelden. In Roermond worden ze elk jaar weer herdacht. „Ik betreur het leed”, stelt Habibie. „Het was een vreselijke tijd. Maar het gebeurde aan beide zijden en het duurde lang. Veel te lang.”

Habibie was zelf als jong marineofficier betrokken bij een gevecht op zee, op 15 januari 1962. Drie Indonesische motortorpedoboten (mtb’s) wilden militairen afzetten in Nieuw-Guinea. De infiltratiepoging werd door twee fregatten van de Koninklijke Marine en een Neptune-patrouillevliegtuig afgeslagen. Daarbij werd de ’Matjan Tutul’ in brand geschoten; 39 Indonesiërs sneuvelden, 52 mannen werden krijgsgevangen gemaakt. „Eén van de doden was mijn klasgenoot op de marineacademie”, vertelt Habibie. „Hij stierf door vuur van Hr. Ms. Evertsen. Triest, maar ik weet ook dat het in de strijd kan gebeuren.”

Veel kritiek van Nederlanders die in 1945 nog in Indië woonden, betreft het heulen door de ’vrijheidsstrijders’ met de Japanners. In de beruchte Bersiap-periode zorgden criminele nationalisten voor dood en verderf onder de blanken. Volgens het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie kwamen tussen 17 augustus 1945 en het voorjaar van 1946 meer dan 3500 Indische Nederlanders om het leven. Nog eens 16.000 mensen verdwenen spoorloos. Ook duizend Japanse en 660 Britse militairen werden door Indonesische roversbenden vermoord.

„Het had nooit mogen gebeuren maar het gebeurde toch”, erkent de ambassadeur, „een periode van machtsvacuum. Een zwarte periode. Er was sprake van fouten en geweld aan beide zijden. Als jochie van acht zag ik hoe de zogenoemde ’speciale troepen’ van kapitein Raymond Westerling in het dorpje Pare Pare, 150 kilometer van Makassar op Sulawesi, bij een bushalte zestig mensen executeerden. Hij was, naar onze mening, wreed. Zijn eenheid is volgens Indonesische bronnen verantwoordelijk voor misschien wel 40.000 doden. Maar ook hier zeg ík, zeggen wíj in Indonesië: no hard feelings. Historie is historie en soms moet je het verleden laten rusten. De toekomst, daar gaat het om.”

Een gedeelte uit de meer dan voortreffelijke speech van minister president mr.dr. J.P. Balkenende tergelegenheid van de 2^de ned.Veteranendag, Den Haag, 29 Juni 2006.

……………………….Nederland is niet een land van uitbundige loftuitingen. Waardering voor het werk van militairen en veteranen werd lang niet altijd uitgesproken.
Ik denk daarbij vooral aan die grote groep Indië- en Nieuw-Guineagangers die in de jaren tussen 1946 en 1962 in opdracht van de regering naar de Oost werd gezonden.
Veteraan Koos Barendrecht beschrijft : “We waren achttien jaar en wisten niets van het land. Het was boven je groen, voor je groen en achter je groen.

Een paar Rotterdammers had als ketelbinkie iets van de wereld gezien. Maar de meesten van ons waren nooit verder geweest dan Hoek van Holland.”
Deze jongens maakten in korte tijd meer gruwelijks mee dan anderen in een heel leven. Eindeloze patrouilles door het oerwoud. Gevaar dat overal loerde. Plotselinge uitbarstingen van geweld. Het sneuvelen van kameraden. Ziekte en uitputting.

Bij hun thuiskomst in Nederland kregen ze niet het luisterend oor en het begrip waarop ze recht hadden. Ze kwamen terug in een land dat afstand wilde nemen van zijn koloniale verleden en er maar liever niet meer over praatte.
Dat gebrek aan aandacht voor de Indië-veteranen - en voor hun ruim 6200
omgekomen kameraden die achterbleven op de erevelden in de Oost - is een smet op ons blazoen.
Pas in de jaren tachtig kwam er een omslag in het denken. De Indië-gangers zelf hebben zich daar bijzonder sterk voor gemaakt.
Geleidelijk aan leerden we inzien dat militairen die worden uitgezonden naar risicovolle gebieden en daar hun plicht doen, recht hebben op een goede nazorg en opvang.
Het besef brak door dat veteranen – oud en jong – onze warme waardering
verdienen.
De instelling van deze Nederlandse Veteranendag is daarvan misschien wel het meest in het oog springende, maar zeker niet het enige voorbeeld.
De afgelopen twintig jaar is er mét en vóór veteranen veel gerealiseerd. Prins Bernhard heeft bij het zichtbaar maken van veteranen een unieke rol gespeeld. Maar we zijn er nog niet. Integendeel. Er dienen zich nieuwe generaties jonge veteranen aan, met hun eigen wensen en behoeften. …………………………etc.

