Bijgewerkt op

10 mei 2015

 

 

STADSGESCHIEDENIS

DEEL I

 

 

De kaart van Rome

In het algemeen wordt de stadsgeschiedenis van Rome in drie perioden verdeeld. Het is van belang dat de bezoeker van de stad Rome zich dat realiseert.

Wandelend in of rijdend door Rome zijn de voor die betreffende bestuursvorm kenmerkende gebouwen of de resten ervan te zien.

 

'Roma Romana'

750 vr Chr. - 450 na Chr.

 

de Romeinen / het Romeinse Rijk

 

 

Het gebied van de 'zeven heuvels' (min of meer gelegen in een ring om het Forum Romanum) tot aan de Muur van Aurelianus.

 

 

'Roma Papale'

450 - 1870

 

de pausen / de Kerkelijke Staat

 

 

Het gebied aan beide zijden van de Tiber (in de bocht van de rivier), het Vaticaan en enkele 'enclaves' als Giovannipoli (San Paolo fuori le Mura) en Laurenziopoli (San Lorenzo fuori le Mura).

Een groot deel van het gebied binnen de Aureliaanse Muren wordt niet meer bewoond en dient gedeeltelijk als bouw- en weiland.

Feitelijk is dit Rome kleiner dan het Romeinse Rome.

 

 

'Roma Capitale'

1870 - heden

 

het stadsbestuur van Rome / de Italiaanse regering

 

 

Binnen de Aureliaanse muren worden nu de eeuwenlang niet-bebouwde gebieden weer benut. Zo verrijzen ten noorden van Stazione Termini nieuwe gebouwen als huisvesting voor de departementen van de nieuwe Italiaanse overheid.

Ten noorden van Vaticaanstad, aan de andere kant van Tiber, wordt een nieuwe woonwijk gebouwd: de Prati met woningen voor de ambtenaren van die regering.

Als monument voor de eenheid van Itali wordt het Monument voor Victor Emanuel opgericht, ten behoeve waarvan bijzonder veel Middeleeuwse bebouwing wordt gesloopt en in een enkel geval verplaatst; later wordt dit tevens Graf voor de Onbekende Soldaat.

Er worden belangrijke doorbraken in de bestaande bebouwing gerealiseerd: Via Nazionale, Corso Vittorio Emanuele, Via XX Settembre en Via Cavour.

 

Na 1900 worden buiten de Aureliaanse Muren ten noorden, noordwesten en zuiden de nieuwe stadswijken in de vorm van zogenaamde tuinsteden gerealiseerd.

 

Mussolini zet dit voort met onder andere de bouw van een nieuwe voor-stad EUR (voor de wereldtentoonstelling van 1942), de bouw van het Foro Mussolini (sinds 1945: Foro Italico) (een eigen forum met een sportcomplex) benoorden de Tiber en de gebouwen rondom het Mausoleo di Augusto.

Ook laat Mussolini de middeleeuwse behuizing, verrezen op de keizerfora en in de omgeving van het Capitool en Teatro di Marcello, afbreken om de Via del Imperatore (sinds 1945: Via dei Fori Imperiali), respectievelijk de Via del Mare (sinds 1945: Via del Teatro di Marcello) te doen aanleggen. Ook zijn tijdens zijn bewind de tempels onder het Largo Argentina vrijgelegd en vandaar een doorbraak naar de Tiber-oever aangelegd: de Corso Rinascimento.

 

 

Oppervlakte

Het oppervlak van de stad Rome anno 2005 (ca. 1.285 km2) komt ongeveer overeen met dat van de provincie Utrecht (ca. 1.449 km2).

 

 

Het aantal inwoners en bezoekers

Ter illustratie van de geografische indeling van hierboven volgt hieronder een overzicht van het aantal inwoners versus aantal bezoekers.

In de Romeinse periode bevinden zich zeer veel mensen op een zeer klein oppervlak, namelijk binnen de muren van Rome.

