 |
Inleiding Op technologisch gebied volgen de veranderingen elkaar in rap tempo op. Waren we vroeger voor onze waarnemingen nog aangewezen op het menselijk oog, tegewoordig lijkt het al bijna onmogelijk om nog wijs te worden uit het aanbod aan technologische hoogstandjes dat ons nieuwe kansen biedt. Nieuwe ontwikkelingen dienen zich niet altijd lang van tevoren aan: soms worden we er écht door verrast. De laatste jaren hebben met name de videocamera en de webcam de grenzen van de amateurastronomie verder verlegd, een ontwikkeling die voor een belangrijk deel mogelijk werd gemaakt door een ongekende verbetering van de prijs / prestatie verhouding. |
Aan het begin van de jaren tachtig, de PC stond toen nog in de kinderschoenen, nam ik mijn eerste sterbedekking waar. Door gebruik te maken van een simpele stopwatch, kon het tijdstip waarop de ster achter de maanrand verdween worden vastgelegd met een nauwkeurigheid van 0.2 seconden. Veel middelen om de kwaliteit van de waarneming te verbeteren waren er toen nog niet. De enige vraag die van belang was, betrof de mogelijkheden van de stopwatch zélf: kocht je er een met slechts één geheugen, of viel de keus op een exemplaar waarmee je 100 tijden vast kon leggen? We hadden geen idee wat er in de nabij toekomst allemaal op ons af zou komen, dus het gevoel dat we op dat moment iets miste was er niet.
Nu, zo veel jaren later, is de wereld totaal veranderd. Wie zou bijvoorbeeld zijn webcam willen inruilen om vervolgens weer op traditionele wijze foto's van maan en planeten te maken? Alleen al de gedachte aan een donkere kamer gevuld met broomdampen doet je huiveren ... Ook op het terrein van het waarnemen van sterbedekkingen heeft de webcam inmiddels zijn intrede gedaan. Het aantal waarnemers dat volgens deze methode werkt, is vooralsnog beperkt. Voor een belangrijk deel wordt dat veroorzaakt door de omslachtige werkwijze die moet worden gehanteerd vooraleer je de beschikking hebt over het bedekkingstijdstip. Teneinde aan dit ongerief een einde te maken, heb ik in 2005 het programma WOTAP (Windows Occultation Timing Analysis Program) geschreven. Door gebruik te maken van een webcam in combinatie met een DCF77 tijdseinontvanger, wordt het achterhalen van de tijdstippen een fluitje van een cent. Tijdens de Pleiadenbedekking van 27 januari 1988 vond er een tweetal gunstige rakende bedekkingen plaats, waarvan de grenslijnen elkaar sneden in het westen van België. De expeditie die destijds door onze Belgische zustervereniging werd ingericht, trok dan ook veel deelnemers. Het aardige van dit soort evenementen is dat je een beeld krijgt van de meest uiteenlopende technieken die door de verschillende waarnemers worden gehanteerd. De meesten waren bewapend met stopwatch en cassetterecorder. Een aantal pioniers hield er duidelijk een andere werkwijze op na: het registreren van de rakende bedekking door gebruik te maken van een videocamera waarop een time-inserter was aangesloten. Met behulp van een monitor kon dan vervolgens worden scherpgesteld. Een eveneens meegebrachte videorecorder moest tenslotte de beelden opslaan. De aanblik van de tenten en de eindeloze meters kabel deden nog het meest denken aan een kermis. Eén ding was echter duidelijk: er was een verandering op komst die op termijn van de stopwatch een museumstuk zou maken. Ik heb nooit enige moeite gedaan om te onderzoeken of deze aanpak ook iets voor mij was. Het idee dat je anderhalf uur lang bezig bent een heel circus op te zetten was voor mij namelijk genoeg om het voorlopig bij de stopwatch en cassetterecorder te houden. De wens om waar te gaan nemen op basis van videotechnieken ben ik echter altijd blijven koesteren. Het heeft dan ook tot 2005 geduurd voordat ik definitief het besluit nam om de sprong te wagen. Ik had mijzelf in dit verband één simpele voorwaarde gesteld: het opbouwen van de apparatuur mocht niet langer duren dan een paar minuten, omdat dit anders op den duur toch weer drempel verhogend zou werken. Begin 2006, ruim achttien jaar na de bewuste Pleiadenbedekking, was het dan eindelijk zover: first light ... |