De rede van Koningin Wilhelmina op 7 december 1942 (zie: de aanhef van mijn verhaal) was de basis tot het in leven roepen van de Expeditonaire Macht de 7 December Divisie. Deze divisie moest de opdracht, die in genoemde rede is vervat uitvoeren.

Daartoe werd de eerste dienstpichtige lichting van het geboortejaar 1925 ná de bevrijding (1945) opgeroepen.

Naast beroepsmilitairen, vrijwilligers werden nog een paar dienstplichtige lichtingen naar Indië uitgezonden (totaal 120.000 man).

Tijdens deze uitzendingen tot en met de overdracht van Ned. Nieuw Guinea hebben 6.224 militairen daar het leven verloren méér dan de Kon.Marine (2900) en de Kon.Landmacht(2300) tezamen in de Tweede Wereldoorlog.

Het zou de Koningin sieren, als zij eens op de jaarlijkse herdenking in Roermond aanwezig zou zijn, ook zou dat een erkenning zijn van de ideële inhoud van de rede van haar grootmoeder Wilhelmina op 7 december 1942, ook al is die door omstandigheden niet verwezelijkt.Vooral zal dit een erkenning zijn voor de gesneuvelde militairen en hun nabestaanden, alsmede voor de veteranen, die nú nog leven.

H.M." Schitterde"dit jaar, 2009, wederom door haar afwezigheid in Roermond..... @@@@@@@@@@

Doden herdenking 4 Mei : Op 4 mei worden behalve de gevallenen in WO.2 , ook de gevallenen tijdens andere millitaire conflicten (zoals de politionele acties in Nederlands-Indië) en vredesoperaties (zoals in Libanon of Bosnië) herdacht.

Passage uit de toespraak gehouden tijdens de eerste veteranendag dd. 29 Juni 2005 door minister Gerrit Zalm, betreffende de Indieveteranen :

De militair is zonodig bereid om zijn leven op te offeren voor de uitvoering van zijn taak en daarmee voor het Nederlands belang. Militairen worden vaak geconfronteerd met ingrijpende gebeurtenissen, waarbij gebruik van extreem geweld kan voorkomen. Velen komen van dergelijke missies beschadigd terug. De aandacht van de overheid, met name voor de psychische schade bij militairen als gevolg van de deelname aan vredesmissies, is laat op gang gekomen. Het zijn met name de Indië-veteranen, voor wie het aan tijdige nazorg heeft ontbroken. Zij deden hun plicht, maar vonden bij terugkeer geen erkenning, respect en waardering voor de taken die zij in opdracht van de toenmalige regering uitvoerden. Dat is betreurenswaardig. De regering acht het uit respect voor deze groep Veteranen van belang dit juist op deze dag nog eens te onderstrepen.

http://denouden.tiscaliweb.nl Website van Alex den Ouden.
- www.visser-maritiem. Website van George Visser.
- http://members.chello.nl/t.dejong5 14 A.A.T.
- http://verouden.pijnackerweb.nl/ Marinier Arie verouden.
. http://home.tiscali.nl/hennievanamstel- Hennie van Amstel 1927 - 1949.

- http://members.chello.nl/h.westerhof1/indie.htm foto´s van Malang ´47-´50

- http://www.korpscommandotroepen.nl/index.php?l=nl&p=66 Korps commando troepen.

- http://www.vertelhetjekleinkinderen.web-log.nl/ Vertel het je kleinkinderen.
- http://www.xs4all.nl/~marnette/radioindonesie/omroep/omroep.htm De omroep in Nederlands Indie.