Dit zegt overigens iets over de omstandigheden waaronder deze mensen leefden. Als ze de huur konden opbrengen, konden ze terecht in insulae (flatgebouwen van drie vier verdiepingen) en verbleven dan bijeengepakt in n of twee kamers. Anders gedroegen ze zich als daklozen en sliepen in zelfgemaakte hutjes, opgetrokken tegen muren van gebouwen of elders: in latrines of andere gebouwen.

Voorbeelden van goed bewaarde insulae zijn te vinden in Ostia Antica.

Ook aan de voet van het Capitool, in de luwte van de trap naar de kerk van Santa Maria in Aracoeli, bevindt zich een insula. De gegoede burgers woonden op de Palatijn, Aventijn en Pincio in villa's, zoals te bezichtigen zijn in Pompei.

 

Ten tijde van de Kerkelijke Staat (Middeleeuwen en Renaissance) wonen de inwoners allemaal in de bocht van de Tiber (beide zijden) en leven van het land binnen de Aureliaanse Muren.

 

Wanneer in 1870 Rome tot hoofdstad wordt uitgeroepen, dus na de val van de Kerkelijke Staat, breidt de stad zich weer uit. Er treedt een proces in werking zoals dat ook in andere Europese steden plaatsvindt: men breekt uit de eigen middeleeuwse omwalling en gaat buiten de muren bouwen. Er worden zogenaamde tuinsteden ontwikkeld en gebouwd.

 

 

In geen van de hierboven vermelde perioden heeft enige vorm van industrialisatie plaatsgevonden.

De aantallen bezoekers en pelgrims dienen in relatie tot het aantal inwoners te worden bekeken: de economie van Rome drijft voor een groot deel op toeristen, pelgrims en ambtenaren.

Rome is eigenlijk altijd een dienstencentrum gebleven.

 

Opvallend blijft het dat het door de eeuwen heen mogelijk is gebleken om de aantallen pelgrims en bezoekers onder te brengen!

 

 

 

jaar/periode

inwoners

bezoekers/pelgrims

De Romeinen / het Romeinse Rijk

 

 

Ca. 350 vr Chr.

30.000

 

Tussen 125 en 100 vr Chr.

350.000

 

Periode keizer Augustus (27-14 na Chr.)

> 1.000.000

 

Periode keizer Constantijn (306-337)

800.000

 

5de eeuw

500.000

 

De pausen / de Kerkelijke Staat

 

 

Inval van de Goten (546)

40.000 50.000

 

Inval van de Noormannen (1084)

15.000

 

Pontificaat paus Innocentius III (1198-1216) (volkstelling)

35.000

 

Pontificaat paus Nicolaas V (1447-1455)

60.000

 

Heilig Jaar 1500

 

70.000

1526

85.000

 

1527-1528

43.000

 

Heilig Jaar 1575

 

170.000

Pontificaat paus Sixtus V (1585-1590)

90.000

 

Heilig Jaar 1600

100.000

210.000

Heilig Jaar 1650

 

300.000

1800

163.000

 

Het stadsbestuur van Rome / De Italiaanse regering

 

 

1861

194.000

 

1871

212.000

 

1881

274.000

 

Heilig Jaar 1900

 

400.000

1901

422.000

 

1921

660.000

 

1931

931.000

 

1936

1.151.000

 

Heilig Jaar 1950

1.650.000

2.000.000

1961

2.188.000

 

1971

2.782.000

 

Speciaal Heilig Jaar 1983

 

10.000.000

Heilig Jaar 2000

 

25.000.000

2001

2.663.000

 

2014

2.753.000

14.000.000 

 

 

Dezelfde gegevens in een kort overzicht.

Jaar

150 v.C.

0

1000

1600

1900

2000

Inwoners

350.000

> 1.000.000

15.000

100.000

422.000

2.500.000

Bezoekers

- - -

- - -

- - -

170.000

400.000

25.000.000

 

 

Toelichting bij de getallen

De inwoneraantallen tot en met de eerste helft van de 19de eeuw zijn gebaseerd op schattingen of op de archieven van de parochies van Rome. Vanaf 1861 vonden er regelmatig volkstellingen plaats

 

 

Reageren? Zie: Voorwoord

 

 

Inhoudsopgave

Volgende pagina

Vorige pagina